{"id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nPodaj dwie możliwe sekwencje nukleotydowe mRNA kodujące fragment polipeptydu\nprzedstawiony na schemacie A. Sekwencje zapisz od końca 5′ do końca 3′.\n1\n2","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) […] wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe między procesami i zjawiskami\n[…].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nXIII. Ekspresja informacji genetycznej.\nZdający:\n5) opisuje proces translacji […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnych sekwencji nukleotydowych dwóch możliwych mRNA\nkodujących fragment polipeptydu przedstawiony na schemacie A.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\n1. 5′ AUG UGG UUU UGG 3′\n2. 5′ AUG UGG UUC UGG 3′\n1. AUG UGG UUU UGG\n2. AUG UGG UUC UGG\n1. AUGUGGUUCUGG\n2. AUGUGGUUUUGG\nUwagi:\nDopuszcza się zapisanie sekwencji od końca 3′ do końca 5′ pod warunkiem, że obydwa\nkońce zostały prawidłowo oznaczone, np. «1. 3′ GGU UUU GGU GUA 5′».\nNie uznaje się odpowiedzi, w których oznaczenie uracylu (U) zastąpiono oznaczeniem\ntyminy (T).","solution":"Dwie możliwe sekwencje **mRNA** (5'→3') dla A (Met-Trp-Phe-Trp): 1. **5'-AUG-UGG-UUU-UGG-3'** 2. **5'-AUG-UGG-UUC-UGG-3'** **Uzasadnienie (kod genetyczny)**: - **Met** = **AUG** (jedyny kodon, też kodon **START**). - **Trp** = **UGG** (jedyny kodon). - **Phe** = **UUU lub UUC** (2 kodony). **Tylko Phe** daje 2 możliwości → 2 sekwencje mRNA. Met i Trp są unikatowo kodowane.","image":"img/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":"kod genetyczny, translacja, mutacja punktowa, kodon STOP, aminokwasy, wyrodność kodu","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14.2. (0-1)<br>Podaj dwie możliwe sekwencje nukleotydowe mRNA kodujące fragment polipeptydu<br>przedstawiony na schemacie A. Sekwencje zapisz od końca 5′ do końca 3′.<br>1<br>2</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>[…] wyjaśnia związki przyczynowo-</li></ol>\n<p>-skutkowe między procesami i zjawiskami<br>[…].<br>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje</li></ol>\n<p>i przetwarza informacje tekstowe, graficzne<br>[…].<br>XIII. Ekspresja informacji genetycznej.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje proces translacji […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - za podanie poprawnych sekwencji nukleotydowych dwóch możliwych mRNA<br>kodujących fragment polipeptydu przedstawiony na schemacie A.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Przykładowe rozwiązania</p>\n<ol><li>5′ AUG UGG UUU UGG 3′</li><li>5′ AUG UGG UUC UGG 3′</li><li>AUG UGG UUU UGG</li><li>AUG UGG UUC UGG</li><li>AUGUGGUUCUGG</li><li>AUGUGGUUUUGG</li></ol>\n<p>Uwagi:<br>Dopuszcza się zapisanie sekwencji od końca 3′ do końca 5′ pod warunkiem, że obydwa<br>końce zostały prawidłowo oznaczone, np. «1. 3′ GGU UUU GGU GUA 5′».<br>Nie uznaje się odpowiedzi, w których oznaczenie uracylu (U) zastąpiono oznaczeniem<br>tyminy (T).</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Dwie możliwe sekwencje <strong>mRNA</strong> (5&#x27;→3&#x27;) dla A (Met-Trp-Phe-Trp): 1. <strong>5&#x27;-AUG-UGG-UUU-UGG-3&#x27;</strong> 2. <strong>5&#x27;-AUG-UGG-UUC-UGG-3&#x27;</strong> <strong>Uzasadnienie (kod genetyczny)</strong>: - <strong>Met</strong> = <strong>AUG</strong> (jedyny kodon, też kodon <strong>START</strong>). - <strong>Trp</strong> = <strong>UGG</strong> (jedyny kodon). - <strong>Phe</strong> = <strong>UUU lub UUC</strong> (2 kodony). <strong>Tylko Phe</strong> daje 2 możliwości → 2 sekwencje mRNA. Met i Trp są unikatowo kodowane.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>Fragment polipeptydu A to (z zadania 14.1) <strong>Met - Trp - Phe - Trp</strong>. Dwie mozliwe sekwencje mRNA kodujace ten fragment, zapisane od konca 5&#x27; do 3&#x27;:</p>\n<ul><li><strong>Sekwencja 1:</strong> 5&#x27; AUG UGG UUU UGG 3&#x27;</li><li><strong>Sekwencja 2:</strong> 5&#x27; AUG UGG UUC UGG 3&#x27;</li></ul>\n<p>Obie roznia sie wylacznie trzecim kodonem (UUU albo UUC - oba koduja fenyloalanine), bo to jedyny aminokwas tego fragmentu majacy wiecej niz jeden kodon.</p>\n<h4>Sposob 1 - Odczyt aminokwasow i dobor kodonow</h4>\n<p><strong>Krok 1: Aminokwasy fragmentu A (kierunek N -&gt; C):</strong> metionina, tryptofan, fenyloalanina, tryptofan.</p>\n<p><strong>Krok 2: Kodony poszczegolnych aminokwasow (tabela kodu genetycznego, karta wzorow CKE):</strong></p>\n<p>| Aminokwas | Kodony mRNA (5&#x27;-&gt;3&#x27;) | Liczba synonimow |<br>| Met (metionina) | AUG | 1 (tylko AUG) |<br>| Trp (tryptofan) | UGG | 1 (tylko UGG) |<br>| Phe (fenyloalanina) | UUU, UUC | 2 |<br>| Trp (tryptofan) | UGG | 1 (tylko UGG) |</p>\n<p><strong>Krok 3: Budowa dwoch roznych sekwencji.</strong> Metionina i tryptofan maja tylko po jednym kodonie, wiec roznica miedzy sekwencjami moze pojawic sie wylacznie w kodonie fenyloalaniny (UUU albo UUC):</p>\n<ul><li>Sekwencja 1: AUG (Met) - UGG (Trp) - UUU (Phe) - UGG (Trp)</li><li>Sekwencja 2: AUG (Met) - UGG (Trp) - UUC (Phe) - UGG (Trp)</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - Weryfikacja przez translacje wsteczna</h4>\n<p>Odczytujac obie sekwencje kodon po kodonie:</p>\n<p>5&#x27; AUG UGG UUU UGG 3&#x27; -&gt; Met - Trp - Phe - Trp (zgodne z fragmentem A)<br>5&#x27; AUG UGG UUC UGG 3&#x27; -&gt; Met - Trp - Phe - Trp (zgodne z fragmentem A)</p>\n<p>Obie koduja ten sam fragment polipeptydu dzieki degeneracji kodu genetycznego (dotyczacej tu trzeciej pozycji kodonu fenyloalaniny).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za podanie poprawnych sekwencji nukleotydowych dwoch mozliwych mRNA kodujacych fragment polipeptydu A.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</p>\n<p><strong>Poprawne odpowiedzi (klucz CKE):</strong> 1. 5&#x27; AUG UGG UUU UGG 3&#x27;; 2. 5&#x27; AUG UGG UUC UGG 3&#x27;.</p>\n<p><strong>Uwagi CKE:</strong> Dopuszcza sie zapis od konca 3&#x27; do 5&#x27; z prawidlowo oznaczonymi koncami. Nie uznaje sie odpowiedzi, w ktorych uracyl (U) zastapiono tymina (T).</p>\n<h4>Typowe pulapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: tryptofan i metionina maja po jednym kodonie (UGG, AUG) - nie wolno w nich nic zmieniac. Roznica miedzy sekwencjami musi wystapic w kodonie fenyloalaniny.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: zadanie pyta o mRNA - uzywaj uracylu (U), nie tyminy (T). Zapis z T (np. UUT) to 0 pkt.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: zachowaj kierunek 5&#x27; -&gt; 3&#x27; i kolejnosc kodonow zgodna z kolejnoscia aminokwasow (N -&gt; C). Dopuszcza sie zapis 3&#x27; -&gt; 5&#x27; tylko z prawidlowo oznaczonymi koncami.</blockquote>"}]}