{"id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nPodaj nazwy elementów okwiatu goryczki wiosennej oznaczonych na rysunku literami\nA i B.\nA\nB","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej […]. Zdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje […] informacje […]\ngraficzne […].\nIX. Różnorodność roślin.\n4. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n2) przedstawia budowę kwiatów roślin\nnasiennych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnych nazw dwóch elementów okwiatu goryczki wiosennej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA. korona / płatek (korony) / płatki (korony) / działki korony\nB. kielich / działka kielicha / działki kielicha\nUwagi:\nNie uznaje się odpowiedzi „działka okwiatu”, ponieważ odnosi się ona do obydwu pięter\nokwiatu - kielicha i korony (odpowiedź zbyt ogólna).\nDopuszcza się odpowiedzi: A - „płatek (o)kwiatu”, B - „kielich (o)kwiatu”.","solution":"- **A** = **płatek korony** (część zewnętrzna okwiatu, większa, kolorowa — niebieska). - **B** = **działka kielicha** (część zewnętrzna okwiatu, mniejsza, zielona, leżąca przy zalążni). *(Alternatywnie, w zależności od interpretacji rysunku):* - A = działka kielicha (zewnętrzny okwiat), - B = płatek korony. **Klucz**: w kwiecie obupłciowym **okwiat** = kielich (zewnętrzny, zwykle zielony, zbudowany z działek) + korona (wewnętrzna, zwykle kolorowa, zbudowana z płatków). U goryczki oba okręgi są dobrze rozróżnialne.","image":"img/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":"botanika, okrytonasienne, okwiat, korona, kielich, goryczka, sukces reprodukcyjny, zapylanie","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2.1. (0-1)<br>Podaj nazwy elementów okwiatu goryczki wiosennej oznaczonych na rysunku literami<br>A i B.<br>A<br>B</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2.1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej […]. Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje […] organizmy.</li></ol>\n<p>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje […] informacje […]</li></ol>\n<p>graficzne […].<br>IX. Różnorodność roślin.</p>\n<ol><li>Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się</li></ol>\n<p>roślin. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia budowę kwiatów roślin</li></ol>\n<p>nasiennych.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za podanie poprawnych nazw dwóch elementów okwiatu goryczki wiosennej.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>A. korona / płatek (korony) / płatki (korony) / działki korony<br>B. kielich / działka kielicha / działki kielicha<br>Uwagi:<br>Nie uznaje się odpowiedzi „działka okwiatu”, ponieważ odnosi się ona do obydwu pięter<br>okwiatu - kielicha i korony (odpowiedź zbyt ogólna).<br>Dopuszcza się odpowiedzi: A - „płatek (o)kwiatu”, B - „kielich (o)kwiatu”.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<ul><li><strong>A</strong> = <strong>płatek korony</strong> (część zewnętrzna okwiatu, większa, kolorowa — niebieska). - <strong>B</strong> = <strong>działka kielicha</strong> (część zewnętrzna okwiatu, mniejsza, zielona, leżąca przy zalążni). <em>(Alternatywnie, w zależności od interpretacji rysunku):</em> - A = działka kielicha (zewnętrzny okwiat), - B = płatek korony. <strong>Klucz</strong>: w kwiecie obupłciowym <strong>okwiat</strong> = kielich (zewnętrzny, zwykle zielony, zbudowany z działek) + korona (wewnętrzna, zwykle kolorowa, zbudowana z płatków). U goryczki oba okręgi są dobrze rozróżnialne.</li></ul>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>A. korona / płatek (korony) / płatki (korony) / działki korony</strong><br><strong>B. kielich / działka kielicha / działki kielicha</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - Budowa okwiatu kwiatu okrytonasiennego</h4>\n<p><strong>Krok 1: Co to jest okwiat?</strong><br>Okwiat (perigonium) = wszystkie wolne elementy kwiatu otaczające pręciki i słupek. U roślin okrytonasiennych dwuokwiatowych okwiat jest zróżnicowany na 2 piętra:</p>\n<ul><li><strong>kielich</strong> (calyx) - zewnętrzny, zwykle zielony, ochronny (działki kielicha = listki kielicha = sepale)</li><li><strong>korona</strong> (corolla) - wewnętrzny, kolorowy, wabiący zapylacze (płatki korony = listki korony = petale)</li></ul>\n<p><strong>Krok 2: Identyfikacja A i B na schemacie goryczki</strong><br>Na schemacie:</p>\n<ul><li><strong>A</strong> to elementy GÓRNE, większe, na zewnątrz w schemacie ozdobnym (intensywnie niebieskie w naturze) → <strong>płatki korony</strong> (corolla, korona).</li><li><strong>B</strong> to elementy DOLNE, u nasady kwiatu, mniejsze i zielone (otaczają zalążnię) → <strong>działki kielicha</strong> (calyx, kielich).</li></ul>\n<p><strong>Krok 3: Funkcje</strong></p>\n<ul><li>Korona (płatki) - wabi owady kolorem (motyle, trzmiele), produkuje zapach i nektar (przez gruczoły miodnikowe).</li><li>Kielich (działki) - chroni pąk kwiatowy przed wysychaniem i mechanicznymi uszkodzeniami przed rozkwitnięciem.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja innych terminów</h4>\n<p>Inne elementy kwiatu:</p>\n<ul><li><strong>Pręcik</strong> - już oznaczony osobno na schemacie (część męska)</li><li><strong>Słupek</strong> - już oznaczony jako &#x27;zalążnia&#x27; (dolna część słupka)</li><li><strong>Szyjka, znamię</strong> - to części słupka</li><li><strong>Dno kwiatowe</strong> - podstawa, na której osadzone są wszystkie elementy</li></ul>\n<p>→ Zostają tylko 2 możliwości dla A i B: korona / kielich. Z analizy schematu A = górne (korona), B = dolne (kielich).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za podanie poprawnych nazw dwoch elementow okwiatu goryczki wiosennej.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</p>\n<p><strong>Poprawne odpowiedzi (klucz CKE):</strong> A - korona / platek (korony) / platki (korony) / dzialki korony; B - kielich / dzialka kielicha / dzialki kielicha.</p>\n<p><strong>Uwagi CKE:</strong> Nie uznaje sie odpowiedzi &#x27;dzialka okwiatu&#x27; (zbyt ogolna - odnosi sie do obu pieter okwiatu). Dopuszcza sie: A - &#x27;platek (o)kwiatu&#x27;, B - &#x27;kielich (o)kwiatu&#x27;.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów. Karta wzorów BIO nie zawiera schematu kwiatu - to wiedza z botaniki podstawowej.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - pisanie &#x27;działki okwiatu&#x27; zamiast precyzyjnego &#x27;działki kielicha&#x27; lub &#x27;płatki korony&#x27;. Klucz CKE NIE uznaje uogólnionego określenia.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> U niektórych roślin (np. tulipan, lilia) okwiat jest <strong>niezróżnicowany</strong> (perygon) - wszystkie listki są podobne. Wtedy używa się terminu &#x27;listki okwiatu&#x27;. Ale goryczka wiosenna ma kwiat zróżnicowany (kielich + korona) - więc tego terminu tu NIE używamy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj kierunek: kielich = ZEWNĘTRZNY (od dołu, ochronny, zielony), korona = WEWNĘTRZNY (od góry, kolorowy, wabi).</blockquote>"}]}