{"id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. Podkreśl\nw każdym nawiasie właściwe określenie.\nGoryczka wiosenna należy do (nagonasiennych / okrytonasiennych). W przemianie pokoleń\ngoryczki wiosennej pokoleniem dominującym jest (gametofit / sporofit).\nA\npręcik\nzalążnia\nB\nI\nII\n2.1.\n0-1\n2.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":"Goryczka wiosenna należy do okrytonasiennych. W przemianie pokoleń goryczki wiosennej pokoleniem dominującym jest sporofit.","answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy.\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIX. Różnorodność roślin.\n1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:\n2) przedstawia na przykładzie rodzimych\ngatunków cechy charakterystyczne […]\nnasiennych oraz na podstawie tych cech\nidentyfikuje organizm jako przedstawiciela\njednej z tych grup.\n4. Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się\nroślin. Zdający:\n1) wykazuje […] stopniową redukcję\ngametofitu.\nZasady oceniania\n1 pkt - za wybór dwóch poprawnych określeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nGoryczka wiosenna należy do (nagonasiennych / okrytonasiennych). W przemianie\npokoleń goryczki wiosennej pokoleniem dominującym jest (gametofit / sporofit).","solution":"Goryczka należy do **okrytonasiennych** (Angiospermae). W przemianie pokoleń **pokoleniem dominującym** jest **sporofit**. **Uzasadnienia**: - **Okrytonasienne** — rośliny kwitnące, mające **kwiaty** + **zalążki ukryte w zalążni słupka** + **podwójne zapłodnienie** + **owoce**. Goryczka ma wszystko: kwiat (niebieski), zalążnię (widoczna w przekroju), tworzy owoce (torebkę z nasionami). - **Sporofit dominujący** — u wszystkich roślin nasiennych (nago- i okrytonasiennych) pokoleniem widocznym, długowiecznym i fotosyntetyzującym jest **sporofit (2n)**. Gametofit jest **zredukowany**: ziarno pyłku (gametofit męski, 3-komórkowy) + woreczek zalążkowy (gametofit żeński, 7-komórkowy) — oba mikroskopowe, pasożytujące na sporoficie.","image":"img/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":"botanika, okrytonasienne, okwiat, korona, kielich, goryczka, sukces reprodukcyjny, zapylanie","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2.2. (0-1)<br>Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. Podkreśl<br>w każdym nawiasie właściwe określenie.<br>Goryczka wiosenna należy do (nagonasiennych / okrytonasiennych). W przemianie pokoleń<br>goryczki wiosennej pokoleniem dominującym jest (gametofit / sporofit).<br>A<br>pręcik<br>zalążnia<br>B<br>I<br>II<br>2.1.<br>0-1<br>2.2.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje, porządkuje i rozpoznaje</li></ol>\n<p>organizmy.<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje informacje i wyjaśnia związki</li></ol>\n<p>przyczynowo-skutkowe między procesami<br>i zjawiskami […].<br>IX. Różnorodność roślin.</p>\n<ol><li>Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:</li><li>przedstawia na przykładzie rodzimych</li></ol>\n<p>gatunków cechy charakterystyczne […]<br>nasiennych oraz na podstawie tych cech<br>identyfikuje organizm jako przedstawiciela<br>jednej z tych grup.</p>\n<ol><li>Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się</li></ol>\n<p>roślin. Zdający:</p>\n<ol><li>wykazuje […] stopniową redukcję</li></ol>\n<p>gametofitu.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za wybór dwóch poprawnych określeń.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Rozwiązanie<br>Goryczka wiosenna należy do (nagonasiennych / okrytonasiennych). W przemianie<br>pokoleń goryczki wiosennej pokoleniem dominującym jest (gametofit / sporofit).</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Goryczka należy do <strong>okrytonasiennych</strong> (Angiospermae). W przemianie pokoleń <strong>pokoleniem dominującym</strong> jest <strong>sporofit</strong>. <strong>Uzasadnienia</strong>: - <strong>Okrytonasienne</strong> — rośliny kwitnące, mające <strong>kwiaty</strong> + <strong>zalążki ukryte w zalążni słupka</strong> + <strong>podwójne zapłodnienie</strong> + <strong>owoce</strong>. Goryczka ma wszystko: kwiat (niebieski), zalążnię (widoczna w przekroju), tworzy owoce (torebkę z nasionami). - <strong>Sporofit dominujący</strong> — u wszystkich roślin nasiennych (nago- i okrytonasiennych) pokoleniem widocznym, długowiecznym i fotosyntetyzującym jest <strong>sporofit (2n)</strong>. Gametofit jest <strong>zredukowany</strong>: ziarno pyłku (gametofit męski, 3-komórkowy) + woreczek zalążkowy (gametofit żeński, 7-komórkowy) — oba mikroskopowe, pasożytujące na sporoficie.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Goryczka wiosenna należy do (nagonasiennych / <em>okrytonasiennych</em>).</strong><br><strong>W przemianie pokoleń goryczki wiosennej pokoleniem dominującym jest (gametofit / <em>sporofit</em>).</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - Cechy okrytonasiennych vs nagonasiennych</h4>\n<p><strong>Krok 1: Czy goryczka jest nagonasienna czy okrytonasienna?</strong></p>\n<p>Kluczowy element opisu: &#x27;słupek zbudowany z dwóch owocolistków&#x27; + &#x27;kwiat z okwiatem (kielich + korona)&#x27; + &#x27;zapylanie przez owady&#x27;.</p>\n<p>Nagonasienne (np. sosna, świerk):</p>\n<ul><li>nasiona NAGIE (na łuskach szyszek, bez osłony)</li><li>BRAK słupka, BRAK okwiatu w klasycznej formie</li><li>zapylanie wiatrem (anemogamia)</li></ul>\n<p>Okrytonasienne (np. goryczka, róża):</p>\n<ul><li>nasiona OKRYTE (w owocu powstałym z zalążni)</li><li>jest <strong>słupek</strong> (zbudowany z owocolistków!)</li><li>jest <strong>okwiat</strong> (kielich + korona)</li><li>często zapylanie owadami</li></ul>\n<p>→ Goryczka ma <strong>słupek z dwóch owocolistków</strong>, kwiat z <strong>okwiatem</strong>, zapyla się <strong>owadami</strong> → <strong>okrytonasienne</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 2: Gametofit czy sporofit dominujący?</strong></p>\n<p>U roślin nasiennych (zarówno nago- jak i okrytonasiennych) zachodzi <strong>redukcja gametofitu</strong> (zarówno męskiego, jak i żeńskiego):</p>\n<ul><li><strong>Gametofit żeński</strong> = woreczek zalążkowy (8 jąder) wewnątrz zalążka</li><li><strong>Gametofit męski</strong> = ziarno pyłku (3 jądra: 2 plemnikowe + 1 wegetatywne)</li></ul>\n<p>Gametofity są <strong>zredukowane do mikroskopowych komórek</strong>, ukrytych wewnątrz tkanek sporofitu.</p>\n<p><strong>Sporofit</strong> = cała widoczna roślina (łodyga, liście, kwiaty, korzenie) - jest pokoleniem <strong>dominującym</strong> u wszystkich roślin nasiennych.</p>\n<p>→ U goryczki wiosennej dominuje <strong>sporofit</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - Reguły kierunkowe ewolucji roślin</h4>\n<p>W ewolucji roślin lądowych obserwujemy tendencję do <strong>redukcji gametofitu</strong> i <strong>dominacji sporofitu</strong>:</p>\n<ul><li>Mszaki: gametofit dominujący (zielona roślina), sporofit pasożyt (sporogon)</li><li>Paprotniki: gametofit zredukowany (przedrośle), sporofit dominujący (paproć)</li><li>Nagonasienne: gametofit JESZCZE bardziej zredukowany, sporofit dominujący (drzewo)</li><li>Okrytonasienne: gametofit NAJBARDZIEJ zredukowany (woreczek zalążkowy + ziarno pyłku), sporofit dominujący (cała roślina kwiatowa)</li></ul>\n<p>Goryczka jako roślina kwiatowa = okrytonasienna = sporofit dominuje.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za wybor dwoch poprawnych okreslen.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</p>\n<p><strong>Poprawne okreslenia (klucz CKE):</strong> goryczka wiosenna nalezy do <strong>okrytonasiennych</strong>; pokoleniem dominujacym jest <strong>sporofit</strong>.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to wiedza z systematyki i biologii rozwojowej roślin.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Wybór | Dlaczego błędny |<br>| nagonasiennych | Goryczka ma słupek z owocolistków, okwiat (kielich+korona), zapyla się owadami - to cechy okrytonasiennych. |<br>| gametofit (dominujący) | U roślin nasiennych gametofity są <strong>mikroskopowe</strong> (ziarno pyłku, woreczek zalążkowy) - nie mogą być pokoleniem dominującym. Sporofit (cała widoczna roślina) jest dominujący. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - uczeń kojarzy &#x27;kwiat duży i kolorowy&#x27; z &#x27;gametofitem&#x27; (bo gametofit produkuje gamety). PAMIĘTAJ: u roślin nasiennych KWIAT jest częścią SPOROFITU. To na sporofitcie powstają zarodniki (mikrospory = pyłek, makrospory = zalążek), a gametofity rozwijają się WEWNĄTRZ kwiatu z tych zarodników.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Słowo &#x27;okwiat&#x27; to NIE &#x27;kwiat&#x27;, ale obiekt botaniczny - wszystkie elementy kwiatu otaczające pręciki i słupek (kielich + korona).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> U mszaków relacja jest ODWROTNA - gametofit dominuje, sporofit jest pasożytem. Ale to wyjątek, NIE reguła w roślinach nasiennych.</blockquote>"}]}