{"id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/8.1","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"8.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.\nAmfisbeny należą do\nA.\npierścienic,\no czym\nświadczy\n1.\nokresowe zrzucanie zrogowaciałego naskórka\nw postaci wylinki.\nB.\nstawonogów,\n2.\nsegmentowa budowa umięśnienia ciała.\nC.\ngadów,\n3.\nwydłużone ciało przystosowane do drążenia\ntuneli.\n8.1.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":"E","answer_text":"Zadanie 8.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej […]. Zdający:\n1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne\n[…].\nX. Różnorodność zwierząt. Zdający:\n2) wymienia cechy pozwalające na\nrozróżnienie […] pierścienic […]\ni stawonogów […];\n3) wymienia cechy pozwalające na\nrozróżnienie […] gadów […]; na podstawie\ntych cech identyfikuje organizm jako\nprzedstawiciela jednej z tych grup.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC1","solution":"**C1** — amfisbeny należą do **gadów** (C), o czym świadczy **okresowe zrzucanie naskórka w postaci wylinki** (1). **Uzasadnienie**: - **Gady** (Reptilia) — kręgowce z **rogowym naskórkiem** (keratyna) tworzącym łuski. **Periodycznie zrzucane** w postaci **wylinki** (ekdyza) — to **diagnostyczna cecha gadów łuskoskórnych** (Squamata: węże, jaszczurki, amfisbeny). - **Pierścienice** (A) — robaki segmentowane (dżdżownice). Mają segmentację ciała, ale **NIE zrzucają naskórka**. Skóra delikatna, nie rogowa. - **Stawonogi** (B) — owady, pajęczaki, skorupiaki. Mają **pancerz chitynowy** + linieją (też ekdyza), ALE mają **wyraziste odnóża + segmentację**. Amfisbena ciała nie ma stawowych odnóży. **Klucz**: rogowy naskórek + wylinka = gad (łuskoskóry).","image":"img/biologia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-8.1.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia, amfisbeny, gady, ewolucja, dobór naturalny, adaptacja","page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8.1. (0-1)<br>Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.<br>Amfisbeny należą do<br>A.<br>pierścienic,<br>o czym<br>świadczy<br>1.<br>okresowe zrzucanie zrogowaciałego naskórka<br>w postaci wylinki.<br>B.<br>stawonogów,<br>2.<br>segmentowa budowa umięśnienia ciała.<br>C.<br>gadów,<br>3.<br>wydłużone ciało przystosowane do drążenia<br>tuneli.<br>8.1.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8.1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej […]. Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje […] i rozpoznaje organizmy.</li></ol>\n<p>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje</li></ol>\n<p>i przetwarza informacje tekstowe, graficzne<br>[…].<br>X. Różnorodność zwierząt. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia cechy pozwalające na</li></ol>\n<p>rozróżnienie […] pierścienic […]<br>i stawonogów […];</p>\n<ol><li>wymienia cechy pozwalające na</li></ol>\n<p>rozróżnienie […] gadów […]; na podstawie<br>tych cech identyfikuje organizm jako<br>przedstawiciela jednej z tych grup.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>C1</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>C1</strong> — amfisbeny należą do <strong>gadów</strong> (C), o czym świadczy <strong>okresowe zrzucanie naskórka w postaci wylinki</strong> (1). <strong>Uzasadnienie</strong>: - <strong>Gady</strong> (Reptilia) — kręgowce z <strong>rogowym naskórkiem</strong> (keratyna) tworzącym łuski. <strong>Periodycznie zrzucane</strong> w postaci <strong>wylinki</strong> (ekdyza) — to <strong>diagnostyczna cecha gadów łuskoskórnych</strong> (Squamata: węże, jaszczurki, amfisbeny). - <strong>Pierścienice</strong> (A) — robaki segmentowane (dżdżownice). Mają segmentację ciała, ale <strong>NIE zrzucają naskórka</strong>. Skóra delikatna, nie rogowa. - <strong>Stawonogi</strong> (B) — owady, pajęczaki, skorupiaki. Mają <strong>pancerz chitynowy</strong> + linieją (też ekdyza), ALE mają <strong>wyraziste odnóża + segmentację</strong>. Amfisbena ciała nie ma stawowych odnóży. <strong>Klucz</strong>: rogowy naskórek + wylinka = gad (łuskoskóry).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>C1</strong> - amfisbeny naleza do <strong>gadow</strong> (odpowiedz C), poniewaz maja twarda, sucha skore pokryta rogowymi luskami wytwarzanymi przez naskorek, ktory jest okresowo zrzucany w formie wylinki (uzasadnienie 1).</p>\n<p>Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE poprawna kombinacja to <strong>C1</strong>: litera C oznacza gady, a uzasadnienie 1 odwoluje sie do suchej, rogowej skory naskorkowej zrzucanej w formie wylinki.</p>\n<h4>Sposob 1 - Przyporzadkowanie cech diagnostycznych do gromady</h4>\n<p>Tekst zadania wprost podaje cechy pokrywy ciala amfisbeny: &quot;twarde, suche, rogowe luski i tarczki wytwarzane przez naskorek, ktory jest okresowo zrzucany w formie wylinki&quot;.</p>\n<p>| Cecha z tekstu | Gady | Plazy | Ssaki |<br>| sucha, twarda skora | TAK | NIE (wilgotna, naga) | NIE (siersc) |<br>| rogowe luski wytwarzane przez naskorek | TAK | NIE | NIE |<br>| wylinka (zrzucanie naskorka) | TAK | NIE | NIE |</p>\n<p>Wszystkie trzy cechy wskazuja jednoznacznie na <strong>gady</strong> (Reptilia). Amfisbeny to wtornie beznogie luskonose (Squamata), spokrewnione z jaszczurkami i wezami.</p>\n<p><strong>Wybor litery:</strong> w arkuszu odpowiedz &quot;gady&quot; jest oznaczona litera <strong>C</strong>, dlatego wlasciwa litera to C (nie A).</p>\n<p><strong>Wybor uzasadnienia:</strong> uzasadnienie <strong>1</strong> odnosi sie do suchej, rogowej skory naskorkowej zrzucanej w formie wylinki - to cecha diagnostyczna gadow. Uzasadnienie odwolujace sie do silnie skostnialej czaszki bylo by bledne, poniewaz skostnienie czaszki to adaptacja do drazenia tuneli, a nie cecha rozniaca gromady kregowcow.</p>\n<h4>Sposob 2 - Eliminacja blednych wariantow</h4>\n<ul><li><strong>Plazy</strong> maja wilgotna, naga skore biorzaca udzial w wymianie gazowej, bez rogowych lusek i bez wylinki - sprzeczne z tekstem (&quot;suche, rogowe luski&quot;).</li><li><strong>Ssaki</strong> maja skore pokryta siercia (zmodyfikowane wlosy keratynowe), nie tworza rogowych lusek naskorkowych ani wylinki.</li><li>Pozostaja <strong>gady</strong> - i to wlasnie odpowiedz C w arkuszu.</li></ul>\n<p>Najczestsza pulapka: wybor poprawnej gromady, ale blednego uzasadnienia (silnie skostniala czaszka). Klucz CKE wymaga, by oba elementy - litera i uzasadnienie - byly poprawne jednoczesnie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p><strong>1 pkt</strong> - za poprawne dokonczenie zdania.<br><strong>0 pkt</strong> - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</p>\n<p><strong>Poprawna odpowiedz (klucz CKE): C1</strong> - amfisbeny naleza do <strong>gadow</strong> (odpowiedz C), poniewaz maja twarda, sucha skore pokryta rogowymi luskami wytwarzanymi przez naskorek, okresowo zrzucany w formie wylinki (uzasadnienie 1).</p>\n<h4>Typowe pulapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: silnie skostniala czaszka to adaptacja do kopania tuneli, a NIE cecha diagnostyczna gadow - nie uzywaj jej jako uzasadnienia klasyfikacji.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: brak nog nie wyklucza przynaleznosci do gadow - weze i niektore jaszczurki (np. padalec) tez nie maja konczyn, a sa gadami.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: zadanie wymaga dwoch poprawnych elementow naraz (litera C + uzasadnienie 1) - sama litera bez poprawnego uzasadnienia to 0 pkt.</blockquote>"}]}