{"id":"biologia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nWyjaśnij, dlaczego wymiana gazowa w płucach płazów jest mniej efektywna niż\nw płucach ssaków. W odpowiedzi uwzględnij dwie różnice między wymienionymi\ngromadami: jedną w budowie płuc i jedną w mechanizmie ich wentylacji.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6.1.\n6.2.\n7.1.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\nUzyskana liczba pkt\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje\n[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-\n-skutkowe […].\nI. Poznanie świata organizmów na różnych\npoziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia związki między\nstrukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n1) wymienia cechy charakterystyczne […]\npłazów […] i ssaków w powiązaniu ze\nśrodowiskiem i trybem życia.\n13. Porównanie struktur zwierząt\nodpowiedzialnych za realizację różnych\nczynności życiowych. Zdający:\n10) na przykładzie poznanych zwierząt\nokreśla sposoby wymiany gazowej […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające różnice:\n• w budowie płuc - płuca płazów są workowate / słabo pofałdowane / nie mają\npęcherzyków, a więc mają mniejszą powierzchnię w porównaniu do\npęcherzykowatych / silnie pofałdowanych / mających pęcherzyki płuc ssaków ORAZ\n• w mechanizmie wentylacji płuc - zmiany objętości klatki piersiowej u ssaków\nzapewniają bardziej wydajną wentylację w porównaniu z płazami, które nie mają\nklatki piersiowej / wentylują płuca za pomocą ruchów dna jamy gębowo-gardzielowej.\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające różnice:\n• w budowie płuc - płuca płazów są workowate / słabo pofałdowane / nie mają\npęcherzyków, a więc mają mniejszą powierzchnię w porównaniu do\npęcherzykowatych / silnie pofałdowanych / mających pęcherzyki płuc ssaków ALBO\n• w mechanizmie wentylacji płuc - zmiany objętości klatki piersiowej u ssaków\nzapewniają bardziej wydajną wentylację w porównaniu z płazami, które nie mają\nklatki piersiowej / wentylują płuca za pomocą ruchów dna jamy gębowo-gardzielowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPłazy mają płuca workowe, o mniejszym stosunku powierzchni do objętości niż ssaki,\nktóre mają pęcherzykowate płuca. Płazy nie mają klatki piersiowej, którą mają ssaki,\na której ruchy umożliwiają efektywne przeprowadzanie wdechu i wydechu.\nPłazy mają workowate płuca o mniejszej powierzchni, a ssaki mają płuca o budowie\npęcherzykowej i mają większą powierzchnię wymiany gazowej. Płazy prowadzą\nwentylację za pomocą ruchów dna jamy gębowej, a ssaki - za pomocą mięśni\nmiędzyżebrowych wymuszających ruchy klatki piersiowej, i dlatego ssaki wymieniają\nwięcej powietrza niż płazy.\nPłuca płazów są słabiej pofałdowane niż płuca ssaków i dlatego mają mniejszą\npowierzchnię. Płazy, w przeciwieństwie do ssaków, nie mają klatki piersiowej, dlatego\nwentylację płuc zapewniają ruchy dna jamy gębowo-gardzielowej, które są mniej wydajne\nniż zmiany objętości klatki piersiowej.\nPłazy mają workowate płuca, a wentylacja odbywa się przy udziale ruchów jamy gębowo-\n-gardzielowej, co jest mniej efektywne niż pęcherzykowate płuca ssaków o dużej\npowierzchni oraz ruchy klatki piersiowej i przepony.\nUwagi:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do różnicy w mechanizmie wentylacji w postaci\ntłoczenia powietrza do płuc u płazów i zasysania powietrza do płuc przez ssaki, np. „Płazy\nwentylują płuca poprzez wtłaczanie powietrza, a ssaki zasysają powietrze”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do mieszania się powietrza wdychanego\ni wydychanego, np. „U ssaków w mniejszym stopniu niż u płazów miesza się powietrze\nwdychane i wydychane”.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7.1. (0-2)<br>Wyjaśnij, dlaczego wymiana gazowa w płucach płazów jest mniej efektywna niż<br>w płucach ssaków. W odpowiedzi uwzględnij dwie różnice między wymienionymi<br>gromadami: jedną w budowie płuc i jedną w mechanizmie ich wentylacji.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>6.1.<br>6.2.<br>7.1.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>2<br>Uzyskana liczba pkt<br>EBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający objaśnia i komentuje informacje<br>[…] wyjaśnia zależności przyczynowo-<br>-skutkowe […].<br>I. Poznanie świata organizmów na różnych<br>poziomach organizacji życia.<br>Zdający […] przedstawia związki między<br>strukturą a funkcją na różnych poziomach<br>organizacji życia […].<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Zwierzęta kręgowe. Zdający:</li><li>wymienia cechy charakterystyczne […]</li></ol>\n<p>płazów […] i ssaków w powiązaniu ze<br>środowiskiem i trybem życia.</p>\n<ol><li>Porównanie struktur zwierząt</li></ol>\n<p>odpowiedzialnych za realizację różnych<br>czynności życiowych. Zdający:</p>\n<ol><li>na przykładzie poznanych zwierząt</li></ol>\n<p>określa sposoby wymiany gazowej […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające różnice:<br>• w budowie płuc - płuca płazów są workowate / słabo pofałdowane / nie mają<br>pęcherzyków, a więc mają mniejszą powierzchnię w porównaniu do<br>pęcherzykowatych / silnie pofałdowanych / mających pęcherzyki płuc ssaków ORAZ<br>• w mechanizmie wentylacji płuc - zmiany objętości klatki piersiowej u ssaków<br>zapewniają bardziej wydajną wentylację w porównaniu z płazami, które nie mają<br>klatki piersiowej / wentylują płuca za pomocą ruchów dna jamy gębowo-gardzielowej.<br>1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające różnice:<br>• w budowie płuc - płuca płazów są workowate / słabo pofałdowane / nie mają<br>pęcherzyków, a więc mają mniejszą powierzchnię w porównaniu do<br>pęcherzykowatych / silnie pofałdowanych / mających pęcherzyki płuc ssaków ALBO<br>• w mechanizmie wentylacji płuc - zmiany objętości klatki piersiowej u ssaków<br>zapewniają bardziej wydajną wentylację w porównaniu z płazami, które nie mają<br>klatki piersiowej / wentylują płuca za pomocą ruchów dna jamy gębowo-gardzielowej.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>Płazy mają płuca workowe, o mniejszym stosunku powierzchni do objętości niż ssaki,<br>które mają pęcherzykowate płuca. Płazy nie mają klatki piersiowej, którą mają ssaki,<br>a której ruchy umożliwiają efektywne przeprowadzanie wdechu i wydechu.<br>Płazy mają workowate płuca o mniejszej powierzchni, a ssaki mają płuca o budowie<br>pęcherzykowej i mają większą powierzchnię wymiany gazowej. Płazy prowadzą<br>wentylację za pomocą ruchów dna jamy gębowej, a ssaki - za pomocą mięśni<br>międzyżebrowych wymuszających ruchy klatki piersiowej, i dlatego ssaki wymieniają<br>więcej powietrza niż płazy.<br>Płuca płazów są słabiej pofałdowane niż płuca ssaków i dlatego mają mniejszą<br>powierzchnię. Płazy, w przeciwieństwie do ssaków, nie mają klatki piersiowej, dlatego<br>wentylację płuc zapewniają ruchy dna jamy gębowo-gardzielowej, które są mniej wydajne<br>niż zmiany objętości klatki piersiowej.<br>Płazy mają workowate płuca, a wentylacja odbywa się przy udziale ruchów jamy gębowo-<br>-gardzielowej, co jest mniej efektywne niż pęcherzykowate płuca ssaków o dużej<br>powierzchni oraz ruchy klatki piersiowej i przepony.<br>Uwagi:<br>Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do różnicy w mechanizmie wentylacji w postaci<br>tłoczenia powietrza do płuc u płazów i zasysania powietrza do płuc przez ssaki, np. „Płazy<br>wentylują płuca poprzez wtłaczanie powietrza, a ssaki zasysają powietrze”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do mieszania się powietrza wdychanego<br>i wydychanego, np. „U ssaków w mniejszym stopniu niż u płazów miesza się powietrze<br>wdychane i wydychane”.</p>","solutions":[]}