{"id":"biologia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"biologia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWyjaśnij, w jaki sposób żółć wspomaga enzymatyczny rozkład lipidów w przewodzie\npokarmowym.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.2.\n8.1.\n8.2.\n9.1.\n9.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n2\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nEBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie\norganizmu ludzkiego na różnych\npoziomach złożoności; dostrzega związki\nmiędzy strukturą a funkcją na każdym\nz tych poziomów.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia […] proces trawienia,\nwchłaniania i transportu […] tłuszczów.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające emulgację lipidów i - w konsekwencji -\nzwiększenie powierzchni kontaktu lipazy z tłuszczami LUB uwzględniające ułatwienie\nkontaktu lipazy z tłuszczami (przez sole kwasów żółciowych lub fosfolipidy)\nna granicy faz - wodnej i lipidowej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe rozwiązania\nŻółć fizycznie rozbija krople związków tłuszczowych na mniejsze części, co zwiększa\npowierzchnię trawienia tłuszczów przez enzymy.\nLipaza jest enzymem rozpuszczalnym w wodzie, a sole kwasów żółciowych umożliwiają\nkontakt lipazy z tłuszczami, nierozpuszczalnymi w wodzie.\nUwagi:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do neutralizacji treści żołądkowej przez żółć\ni zapewnienia optymalnych warunków do działania lipaz, np. „Żółć wątrobowa ma odczyn\nzasadowy i dzięki temu zapewnia właściwe pH dla działania lipazy jelitowej”.\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do ułatwiania rozpuszczania produktów lipolizy\ni przesunięcie równowagi reakcji w stronę monoglicerydów, np. „Sole kwasów żółciowych\nułatwiają rozpuszczanie produktów trawienia trójglicerydów. Dzięki temu równowaga reakcji\nhydrolizy zostaje przesunięta w prawo - w stronę monoglicerydów, a reakcja zachodzi\nszybciej”.\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do obecności w żółci kolipazy aktywującej lipazy,\nnp. „W żółci znajduje się białko - kolipaza, która jest aktywatorem lipazy trzustkowej”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do emulgowania tłuszczów do poziomu\ncząsteczek, np. „Żółć rozbija krople tłuszczu na cząsteczki, które są następnie trawione\nprzez lipazę”, ponieważ proces emulgacji prowadzi jedynie do powstania mniejszych kropel\n(cząstek) tłuszczów.","solution":null,"image":"img/biologia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9.2. (0-1)
Wyjaśnij, w jaki sposób żółć wspomaga enzymatyczny rozkład lipidów w przewodzie
pokarmowym.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
7.2.
8.1.
8.2.
9.1.
9.2.
Maks. liczba pkt
1
2
2
1
1
Uzyskana liczba pkt
EBIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 9.2. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
V. Rozumowanie i argumentacja.
Zdający […] wyjaśnia zależności
przyczynowo-skutkowe […].
II. Pogłębienie wiadomości dotyczących
budowy i funkcjonowania organizmu
ludzkiego.
Zdający objaśnia funkcjonowanie
organizmu ludzkiego na różnych
poziomach złożoności; dostrzega związki
między strukturą a funkcją na każdym
z tych poziomów.
V. Budowa i funkcjonowanie organizmu
człowieka.

\n
  1. Układ pokarmowy i przebieg procesów
\n

trawiennych. Zdający:

\n
  1. przedstawia […] proces trawienia,
\n

wchłaniania i transportu […] tłuszczów.
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające emulgację lipidów i - w konsekwencji -
zwiększenie powierzchni kontaktu lipazy z tłuszczami LUB uwzględniające ułatwienie
kontaktu lipazy z tłuszczami (przez sole kwasów żółciowych lub fosfolipidy)
na granicy faz - wodnej i lipidowej.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Przykładowe rozwiązania
Żółć fizycznie rozbija krople związków tłuszczowych na mniejsze części, co zwiększa
powierzchnię trawienia tłuszczów przez enzymy.
Lipaza jest enzymem rozpuszczalnym w wodzie, a sole kwasów żółciowych umożliwiają
kontakt lipazy z tłuszczami, nierozpuszczalnymi w wodzie.
Uwagi:
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do neutralizacji treści żołądkowej przez żółć
i zapewnienia optymalnych warunków do działania lipaz, np. „Żółć wątrobowa ma odczyn
zasadowy i dzięki temu zapewnia właściwe pH dla działania lipazy jelitowej”.
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do ułatwiania rozpuszczania produktów lipolizy
i przesunięcie równowagi reakcji w stronę monoglicerydów, np. „Sole kwasów żółciowych
ułatwiają rozpuszczanie produktów trawienia trójglicerydów. Dzięki temu równowaga reakcji
hydrolizy zostaje przesunięta w prawo - w stronę monoglicerydów, a reakcja zachodzi
szybciej”.
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do obecności w żółci kolipazy aktywującej lipazy,
np. „W żółci znajduje się białko - kolipaza, która jest aktywatorem lipazy trzustkowej”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do emulgowania tłuszczów do poziomu
cząsteczek, np. „Żółć rozbija krople tłuszczu na cząsteczki, które są następnie trawione
przez lipazę”, ponieważ proces emulgacji prowadzi jedynie do powstania mniejszych kropel
(cząstek) tłuszczów.

","solutions":[]}