{"id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14","paper_id":"biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nPlazmidy bakteryjne zazwyczaj nie zawierają genów metabolizmu podstawowego, ale mogą\nnp. zapewniać oporność na antybiotyki. Plazmidy lub ich fragmenty mogą być przekazywane\nmiędzy komórkami bakteryjnymi w czasie podziału komórki lub w procesach horyzontalnego\ntransferu genów: koniugacji, transdukcji i transformacji. Plazmidy mogą dawać bakteriom\nprzewagę selekcyjną. Znalazły one także zastosowanie w biotechnologii.\nBakterie mają wiele mechanizmów zapobiegających utracie plazmidów przez dzielące się\nkomórki, np. system ccd plazmidu F bakterii Escherichia coli. Ten system tworzą dwa geny:\ngen ccdA kodujący antidotum oraz gen ccdB kodujący truciznę. Obydwa geny podlegają\ntranskrypcji ze wspólnego promotora. Podczas normalnego funkcjonowania komórki\nbakteryjnej trucizna pozostaje związana przez antidotum i nie wywiera toksycznego wpływu\nna gyrazę - enzym usuwający napięcia w nici DNA powstające podczas replikacji materiału\ngenetycznego. Jeśli komórka utraci po podziale plazmid z genami systemu ccd, obecne w jej\ncytoplazmie nietrwałe antidotum zostaje zdegradowane, a stosunkowo trwała toksyna wiąże\nsię z gyrazą, co prowadzi do śmierci komórki w wyniku uszkodzenia DNA.\nAktywność promotora genów ccdA i ccdB jest hamowana przez produkty tych genów.\nNa poniższych schematach przedstawiono funkcjonowanie systemu ccd:\nschemat A - ekspresja genów ccdA oraz ccdB\nschemat B - trucizna unieszkodliwiana przez antidotum\nschemat C - degradacja antidotum i wiązanie trucizny z gyrazą.\nNa podstawie: U. Zieleniewicz, P. Cegłowski, Mechanizmy stabilnego dziedziczenia plazmidów, „Kosmos” 51(3), 2002.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2023-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Arkusz przykładowy · 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Arkusz przykładowy","text_html":"<p>Zadanie 14.<br>Plazmidy bakteryjne zazwyczaj nie zawierają genów metabolizmu podstawowego, ale mogą<br>np. zapewniać oporność na antybiotyki. Plazmidy lub ich fragmenty mogą być przekazywane<br>między komórkami bakteryjnymi w czasie podziału komórki lub w procesach horyzontalnego<br>transferu genów: koniugacji, transdukcji i transformacji. Plazmidy mogą dawać bakteriom<br>przewagę selekcyjną. Znalazły one także zastosowanie w biotechnologii.<br>Bakterie mają wiele mechanizmów zapobiegających utracie plazmidów przez dzielące się<br>komórki, np. system ccd plazmidu F bakterii Escherichia coli. Ten system tworzą dwa geny:<br>gen ccdA kodujący antidotum oraz gen ccdB kodujący truciznę. Obydwa geny podlegają<br>transkrypcji ze wspólnego promotora. Podczas normalnego funkcjonowania komórki<br>bakteryjnej trucizna pozostaje związana przez antidotum i nie wywiera toksycznego wpływu<br>na gyrazę - enzym usuwający napięcia w nici DNA powstające podczas replikacji materiału<br>genetycznego. Jeśli komórka utraci po podziale plazmid z genami systemu ccd, obecne w jej<br>cytoplazmie nietrwałe antidotum zostaje zdegradowane, a stosunkowo trwała toksyna wiąże<br>się z gyrazą, co prowadzi do śmierci komórki w wyniku uszkodzenia DNA.<br>Aktywność promotora genów ccdA i ccdB jest hamowana przez produkty tych genów.<br>Na poniższych schematach przedstawiono funkcjonowanie systemu ccd:<br>schemat A - ekspresja genów ccdA oraz ccdB<br>schemat B - trucizna unieszkodliwiana przez antidotum<br>schemat C - degradacja antidotum i wiązanie trucizny z gyrazą.<br>Na podstawie: U. Zieleniewicz, P. Cegłowski, Mechanizmy stabilnego dziedziczenia plazmidów, „Kosmos” 51(3), 2002.</p>","solutions":[]}