{"id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nW organizmie dorosłego człowieka krąży prawie bilion płytek krwi (trombocytów). Płytki krwi\nto bezjądrowe fragmenty megakariocytów - olbrzymich (50-100 μm) komórek szpiku\nkostnego. W szpiku kostnym występują naczynia zatokowe - kapilary pozbawione błony\npodstawnej, mające stosunkowo dużą średnicę (ponad 30 µm). Śródbłonek naczyń\nzatokowych ma liczne pory, pełniące ważną funkcję w wytwarzaniu płytek krwi.\nDojrzewanie megakariocytów polega na kilku niepełnych podziałach komórkowych, podczas\nktórych nie zachodzi cytokineza. Prowadzi to do powstania poliploidalnej komórki o dużej\npowierzchni błony i o powiększonej cytoplazmie. W dojrzałych megakariocytach występują\nwydłużone wypustki plazmatyczne - propłytki, których długość dochodzi do 500 µm.\nZ końcowych odcinków propłytek oddzielają się płytki krwi. W płytkach krwi znajdują się m.in.\nziarnistości α, zawierające - swoiste dla płytek - peptydy i białka.\nNa poniższych rysunkach przedstawiono: występujący w czerwonym szpiku kostnym\nczłowieka dojrzały megakariocyt przylegający do zewnętrznej powierzchni naczynia\nzatokowego (rysunek A) oraz budowę płytki krwi krążącej w krwiobiegu (rysunek B).\nUwaga: Nie zachowano proporcji wielkości rysunków.\nPłytki krwi u ssaków nie mają jąder komórkowych, dzięki czemu osiągają niewielkie rozmiary\n(1-3 μm). Pomimo braku jądra komórkowego płytki krwi zawierają wiele typowych struktur\nkomórkowych - mają rozbudowany cytoszkielet, mitochondria oraz swoiste ziarnistości\n(rysunek B). W płytkach krwi zachodzi synteza białka na podstawie mRNA pochodzącego\nz megakariocytów.\nNa podstawie: W. Sawicki, J. Malejczyk, Histologia, Warszawa 2017;\nJ.E. Italiano i in., Blood Platelets […], „Journal of Cell Biology” 147(6), 1999;\nJ. Saluk i in., Powstawanie, metabolizm […], „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 68, 2014;\nK.R. Machlus, J.E. Italiano, The Incredible Journey […], „Journal of Cell Biology” 201(6), 2013.\nświatło naczynia\nzatokowego\nmikrotubule\njądro komórkowe\npropłytki (wypustki plazmatyczne)\nsiateczka śródplazmatyczna gładka\npłytki krwi\nziarnistości α i ziarnistości gęste\nRysunek A - megakariocyt\nziarnistości α\nziarnistości gęste\nmikrotubule\nRysunek B - płytka krwi\npory w komórkach śródbłonka\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 13.<br>W organizmie dorosłego człowieka krąży prawie bilion płytek krwi (trombocytów). Płytki krwi<br>to bezjądrowe fragmenty megakariocytów - olbrzymich (50-100 μm) komórek szpiku<br>kostnego. W szpiku kostnym występują naczynia zatokowe - kapilary pozbawione błony<br>podstawnej, mające stosunkowo dużą średnicę (ponad 30 µm). Śródbłonek naczyń<br>zatokowych ma liczne pory, pełniące ważną funkcję w wytwarzaniu płytek krwi.<br>Dojrzewanie megakariocytów polega na kilku niepełnych podziałach komórkowych, podczas<br>których nie zachodzi cytokineza. Prowadzi to do powstania poliploidalnej komórki o dużej<br>powierzchni błony i o powiększonej cytoplazmie. W dojrzałych megakariocytach występują<br>wydłużone wypustki plazmatyczne - propłytki, których długość dochodzi do 500 µm.<br>Z końcowych odcinków propłytek oddzielają się płytki krwi. W płytkach krwi znajdują się m.in.<br>ziarnistości α, zawierające - swoiste dla płytek - peptydy i białka.<br>Na poniższych rysunkach przedstawiono: występujący w czerwonym szpiku kostnym<br>człowieka dojrzały megakariocyt przylegający do zewnętrznej powierzchni naczynia<br>zatokowego (rysunek A) oraz budowę płytki krwi krążącej w krwiobiegu (rysunek B).<br>Uwaga: Nie zachowano proporcji wielkości rysunków.<br>Płytki krwi u ssaków nie mają jąder komórkowych, dzięki czemu osiągają niewielkie rozmiary<br>(1-3 μm). Pomimo braku jądra komórkowego płytki krwi zawierają wiele typowych struktur<br>komórkowych - mają rozbudowany cytoszkielet, mitochondria oraz swoiste ziarnistości<br>(rysunek B). W płytkach krwi zachodzi synteza białka na podstawie mRNA pochodzącego<br>z megakariocytów.<br>Na podstawie: W. Sawicki, J. Malejczyk, Histologia, Warszawa 2017;<br>J.E. Italiano i in., Blood Platelets […], „Journal of Cell Biology” 147(6), 1999;<br>J. Saluk i in., Powstawanie, metabolizm […], „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 68, 2014;<br>K.R. Machlus, J.E. Italiano, The Incredible Journey […], „Journal of Cell Biology” 201(6), 2013.<br>światło naczynia<br>zatokowego<br>mikrotubule<br>jądro komórkowe<br>propłytki (wypustki plazmatyczne)<br>siateczka śródplazmatyczna gładka<br>płytki krwi<br>ziarnistości α i ziarnistości gęste<br>Rysunek A - megakariocyt<br>ziarnistości α<br>ziarnistości gęste<br>mikrotubule<br>Rysunek B - płytka krwi<br>pory w komórkach śródbłonka<br>MBIP-R0_100</p>","solutions":[]}