{"id":"biologia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"biologia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nDo każdej z poniższych struktur białkowych przyporządkuj właściwy opis wybrany\nspośród A-D. Wpisz litery w wyznaczone miejsca.\nStruktura I-rzędowa:\nStruktura II-rzędowa:\nStruktura III-rzędowa:\nA. Jest to struktura stabilizowana oddziaływaniami między resztami aminokwasowymi\nosobnych łańcuchów polipeptydowych.\nB. Jest to część łańcucha polipeptydowego zwinięta w regularną strukturę stabilizowaną\nwyłącznie wiązaniami wodorowymi.\nC. Jest to przestrzenne ułożenie pojedynczego łańcucha polipeptydowego stabilizowane\noddziaływaniami niekowalencyjnymi i kowalencyjnymi.\nD. Jest to kolejność reszt aminokwasowych w łańcuchu polipeptydowym.\n1.1.\n0-1-2\n1.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nI. Chemizm życia.\n2. Składniki organiczne. Zdający:\n2) […] opisuje strukturę I-, II-, III- i IV-\nrzędową białek […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowanie właściwego opisu do każdej z trzech struktur\nbiałkowych.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nStruktura I-rzędowa: D\nStruktura II-rzędowa: B\nStruktura III-rzędowa: C","solution":"- **I-rzędowa** = **D** — kolejność (sekwencja) aminokwasów w łańcuchu. - **II-rzędowa** = **B** — alfa-helisa / beta-kartka, zwijanie lokalne, stabilizowane **wyłącznie wiązaniami wodorowymi** między grupami C=O i N-H szkieletu peptydowego. - **III-rzędowa** = **C** — przestrzenne ułożenie **całego pojedynczego** łańcucha, stabilizowane: wiązania wodorowe, jonowe, hydrofobowe (niekowalencyjne) + **mostki disiarczkowe** (S-S, kowalencyjne). (A = struktura IV-rzędowa — oligomer wielu łańcuchów, np. hemoglobina = 4 łańcuchy.)","image":"img/biologia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":"biochemia, polimery, monomery, struktury białek, wiązania","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.2. (0-1)<br>Do każdej z poniższych struktur białkowych przyporządkuj właściwy opis wybrany<br>spośród A-D. Wpisz litery w wyznaczone miejsca.<br>Struktura I-rzędowa:<br>Struktura II-rzędowa:<br>Struktura III-rzędowa:<br>A. Jest to struktura stabilizowana oddziaływaniami między resztami aminokwasowymi<br>osobnych łańcuchów polipeptydowych.<br>B. Jest to część łańcucha polipeptydowego zwinięta w regularną strukturę stabilizowaną<br>wyłącznie wiązaniami wodorowymi.<br>C. Jest to przestrzenne ułożenie pojedynczego łańcucha polipeptydowego stabilizowane<br>oddziaływaniami niekowalencyjnymi i kowalencyjnymi.<br>D. Jest to kolejność reszt aminokwasowych w łańcuchu polipeptydowym.<br>1.1.<br>0-1-2<br>1.2.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.2. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje […] organizmy.</li></ol>\n<p>I. Chemizm życia.</p>\n<ol><li>Składniki organiczne. Zdający:</li><li>[…] opisuje strukturę I-, II-, III- i IV-</li></ol>\n<p>rzędową białek […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za poprawne przyporządkowanie właściwego opisu do każdej z trzech struktur<br>białkowych.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Struktura I-rzędowa: D<br>Struktura II-rzędowa: B<br>Struktura III-rzędowa: C</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<ul><li><strong>I-rzędowa</strong> = <strong>D</strong> — kolejność (sekwencja) aminokwasów w łańcuchu. - <strong>II-rzędowa</strong> = <strong>B</strong> — alfa-helisa / beta-kartka, zwijanie lokalne, stabilizowane <strong>wyłącznie wiązaniami wodorowymi</strong> między grupami C=O i N-H szkieletu peptydowego. - <strong>III-rzędowa</strong> = <strong>C</strong> — przestrzenne ułożenie <strong>całego pojedynczego</strong> łańcucha, stabilizowane: wiązania wodorowe, jonowe, hydrofobowe (niekowalencyjne) + <strong>mostki disiarczkowe</strong> (S-S, kowalencyjne). (A = struktura IV-rzędowa — oligomer wielu łańcuchów, np. hemoglobina = 4 łańcuchy.)</li></ul>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ul><li><strong>Struktura I-rzędowa: D</strong></li><li><strong>Struktura II-rzędowa: B</strong></li><li><strong>Struktura III-rzędowa: C</strong></li><li>(opis A pasuje do struktury IV-rzędowej - ale nie jest pytany)</li></ul>\n<h4>Sposób 1 - Definicje czterech poziomów struktury białek</h4>\n<p><strong>Struktura I-rzędowa</strong> = sekwencja aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym połączonych wiązaniami peptydowymi. To po prostu <strong>kolejność reszt aminokwasowych</strong> w łańcuchu.<br>→ pasuje opis <strong>D</strong>: „kolejność reszt aminokwasowych w łańcuchu polipeptydowym&quot;.</p>\n<p><strong>Struktura II-rzędowa</strong> = lokalne, regularne ułożenie fragmentu łańcucha polipeptydowego stabilizowane <strong>wyłącznie wiązaniami wodorowymi</strong> między grupami \\(\\ce{C=O}\\) i \\(\\ce{N-H}\\) szkieletu peptydowego. Najczęstsze formy: α-helisa i β-harmonijka.<br>→ pasuje opis <strong>B</strong>.</p>\n<p><strong>Struktura III-rzędowa</strong> = przestrzenne ułożenie <strong>pojedynczego</strong> łańcucha polipeptydowego, stabilizowane różnorodnymi oddziaływaniami: <strong>niekowalencyjne</strong> (wiązania wodorowe, jonowe, hydrofobowe) ORAZ <strong>kowalencyjne</strong> (mostki disiarczkowe \\(\\ce{-S-S-}\\)).<br>→ pasuje opis <strong>C</strong>.</p>\n<p><strong>Struktura IV-rzędowa</strong> = oddziaływania między <strong>różnymi</strong> łańcuchami polipeptydowymi (podjednostkami) np. hemoglobina (4 podjednostki: 2α + 2β).<br>→ pasuje opis <strong>A</strong> (nie pytany).</p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja przez słowa kluczowe</h4>\n<ul><li>„kolejność&quot; → tylko I-rzędowa → <strong>D</strong></li><li>„wyłącznie wiązaniami wodorowymi&quot; → tylko II-rzędowa → <strong>B</strong></li><li>„pojedynczego łańcucha&quot; + „kowalencyjnymi&quot; → III-rzędowa → <strong>C</strong></li><li>„osobnych łańcuchów&quot; → IV-rzędowa → A (nie pytane)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 Oficjalny schemat oceniania CKE (Zasady oceniania rozwiązań zadań), zadanie 1.2:<br><br>- 1 pkt - za poprawne przyporządkowanie właściwego opisu do każdej z trzech struktur białkowych.<br>- 0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>Karta wzorów BIO str. 6-7 zawiera wzory aminokwasów z grupami funkcyjnymi (\\(\\ce{-COOH}\\), \\(\\ce{-NH2}\\), \\(\\ce{-SH}\\) cysteiny). To pomaga zrozumieć: mostki disiarczkowe (Cys-S-S-Cys) → III-rzędowa kowalencyjnie; wiązania jonowe między \\(\\ce{-COO^-}\\) (Asp, Glu) a \\(\\ce{-NH3^+}\\) (Lys, Arg) → III-rzędowa niekowalencyjnie.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędne przyporządkowanie | Dlaczego błędne |<br>| I-rzędowa = B | B mówi o regularnej strukturze przestrzennej, a I-rzędowa to płaska sekwencja |<br>| II-rzędowa = C | C dopuszcza oddziaływania kowalencyjne, a II-rzędowa to <strong>wyłącznie</strong> wiązania wodorowe |<br>| III-rzędowa = A | A wymaga osobnych łańcuchów (= IV-rzędowa) |<br>| III-rzędowa = B | B wymaga <strong>wyłącznie</strong> wiązań wodorowych |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Słowo „<strong>wyłącznie</strong>&quot; w opisie B jest kluczowe - odróżnia II-rzędową (tylko H-bonds) od III-rzędowej.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o szyku: <strong>D-B-C</strong> dla I-II-III.</blockquote>"}]}