Zadanie 6.2. (0-1)
Określ, czy gametofit bezlistu jest rośliną jednopienną, czy - dwupienną. Odpowiedź
uzasadnij.
6.1.
0-1
6.2.
0-1
MBIP-R0_100
Zadanie 6.2. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
III. Posługiwanie się informacjami
pochodzącymi z analizy materiałów
źródłowych. Zdający:
informacje […] tekstowe […].
IX. Różnorodność roślin.
gatunków cechy charakterystyczne mchów
[…].
Zasady oceniania
1 pkt - za określenie, że bezlist zwyczajny jest rośliną dwupienną, wraz z prawidłowym
uzasadnieniem, odnoszącym się do występowania gametofitów żeńskich
i gametofitów męskich.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Bezlist zwyczajny jest rośliną dwupienną, ponieważ występują gametofity męskie
i gametofity żeńskie.
Występują rośliny męskie i żeńskie, a więc jest dwupienny.
Dwupienny - nie ma gametofitów obupłciowych.
Dwupienny - gamety żeńskie i męskie są wytwarzane przez różne rośliny.
Pokolenie gametofitu jest dwupienne, ponieważ rodnie i plemnie występują na innych
osobnikach.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi, z których wynika, że gametofity bezlistu nie są samodzielnymi
roślinami, ale są organami lub roślinami wyrastającymi ze sporofitu, np. „Dwupienny -
gametofity męskie i żeńskie znajdują się na innych osobnikach”.
Gametofit bezlistu jest dwupienny. Uzasadnienie: gametofity męskie i żeńskie różnią się drastycznie: - Męskie: mikroskopijne, widoczne tylko pod mikroskopem. - Żeńskie: makroskopowe (do 1 mm), z łodyżką i listkami. Tak różne morfologicznie struktury powstają na OSOBNYCH osobnikach (różne gametofity) → klasyczna dwupienność. Gdyby były jednopienne (oba na jednym osobniku), nie istniałyby jako odrębne, tak różne formy.
"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"Gametofit bezlistu jest rośliną dwupienną.
\nUzasadnienie: U bezlistu występują osobne gametofity męskie (bardzo drobne) i osobne gametofity żeńskie (z łodyżką do 1 mm) - gametofity męskie i żeńskie są więc osobnymi roślinami, co jest cechą roślin dwupiennych.
\nRoślina jednopienna = na TEJ SAMEJ roślinie znajdują się zarówno organy żeńskie (rodnie u mchów, kwiaty żeńskie u nasiennych), jak i męskie (plemnie u mchów, kwiaty męskie u nasiennych). Gamety obu płci są wytwarzane przez tę samą jednostkę.
\nRoślina dwupienna = organy żeńskie i męskie są na OSOBNYCH roślinach. Jedna roślina jest „męska", druga „żeńska".
\nKrok 1: Co mówi tekst zadania?
\nGametofity męskie i żeńskie są opisane jako odrębne, różniące się wyglądem organizmy.
\nKrok 2: Wnioskowanie.
Gametofity męskie wytwarzają plemniki (w plemniach), gametofity żeńskie wytwarzają komórki jajowe (w rodniach). Skoro to osobne osobniki → bezlist jest dwupienny.
Dwupienność jest częsta u mchów - zapewnia obligatoryjne zapłodnienie krzyżowe (allogamia), co zwiększa zmienność genetyczną.
\n📋 Oficjalny schemat oceniania CKE (Zasady oceniania rozwiązań zadań), zadanie 6.2:\n
- 1 pkt - za określenie, że bezlist zwyczajny jest rośliną dwupienną, wraz z prawidłowym uzasadnieniem, odnoszącym się do występowania gametofitów żeńskich i gametofitów męskich.
- 0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Nie uznaje się (wg klucza CKE):
- Nie uznaje się odpowiedzi, z których wynika, że gametofity bezlistu nie są samodzielnymi
W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to wiedza z botaniki (mchy, cykl rozwojowy). Karta wzorów BIO nie zawiera schematów rozmnażania mchów.
\n⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - pomylenie „jednopiennej" z „dwupienną". Zapamiętaj: JEDNOpienna = obie płcie na JEDNEJ roślinie. DWUpienna = na DWÓCH osobnych roślinach.\n
⚠️ Uwaga: Pojęcia „jednopienność / dwupienność" stosuje się do roślin nasiennych (np. wierzba - dwupienna), ale ta sama logika dotyczy gametofitów mchów. Gametofit mchu = osobnik (jest zielona „roślinka"), a sporofit = drugie pokolenie wyrastające z gametofitu.\n
⚠️ Uwaga: Bezpieczna odpowiedź MUSI mieć: (1) wybór dwupienny + (2) uzasadnienie odwołujące się do OSOBNYCH gametofitów męskich i żeńskich.\n
⚠️ Uwaga: Nie pisz, że gametofity są organami sporofitu - to BŁĄD merytoryczny. U mchów gametofit (n) i sporofit (2n) to dwa odrębne pokolenia w cyklu życia, a sporofit wyrasta na gametoficie żeńskim (z zygoty po zapłodnieniu)."}]}