{"id":"biologia-2024-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2024-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-2)\nWyjaśnij, w jaki sposób infekcja rotawirusowa doprowadza do zwiększonej utraty\nwody. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm osmotycznego zatrzymywania wody\nw treści jelitowej oraz mechanizm osmotycznego wydzielania wody do treści jelitowej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących\nbudowy i funkcjonowania organizmu\nludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu\nludzkiego na różnych poziomach\nzłożoności; dostrzega związki między\nstrukturą a funkcją na każdym z tych\npoziomów.\nII. Budowa i funkcjonowanie komórki.\nZdający:\n2) opisuje błony komórki, wskazując na\nzwiązek między budową a funkcją pełnioną\nprzez błony.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu\nczłowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów\ntrawiennych. Zdający:\n3) przedstawia […] proces trawienia,\nwchłaniania i transportu […] cukrów […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wyjaśnienie patomechanizmu biegunki osmotycznej, uwzględniające\nzwiększone stężenie disacharydów ORAZ biegunki sekrecyjnej, uwzględniające\nwydzielanie do treści jelita jonów chlorkowych, co skutkuje hipertonicznością treści\njelitowej względem tkanki jelita.\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie patomechanizmu biegunki osmotycznej ALBO biegunki\nsekrecyjnej.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n• Zanik mikrokosmków w jelicie cienkim skutkuje ograniczeniem trawienia disacharydów,\na więc aktywne osmotycznie związki pozostają w jelicie i hamują wchłanianie wody\nz jelita. Dodatkowo woda wypływa z enterocytów z powodu podwyższonego stężenia\njonów chlorkowych w świetle jelita.\n• Niestrawione dwucukry nie mogą być wchłonięte z przewodu pokarmowego, a są to\nzwiązki osmotycznie czynne - związana z nimi woda pokarmowa pozostaje w jelicie.\nWydzielanie jonów chlorkowych z komórek nabłonka do światła jelita jest z kolei\nprzyczyną napływu wody z enterocytów do światła jelita.\n• Zalegające w jelicie dwucukry są osmotycznie czynne, dlatego woda jest zatrzymywana\nw jelicie. Poza tym podwyższone stężenie Cl- jest przyczyną wypływania wody\nz enterocytów.\n• W treści jelitowej jest dużo związków osmotycznie czynnych: niestrawione dwucukry oraz\nwydzielane do jelita jony chlorkowe, i dlatego enterocyty wydzielają wodę do światła jelita.\nUwagi:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do ograniczonego wchłaniania wody\nz jelita ze względu na zanikanie mikrokosmków, ponieważ zjawisko dotyczy tylko\nszczytowych części kosmków i nie wpływa znacząco na ilość wody, która może przechodzić\nmiędzy treścią jelitową a wnętrzem enterocytów.\nNie uznaje się odpowiedzi, w których pomylono nazwy „rotawirusy” i „retrowirusy”.","solution":null,"image":"img/biologia-2024-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12.1. (0-2)<br>Wyjaśnij, w jaki sposób infekcja rotawirusowa doprowadza do zwiększonej utraty<br>wody. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm osmotycznego zatrzymywania wody<br>w treści jelitowej oraz mechanizm osmotycznego wydzielania wody do treści jelitowej.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12.1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający […] wyjaśnia zależności<br>przyczynowo-skutkowe […].<br>II. Pogłębienie wiadomości dotyczących<br>budowy i funkcjonowania organizmu<br>ludzkiego.<br>Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu<br>ludzkiego na różnych poziomach<br>złożoności; dostrzega związki między<br>strukturą a funkcją na każdym z tych<br>poziomów.<br>II. Budowa i funkcjonowanie komórki.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje błony komórki, wskazując na</li></ol>\n<p>związek między budową a funkcją pełnioną<br>przez błony.<br>V. Budowa i funkcjonowanie organizmu<br>człowieka.</p>\n<ol><li>Układ pokarmowy i przebieg procesów</li></ol>\n<p>trawiennych. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia […] proces trawienia,</li></ol>\n<p>wchłaniania i transportu […] cukrów […].<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - za poprawne wyjaśnienie patomechanizmu biegunki osmotycznej, uwzględniające<br>zwiększone stężenie disacharydów ORAZ biegunki sekrecyjnej, uwzględniające<br>wydzielanie do treści jelita jonów chlorkowych, co skutkuje hipertonicznością treści<br>jelitowej względem tkanki jelita.<br>1 pkt - za poprawne wyjaśnienie patomechanizmu biegunki osmotycznej ALBO biegunki<br>sekrecyjnej.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>• Zanik mikrokosmków w jelicie cienkim skutkuje ograniczeniem trawienia disacharydów,<br>a więc aktywne osmotycznie związki pozostają w jelicie i hamują wchłanianie wody<br>z jelita. Dodatkowo woda wypływa z enterocytów z powodu podwyższonego stężenia<br>jonów chlorkowych w świetle jelita.<br>• Niestrawione dwucukry nie mogą być wchłonięte z przewodu pokarmowego, a są to<br>związki osmotycznie czynne - związana z nimi woda pokarmowa pozostaje w jelicie.<br>Wydzielanie jonów chlorkowych z komórek nabłonka do światła jelita jest z kolei<br>przyczyną napływu wody z enterocytów do światła jelita.<br>• Zalegające w jelicie dwucukry są osmotycznie czynne, dlatego woda jest zatrzymywana<br>w jelicie. Poza tym podwyższone stężenie Cl- jest przyczyną wypływania wody<br>z enterocytów.<br>• W treści jelitowej jest dużo związków osmotycznie czynnych: niestrawione dwucukry oraz<br>wydzielane do jelita jony chlorkowe, i dlatego enterocyty wydzielają wodę do światła jelita.<br>Uwagi:<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do ograniczonego wchłaniania wody<br>z jelita ze względu na zanikanie mikrokosmków, ponieważ zjawisko dotyczy tylko<br>szczytowych części kosmków i nie wpływa znacząco na ilość wody, która może przechodzić<br>między treścią jelitową a wnętrzem enterocytów.<br>Nie uznaje się odpowiedzi, w których pomylono nazwy „rotawirusy” i „retrowirusy”.</p>","solutions":[]}