{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego podawanie tylko jednego leku prowadzi najpierw do prawie\ncałkowitego wyleczenia gruźlicy, a następnie - do jej nawrotu. W odpowiedzi\nuwzględnij mechanizm działania doboru naturalnego.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n4) wyjaśnia mechanizm działania doboru\nnaturalnego […];\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\n5) wykazuje, że dzięki doborowi\nnaturalnemu organizmy zyskują nowe cechy\nadaptacyjne.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające występowanie w populacji bakterii\nnielicznych komórek opornych na lek ORAZ mechanizm działania doboru naturalnego\n- przeżycie i namnażanie się prątków opornych na lek, prowadzący do nawrotu\nchoroby.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDobór naturalny prowadzi do przeżycia i namnażania się tylko tych komórek, które są\noporne na stosowany lek. Część komórek jest naturalnie oporna i to właśnie te nieliczne\nkomórki przeżywają i dają początek nowej opornej populacji powodującej nawrót\nchoroby.\nPopulacja prątków składa się w większości z komórek wrażliwych na lek, ale nieliczne\nbakterie są dzięki posiadanym mutacjom na niego oporne. Po podaniu leku te wrażliwe\nobumierają, ale te oporne przeżywają i się namnażają. Jest znikoma szansa, by jakaś\nkomórka okazała się oporna na dwa leki jednocześnie, dlatego podaje się rutynowo\nwięcej niż jeden lek.\nU prątków występuje naturalnie oporność na leki, ale jest ona rzadka. Jeżeli podamy lek,\nto większość komórek zginie, a przeżyje tylko niewielki odsetek, który da początek nowej\npopulacji. W przypadku tej nowej, niewielkiej populacji zastosowanie drugiego leku\nprzeważnie prowadzi do wyeliminowania wszystkich bakterii.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14.2. (0-1)<br>Wyjaśnij, dlaczego podawanie tylko jednego leku prowadzi najpierw do prawie<br>całkowitego wyleczenia gruźlicy, a następnie - do jej nawrotu. W odpowiedzi<br>uwzględnij mechanizm działania doboru naturalnego.<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14.2. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:<br>XVI. Ewolucja. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia mechanizm działania doboru</li></ol>\n<p>naturalnego […];</p>\n<ol><li>interpretuje informacje i wyjaśnia związki</li></ol>\n<p>przyczynowo-skutkowe między procesami<br>i zjawiskami […].</p>\n<ol><li>wykazuje, że dzięki doborowi</li></ol>\n<p>naturalnemu organizmy zyskują nowe cechy<br>adaptacyjne.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające występowanie w populacji bakterii<br>nielicznych komórek opornych na lek ORAZ mechanizm działania doboru naturalnego</p>\n<ul><li>przeżycie i namnażanie się prątków opornych na lek, prowadzący do nawrotu</li></ul>\n<p>choroby.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Dobór naturalny prowadzi do przeżycia i namnażania się tylko tych komórek, które są<br>oporne na stosowany lek. Część komórek jest naturalnie oporna i to właśnie te nieliczne<br>komórki przeżywają i dają początek nowej opornej populacji powodującej nawrót<br>choroby.<br>Populacja prątków składa się w większości z komórek wrażliwych na lek, ale nieliczne<br>bakterie są dzięki posiadanym mutacjom na niego oporne. Po podaniu leku te wrażliwe<br>obumierają, ale te oporne przeżywają i się namnażają. Jest znikoma szansa, by jakaś<br>komórka okazała się oporna na dwa leki jednocześnie, dlatego podaje się rutynowo<br>więcej niż jeden lek.<br>U prątków występuje naturalnie oporność na leki, ale jest ona rzadka. Jeżeli podamy lek,<br>to większość komórek zginie, a przeżyje tylko niewielki odsetek, który da początek nowej<br>populacji. W przypadku tej nowej, niewielkiej populacji zastosowanie drugiego leku<br>przeważnie prowadzi do wyeliminowania wszystkich bakterii.</p>","solutions":[]}