{"id":"biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20.3","paper_id":"biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20.3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.3. (0-2)\nOpisz doświadczenie pozwalające na weryfikację hipotezy, że w zanieczyszczonym\nśrodowisku jasne owady częściej padają ofiarami drapieżników niż owady ciemne.\nW rozwiązaniu uwzględnij plan badania oraz sposób weryfikacji hipotezy.\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n1) […] planuje i przeprowadza oraz\ndokumentuje obserwacje i proste\ndoświadczenia biologiczne;\n2) określa warunki doświadczenia, rozróżnia\npróbę kontrolną i badawczą;\n5) […] formułuje wnioski.\nXVI. Ewolucja. Zdający:\n4) wyjaśnia mechanizm działania doboru\nnaturalnego i przedstawia jego rodzaje ([…]\nkierunkowy […]);\n5) wykazuje, że dzięki doborowi\nnaturalnemu organizmy zyskują nowe cechy\nadaptacyjne.\nZasady oceniania\n2 pkt - za opisanie planu doświadczenia umożliwiającego weryfikację hipotezy ORAZ za\nokreślenie sposobu wnioskowania.\n1 pkt - za opisanie tylko planu doświadczenia umożliwiającego weryfikację hipotezy bez\nokreślenia sposobu wnioskowania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOpis: Wypuszczenie w zanieczyszczonym obszarze (na którym występują drzewa\nz ciemną korą) równej liczby ciemnych i jasnych osobników, i sprawdzenie po ustalonym\nczasie, ile jasnych i ile ciemnych owadów zostało upolowanych przez drapieżniki.\nWeryfikacja hipotezy: Przewaga jasnych osobników wśród upolowanych owadów pozwoli\nna potwierdzenie hipotezy.\nOpis: Wpuszczenie do zamkniętej woliery z określonymi drapieżnikami (np. dwie\nmuchołówki) i z drzewami o przyciemnionej korze określonej liczby ciemnych i jasnych\nmotyli; obserwacja, np. poprzez programy umożliwiające śledzenie (video tracking)\nindywidualnych losów motyli.\nWeryfikacja hipotezy: Szybsze upolowanie przez drapieżniki motyli jasnych\npotwierdziłoby hipotezę.\nOpis: Umieszczenie na fragmentach ciemnej i jasnej kory drzew takiej samej liczby\nmartwych motyli (atrap motyli) jasnych i ciemnych za pomocą nietoksycznego kleju.\nMonitorowanie ich losów, np. za pomocą fotopułapek.\nWeryfikacja hipotezy: Szybsze upolowanie przez drapieżniki motyli jasnych na ciemnym\nvs. jasnym tle potwierdziłoby hipotezę.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 20.3. (0-2)<br>Opisz doświadczenie pozwalające na weryfikację hipotezy, że w zanieczyszczonym<br>środowisku jasne owady częściej padają ofiarami drapieżników niż owady ciemne.<br>W rozwiązaniu uwzględnij plan badania oraz sposób weryfikacji hipotezy.<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 20.3. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Rozwijanie myślenia naukowego;<br>doskonalenie umiejętności planowania<br>i przeprowadzania obserwacji<br>i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu<br>o wyniki badań. Zdający:</p>\n<ol><li>[…] planuje i przeprowadza oraz</li></ol>\n<p>dokumentuje obserwacje i proste<br>doświadczenia biologiczne;</p>\n<ol><li>określa warunki doświadczenia, rozróżnia</li></ol>\n<p>próbę kontrolną i badawczą;</p>\n<ol><li>[…] formułuje wnioski.</li></ol>\n<p>XVI. Ewolucja. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia mechanizm działania doboru</li></ol>\n<p>naturalnego i przedstawia jego rodzaje ([…]<br>kierunkowy […]);</p>\n<ol><li>wykazuje, że dzięki doborowi</li></ol>\n<p>naturalnemu organizmy zyskują nowe cechy<br>adaptacyjne.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - za opisanie planu doświadczenia umożliwiającego weryfikację hipotezy ORAZ za<br>określenie sposobu wnioskowania.<br>1 pkt - za opisanie tylko planu doświadczenia umożliwiającego weryfikację hipotezy bez<br>określenia sposobu wnioskowania.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Opis: Wypuszczenie w zanieczyszczonym obszarze (na którym występują drzewa<br>z ciemną korą) równej liczby ciemnych i jasnych osobników, i sprawdzenie po ustalonym<br>czasie, ile jasnych i ile ciemnych owadów zostało upolowanych przez drapieżniki.<br>Weryfikacja hipotezy: Przewaga jasnych osobników wśród upolowanych owadów pozwoli<br>na potwierdzenie hipotezy.<br>Opis: Wpuszczenie do zamkniętej woliery z określonymi drapieżnikami (np. dwie<br>muchołówki) i z drzewami o przyciemnionej korze określonej liczby ciemnych i jasnych<br>motyli; obserwacja, np. poprzez programy umożliwiające śledzenie (video tracking)<br>indywidualnych losów motyli.<br>Weryfikacja hipotezy: Szybsze upolowanie przez drapieżniki motyli jasnych<br>potwierdziłoby hipotezę.<br>Opis: Umieszczenie na fragmentach ciemnej i jasnej kory drzew takiej samej liczby<br>martwych motyli (atrap motyli) jasnych i ciemnych za pomocą nietoksycznego kleju.<br>Monitorowanie ich losów, np. za pomocą fotopułapek.<br>Weryfikacja hipotezy: Szybsze upolowanie przez drapieżniki motyli jasnych na ciemnym<br>vs. jasnym tle potwierdziłoby hipotezę.</p>","solutions":[]}