{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.\nOsłonka mielinowa wokół aksonu neuronu ruchowego\nA.\nprzyśpiesza\nprzewodzenie\npotencjału\nczynnościowego\nwzdłuż aksonu,\nponieważ\nmielina\n1.\npełni funkcję izolatora elektrycznego,\nco zapewnia skokowe przewodzenie\npotencjału czynnościowego między\nprzewężeniami Ranviera.\nB.\nspowalnia\n2.\nsprawia, że potencjał czynnościowy jest\nprzewodzony w sposób ciągły - w jego\nprzewodzenie jest zaangażowana błona\nkomórkowa aksonu na całej swojej długości.","answer":"A1","answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n6) Regulacja nerwowa. Zdający:\na) wyjaśnia istotę powstawania\ni przewodzenia impulsu nerwowego;\nwykazuje związek między budową neuronu\na przewodzeniem impulsu nerwowego.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"— **A1**. Osłonka mielinowa **przyspiesza** przewodzenie, ponieważ pełni funkcję **izolatora elektrycznego**, co zapewnia **skokowe (saltatorne)** przewodzenie potencjału czynnościowego między **przewężeniami Ranviera**.","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":"neurofizjologia, synapsa nerwowo-mięśniowa, neurotoksyny, mielina","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10.2. (0-1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2.
Osłonka mielinowa wokół aksonu neuronu ruchowego
A.
przyśpiesza
przewodzenie
potencjału
czynnościowego
wzdłuż aksonu,
ponieważ
mielina
1.
pełni funkcję izolatora elektrycznego,
co zapewnia skokowe przewodzenie
potencjału czynnościowego między
przewężeniami Ranviera.
B.
spowalnia
2.
sprawia, że potencjał czynnościowy jest
przewodzony w sposób ciągły - w jego
przewodzenie jest zaangażowana błona
komórkowa aksonu na całej swojej długości.

","answer_text_html":"

Zadanie 10.2. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu
różnorodności biologicznej oraz zjawisk
i procesów biologicznych zachodzących na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający:

\n
  1. objaśnia funkcjonowanie organizmu
\n

człowieka […].
XI. Funkcjonowanie zwierząt.

\n
  1. Porównanie poszczególnych czynności
\n

życiowych zwierząt, z uwzględnieniem
struktur odpowiedzialnych za ich
przeprowadzanie.

\n
  1. Regulacja nerwowa. Zdający:
\n

a) wyjaśnia istotę powstawania
i przewodzenia impulsu nerwowego;
wykazuje związek między budową neuronu
a przewodzeniem impulsu nerwowego.
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawne dokończenie zdania.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A1
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

— A1. Osłonka mielinowa przyspiesza przewodzenie, ponieważ pełni funkcję izolatora elektrycznego, co zapewnia skokowe (saltatorne) przewodzenie potencjału czynnościowego między przewężeniami Ranviera.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

A1 (przyśpiesza, mielina pełni funkcję izolatora elektrycznego, co zapewnia skokowe przewodzenie potencjału czynnościowego między przewężeniami Ranviera).

\n

Sposób 1 - Mechanizm przewodzenia skokowego

\n

Krok 1: Co to jest mielina?
Mielina = wielowarstwowa membrana lipidowa otaczająca aksony neuronów. U człowieka tworzą ją:

\n\n

Krok 2: Funkcja mieliny.
Lipidy mieliny mają wysoką oporność elektryczną → izolacja elektryczna. Akson izolowany mieliną nie może być depolaryzowany na całej długości.

\n

Krok 3: Przewężenia Ranviera (nodes of Ranvier).
Mielinizacja jest przerywana - między osłonkami są odsłonięte fragmenty aksonu (przewężenia Ranviera). Tylko TAM zachodzi depolaryzacja (otwierają się tam kanały Na⁺ napięciowe).

\n

Krok 4: Przewodzenie skokowe (saltatory conduction).
Potencjał czynnościowy „przeskakuje” z jednego przewężenia Ranviera do następnego (zamiast propagować się ciągle wzdłuż aksonu). Skutek:

\n\n

→ Mielina PRZYSPIESZA przewodzenie → odpowiedź A.
→ Mechanizm: izolacja + skokowe przewodzenie → odpowiedź 1.

\n

→ A1.

\n

Sposób 2 - Eliminacja błędnych

\n\n

→ Pozostaje A1.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zrodlo: oficjalne "Zasady oceniania rozwiazan zadan" CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).
\n
Zadanie 10.2. (0-1)
Zasady oceniania:
1 pkt - za poprawne dokonczenie zdania.
0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiazanie: A1
\n

Wzory z karty CKE

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to zadanie z neurofizjologii. Brak konkretnego wzoru.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - wybór A2 (przyspiesza, ale przewodzenie ciągłe). To sprzeczne - szybkie przewodzenie zachodzi WŁAŚNIE PRZEZ przeskoki, nie ciągłe. Mielinowy akson NIE przewodzi ciągle.
\n
⚠️ Uwaga: Niektóre choroby (np. stwardnienie rozsiane - multiple sclerosis) atakują mielinę → degeneracja mieliny → zwolnienie przewodzenia → objawy neurologiczne. To pokazuje znaczenie funkcjonalne mieliny.
\n
⚠️ Uwaga: Aksony niemielinowe (np. u bezkręgowców) mogą rekompensować brak mieliny przez olbrzymie aksony (jak akson olbrzymi kałamarnicy ~1 mm średnicy) - szybkość rośnie z grubością. Kręgowce wybrały efektywniejsze rozwiązanie: cienkie aksony + mielina.
"}]}