{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nDo każdego z poniższych przykładów transportu przyporządkuj właściwą nazwę\nwybraną spośród A-C. Wpisz litery w wyznaczone miejsca.\nA. endocytoza\nB. egzocytoza\nC. dyfuzja wspomagana\n1. Transport białka GLUT4 do błony komórkowej w komórce mięśnia szkieletowego w czasie\nspoczynku w okresie sytości:\n2. Transport glukozy z wnętrza komórki wątroby do płynu zewnątrzkomórkowego w okresie\ngłodu:","answer":"B / egzocytoza, C / dyfuzja wspomagana","answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje tekstowe, graficzne […];\n5) objaśnia i komentuje informacje,\nposługując się terminologią biologiczną.\nII. Komórka. Zdający:\n3) rozróżnia rodzaje transportu do\ni z komórki (dyfuzja […] wspomagana […],\nendocytoza i egzocytoza).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przyporządkowania dwóch nazw.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nTransport białka GLUT4 do błony komórkowej we włóknach mięśni szkieletowych w czasie\nspoczynku w okresie sytości: B / egzocytoza.\nTransport glukozy z wnętrza komórki wątroby do płynu zewnątrzkomórkowego w okresie\ngłodu: C / dyfuzja wspomagana.","solution":"- Transport GLUT4 do błony komórkowej w mięśniu w sytości: **B (egzocytoza)** — pęcherzyki z GLUT4 zlewają się z błoną. - Transport glukozy z wątroby do płynu zewnątrzkomórkowego w głodzie: **C (dyfuzja wspomagana)** — przez GLUT2 zgodnie z gradientem stężeń.","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":"fizjologia, transport glukozy, GLUT2/GLUT4, insulina, glukagon","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"zadaniazmatur","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 12.1. (0-1)
Do każdego z poniższych przykładów transportu przyporządkuj właściwą nazwę
wybraną spośród A-C. Wpisz litery w wyznaczone miejsca.
A. endocytoza
B. egzocytoza
C. dyfuzja wspomagana

\n
  1. Transport białka GLUT4 do błony komórkowej w komórce mięśnia szkieletowego w czasie
\n

spoczynku w okresie sytości:

\n
  1. Transport glukozy z wnętrza komórki wątroby do płynu zewnątrzkomórkowego w okresie
\n

głodu:

","answer_text_html":"

Zadanie 12.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
III. Posługiwanie się informacjami
pochodzącymi z analizy materiałów
źródłowych. Zdający:

\n
  1. odczytuje, analizuje, interpretuje […]
\n

informacje tekstowe, graficzne […];

\n
  1. objaśnia i komentuje informacje,
\n

posługując się terminologią biologiczną.
II. Komórka. Zdający:

\n
  1. rozróżnia rodzaje transportu do
\n

i z komórki (dyfuzja […] wspomagana […],
endocytoza i egzocytoza).
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawne przyporządkowania dwóch nazw.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Transport białka GLUT4 do błony komórkowej we włóknach mięśni szkieletowych w czasie
spoczynku w okresie sytości: B / egzocytoza.
Transport glukozy z wnętrza komórki wątroby do płynu zewnątrzkomórkowego w okresie
głodu: C / dyfuzja wspomagana.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":""},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n
  1. Transport GLUT4 do błony komórkowej (sytość) → B (egzocytoza)
  2. Transport glukozy z wątroby do płynu zewnątrzkomórkowego (głód) → C (dyfuzja wspomagana)
\n

Sposób 1 - Definicje typów transportu

\n

A. Endocytoza = pobieranie cząstek/płynów DO komórki przez wpuklenie błony i utworzenie pęcherzyka. (Np. fagocytoza, pinocytoza.)

\n

B. Egzocytoza = wydzielanie cząstek Z komórki przez fuzję pęcherzyka z błoną komórkową. Transport GLUT4 do błony to klasyczny przykład egzocytozy - pęcherzyk z GLUT4 fuzuje z błoną, GLUT4 staje się jej częścią.

\n

C. Dyfuzja wspomagana = transport BIERNY (zgodnie z gradientem stężeń) przez białko transportera (np. GLUT2). Glukoza wypływa z komórki wątroby (gdzie jest dużo glukozy) do krwi (gdzie jest mniej, w okresie głodu).

\n

Sposób 2 - Identyfikacja kierunku

\n
  1. GLUT4 do błony: pęcherzyk → błona komórkowa = WYJŚCIE z cytoplazmy → egzocytoza (B)
  2. Glukoza z wątroby: wnętrze komórki → płyn zewnątrzkomórkowy = ruch przez błonę zgodnie z gradientem (głód: wewnątrz dużo, zewnątrz mało) → dyfuzja wspomagana (C, przez GLUT2 - białko transportera)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zrodlo: oficjalne "Zasady oceniania rozwiazan zadan" CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).
\n
Zadanie 12.1. (0-1)
Zasady oceniania:
1 pkt - za poprawne przyporzadkowania dwoch nazw.
0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiazanie:
- Transport bialka GLUT4 do blony komorkowej we wloknach miesni szkieletowych w czasie spoczynku w okresie sytosci: B / egzocytoza.
- Transport glukozy z wnetrza komorki watroby do plynu zewnatrzkomorkowego w okresie glodu: C / dyfuzja wspomagana.
\n

Wzory z karty CKE

\n

Karta wzorów BIO nie zawiera bezpośrednio typów transportu. Karta str. 4 zawiera hydrolizę ATP - ale dyfuzja wspomagana NIE wymaga ATP (tylko aktywny transport tak).

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pomylenie endocytozy (A) z egzocytozą (B). Pamiętaj: endo = do (jak Endor - dom), egzo = z (jak egzotyczny - z zewnątrz).
\n
⚠️ Uwaga: GLUT2 to białko transportera (kanał) - glukoza przez niego dyfunduje BIERNIE, nie aktywnie. Aktywny transport wymagałby ATP.
"}]}