{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nPrzedstaw znaczenie obecności transporterów glukozy GLUT2 w błonie komórkowej\nkomórek wątroby dla ograniczenia spadku poziomu glukozy we krwi w okresie głodu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu zwierzęcego.\nZdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n6) przedstawia mechanizmy warunkujące\nhomeostazę ([…] stałość składu płynów\nustrojowych […]).\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n1) Odżywianie się. Zdający:\ni) przedstawia rolę wątroby w przemianach\nsubstancji wchłoniętych w przewodzie\npokarmowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne przedstawienie znaczenia transporterów glukozy GLUT2 w błonie\nkomórkowej komórek wątroby, uwzględniające umożliwienie dyfuzji glukozy przez\nbłonę komórkową.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nDzięki obecności transporterów GLUT2 w błonie komórkowej hepatocytów możliwe\nw okresie głodu staje się transportowanie glukozy do krwi.\nGlukoza jest polarna i nie przechodzi przez błonę komórkową, co umożliwia białko\nGLUT2.\nGlukoza jest transportowana na zewnątrz komórek wątroby przez GLUT2.\nTransportery GLUT2 zapewniają transport glukozy do płynu zewnątrzkomórkowego.\nUmożliwiają sprawną dyfuzję glukozy przez błonę komórkową hepatocytu.","solution":"GLUT2 w błonie wątroby pozwala na **dwukierunkowy transport glukozy** zgodnie z gradientem stężeń. W okresie głodu: - Wątroba **rozkłada glikogen** (glikogenoliza) → wolna glukoza wewnątrz komórki. - Stężenie glukozy w wątrobie staje się **wyższe** niż w osoczu (które maleje przy głodzie). - **GLUT2 umożliwia wypływ glukozy** z wątroby do krwi → **uzupełnianie poziomu glukozy w osoczu**. W rezultacie GLUT2 **ogranicza spadek glukozy we krwi** w okresie głodu — utrzymuje homeostazę dla mózgu (zależny od stałego dopływu glukozy).","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":"fizjologia, transport glukozy, GLUT2/GLUT4, insulina, glukagon","page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12.3. (0-1)<br>Przedstaw znaczenie obecności transporterów glukozy GLUT2 w błonie komórkowej<br>komórek wątroby dla ograniczenia spadku poziomu glukozy we krwi w okresie głodu.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12.3. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje informacje i wyjaśnia związki</li></ol>\n<p>przyczynowo-skutkowe między procesami<br>i zjawiskami […].<br>XI. Funkcjonowanie zwierząt.</p>\n<ol><li>Podstawowe zasady budowy</li></ol>\n<p>i funkcjonowania organizmu zwierzęcego.<br>Zdający:<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>\n<ol><li>przedstawia mechanizmy warunkujące</li></ol>\n<p>homeostazę ([…] stałość składu płynów<br>ustrojowych […]).</p>\n<ol><li>Porównanie poszczególnych czynności</li></ol>\n<p>życiowych zwierząt, z uwzględnieniem<br>struktur odpowiedzialnych za ich<br>przeprowadzanie.</p>\n<ol><li>Odżywianie się. Zdający:</li></ol>\n<p>i) przedstawia rolę wątroby w przemianach<br>substancji wchłoniętych w przewodzie<br>pokarmowym.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za poprawne przedstawienie znaczenia transporterów glukozy GLUT2 w błonie<br>komórkowej komórek wątroby, uwzględniające umożliwienie dyfuzji glukozy przez<br>błonę komórkową.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Dzięki obecności transporterów GLUT2 w błonie komórkowej hepatocytów możliwe<br>w okresie głodu staje się transportowanie glukozy do krwi.<br>Glukoza jest polarna i nie przechodzi przez błonę komórkową, co umożliwia białko<br>GLUT2.<br>Glukoza jest transportowana na zewnątrz komórek wątroby przez GLUT2.<br>Transportery GLUT2 zapewniają transport glukozy do płynu zewnątrzkomórkowego.<br>Umożliwiają sprawną dyfuzję glukozy przez błonę komórkową hepatocytu.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>GLUT2 w błonie wątroby pozwala na <strong>dwukierunkowy transport glukozy</strong> zgodnie z gradientem stężeń. W okresie głodu: - Wątroba <strong>rozkłada glikogen</strong> (glikogenoliza) → wolna glukoza wewnątrz komórki. - Stężenie glukozy w wątrobie staje się <strong>wyższe</strong> niż w osoczu (które maleje przy głodzie). - <strong>GLUT2 umożliwia wypływ glukozy</strong> z wątroby do krwi → <strong>uzupełnianie poziomu glukozy w osoczu</strong>. W rezultacie GLUT2 <strong>ogranicza spadek glukozy we krwi</strong> w okresie głodu — utrzymuje homeostazę dla mózgu (zależny od stałego dopływu glukozy).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Transportery GLUT2 umożliwiają BIERNĄ dyfuzję glukozy z wnętrza komórki wątroby do płynu zewnątrzkomórkowego (a stamtąd do krwi) w okresie głodu, gdy stężenie glukozy w hepatocycie (z rozkładu glikogenu i glukoneogenezy) jest wyższe niż w krwi. Dzięki GLUT2 wątroba może uzupełniać poziom glukozy we krwi, zapobiegając hipoglikemii podczas postu.</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - Glukoza-pump z wątroby</h4>\n<p><strong>Krok 1: Co dzieje się w wątrobie podczas głodu?</strong></p>\n<ul><li><strong>Glikogenoliza</strong> - rozkład glikogenu do glukozy (aktywowana przez glukagon i adrenalinę)</li><li><strong>Glukoneogeneza</strong> - synteza glukozy z aminokwasów, glicerolu, mleczanu</li></ul>\n<p>→ Stężenie glukozy w hepatocycie ROŚNIE.</p>\n<p><strong>Krok 2: Glukoza musi wyjść.</strong><br>Glukoza jest polarna → nie przechodzi przez błonę lipidową swobodnie. Potrzebny <strong>transporter białkowy</strong>.</p>\n<p><strong>GLUT2</strong> = transporter o niskim powinowactwie i wysokiej pojemności - pozwala na dwukierunkową dyfuzję wspomaganą glukozy.</p>\n<p><strong>Krok 3: Kierunek transportu w głodzie.</strong><br>Gdy glukoza w hepatocycie &gt; glukoza we krwi → glukoza dyfunduje <strong>na zewnątrz</strong> przez GLUT2 → wzrost glikemii.</p>\n<p><strong>Krok 4: Skutek systemowy.</strong><br>Krew otrzymuje glukozę → spadek poziomu jest ograniczony → mózg (krytycznie zależny od glukozy) ma stały dopływ paliwa.</p>\n<h4>Sposób 2 - Bez GLUT2 - co by było?</h4>\n<p>Gdyby wątroba nie miała GLUT2 (lub miała tylko GLUT4 jak mięśnie), glukoza wytworzona w hepatocycie zostałaby uwięziona wewnątrz komórki - krew nie miałaby dostępu do tej glukozy → ostra hipoglikemia w głodzie.</p>\n<p>GLUT2 jest WYJĄTKOWY dla hepatocytów (a także komórek β trzustki) - pełni rolę „pump out” cukru z wątroby w trudnych czasach.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Zrodlo: oficjalne &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).</blockquote>\n<blockquote>Zadanie 12.3. (0-1)<br>Zasady oceniania:<br>1 pkt - za poprawne przedstawienie znaczenia transporterow glukozy GLUT2 w blonie komorkowej komorek watroby, uwzgledniajace umozliwienie dyfuzji glukozy przez blone komorkowa.<br>0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Przykladowe odpowiedzi:<br>- Dzieki obecnosci transporterow GLUT2 w blonie komorkowej hepatocytow mozliwe w okresie glodu staje sie transportowanie glukozy do krwi.<br>- Glukoza jest polarna i nie przechodzi przez blone komorkowa, co umozliwia bialko GLUT2.<br>- Transportery GLUT2 zapewniaja transport glukozy do plynu zewnatrzkomorkowego.<br>- Umozliwiaja sprawna dyfuzje glukozy przez blone komorkowa hepatocytu.</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów. Karta str. 4 zawiera kwasy organiczne (mlekowy, pirogronowy) - pośrednio związane z glukoneogenezą (mleczan jest substratem).</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - odpowiedź ogólna „GLUT2 transportuje glukozę”. Trzeba wskazać KIERUNEK (z hepatocytu DO krwi) i SKUTEK (uzupełnienie poziomu glukozy w krwi).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> GLUT2 jest dwukierunkowy (jak każda dyfuzja wspomagana) - w sytości glukoza wpływa do hepatocytu, w głodzie wypływa. Kierunek zależy od gradientu.</blockquote>"}]}