{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nUzupełnij poniższe zdanie tak, aby w poprawny sposób opisywało przemiany\nplastydów. Wpisz w wyznaczone miejsca odpowiednie nazwy plastydów oraz\noznaczenia literowe mikrofotografii (A-C).\nPodczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej części owocu\n, widoczne na mikrofotografii , mogą się przekształcać\nw - plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na\nmikrofotografii","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nII. Komórka. Zdający:\n1) rozpoznaje elementy budowy komórki\neukariotycznej […] na mikrofotografii […].\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:\n3) rozpoznaje tkanki roślinne na […]\nmikrofotografii […] i wykazuje związek ich\nbudowy z pełnioną funkcją.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne uzupełnienie czterech luk.\n1 pkt - za poprawne uzupełnienie trzech luk.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPodczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej część owocu\nchloroplasty, widoczne na mikrofotografii A, mogą się przekształcać\nw chromoplasty - plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na\nmikrofotografii B.","solution":"Z **proplastydów** powstają wszystkie pozostałe plastydy. - W komórkach **fotosyntetyzujących części owocu** dojrzewające owoce przechodzą przemianę **chloroplastów → chromoplastów** (zielone niedojrzałe → kolorowe dojrzałe, dzięki karotenoidom). - Plastydy z **karotenoidami**, widoczne na mikrofotografii **(C)** → **chromoplasty** (kolorowe owoce, płatki kwiatowe). - Mikrofotografia **(A)** (zielone z chlorofilem) → **chloroplasty**. - Mikrofotografia **(B)** (ziarna skrobi w bezbarwnych plastydach) → **amyloplasty**.","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":"cytologia roślin, plastydy, proplastydy, chloroplasty, chromoplasty, amyloplasty","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2.1. (0-2)<br>Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby w poprawny sposób opisywało przemiany<br>plastydów. Wpisz w wyznaczone miejsca odpowiednie nazwy plastydów oraz<br>oznaczenia literowe mikrofotografii (A-C).<br>Podczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej części owocu<br>, widoczne na mikrofotografii , mogą się przekształcać<br>w - plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na<br>mikrofotografii</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2.1. (0-2)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wykazuje związki między strukturą</li></ol>\n<p>a funkcją na różnych poziomach organizacji<br>życia.<br>II. Komórka. Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje elementy budowy komórki</li></ol>\n<p>eukariotycznej […] na mikrofotografii […].<br>IX. Różnorodność roślin.</p>\n<ol><li>Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:</li><li>rozpoznaje tkanki roślinne na […]</li></ol>\n<p>mikrofotografii […] i wykazuje związek ich<br>budowy z pełnioną funkcją.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - za poprawne uzupełnienie czterech luk.<br>1 pkt - za poprawne uzupełnienie trzech luk.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Podczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej część owocu<br>chloroplasty, widoczne na mikrofotografii A, mogą się przekształcać<br>w chromoplasty - plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na<br>mikrofotografii B.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Z <strong>proplastydów</strong> powstają wszystkie pozostałe plastydy. - W komórkach <strong>fotosyntetyzujących części owocu</strong> dojrzewające owoce przechodzą przemianę <strong>chloroplastów → chromoplastów</strong> (zielone niedojrzałe → kolorowe dojrzałe, dzięki karotenoidom). - Plastydy z <strong>karotenoidami</strong>, widoczne na mikrofotografii <strong>(C)</strong> → <strong>chromoplasty</strong> (kolorowe owoce, płatki kwiatowe). - Mikrofotografia <strong>(A)</strong> (zielone z chlorofilem) → <strong>chloroplasty</strong>. - Mikrofotografia <strong>(B)</strong> (ziarna skrobi w bezbarwnych plastydach) → <strong>amyloplasty</strong>.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Podczas dojrzewania owoców obecne w fotosyntetyzującej części owocu CHLOROPLASTY, widoczne na mikrofotografii A, mogą się przekształcać w CHROMOPLASTY - plastydy wypełnione karotenoidami, widoczne na mikrofotografii B.</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - Identyfikacja plastydów po kolorze i funkcji</h4>\n<p><strong>Krok 1: Co fotosyntetyzuje?</strong><br>Fotosynteza zachodzi w <strong>chloroplastach</strong> (chlorofil → pochłania światło). Tkanki fotosyntetyzujące mają plastydy <strong>zielone</strong>.<br>→ Mikrofotografia <strong>A</strong> pokazuje komórki z licznymi zielonymi organellami → <strong>chloroplasty</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 2: Co to są karotenoidy?</strong><br>Karotenoidy = pomarańczowe/czerwone/żółte barwniki (β-karoten, likopen, ksantofile). Występują w <strong>chromoplastach</strong>.<br>→ Mikrofotografia <strong>B</strong> pokazuje komórki z pomarańczowo-żółtymi organellami → <strong>chromoplasty</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 3: Mikrofotografia C?</strong><br>Mikrofotografia C pokazuje <strong>bezbarwne</strong> organelle - to <strong>leukoplasty</strong> (najczęściej <strong>amyloplasty</strong> magazynujące skrobię). Ale to nie jest pytanie - w treści zadania pytanie dotyczy tylko przemiany A→B (chloroplast → chromoplast).</p>\n<p><strong>Krok 4: Skąd wiadomo o przemianie chloroplast → chromoplast?</strong><br>Klasyczny przykład: dojrzewanie pomidora. Niedojrzały (zielony) pomidor - komórki bogate w chloroplasty (fotosynteza). Dojrzały (czerwony) - chloroplasty przekształcają się w chromoplasty wypełnione likopenem (karotenoid).</p>\n<h4>Sposób 2 - Analiza eliminacji</h4>\n<p>Z 5 wymienionych plastydów (proplastydy, amyloplasty, etioplasty, chloroplasty, chromoplasty):</p>\n<ul><li><strong>proplastydy</strong> - niedojrzałe, w komórkach merystematycznych, nie fotosyntetyzują</li><li><strong>amyloplasty</strong> - magazynują skrobię (bezbarwne, w nasionach, bulwach)</li><li><strong>etioplasty</strong> - w roślinach hodowanych w ciemności (z prolamellarnymi ciałami, niefunkcjonalne)</li><li><strong>chloroplasty</strong> - fotosyntetyzujące (chlorofil)</li><li><strong>chromoplasty</strong> - wypełnione karotenoidami</li></ul>\n<p>Zdanie pyta o „obecne w fotosyntetyzującej części owocu” → tylko <strong>chloroplasty</strong> mogą fotosyntetyzować. „Wypełnione karotenoidami” → tylko <strong>chromoplasty</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Zrodlo: oficjalne &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).</blockquote>\n<blockquote>Zadanie 2.1. (0-2)<br>Zasady oceniania:<br>2 pkt - za poprawne uzupelnienie czterech luk.<br>1 pkt - za poprawne uzupelnienie trzech luk.<br>0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozwiazanie: Podczas dojrzewania owocow obecne w fotosyntetyzujacej czesci owocu chloroplasty, widoczne na mikrofotografii A, moga sie przeksztalcac w chromoplasty - plastydy wypelnione karotenoidami, widoczne na mikrofotografii B.</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to zadanie identyfikacyjne na podstawie wiedzy o budowie i funkcjach plastydów. Karta wzorów BIO nie zawiera klasyfikacji plastydów (to wiedza z podstawy programowej).</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - wybór mikrofotografii <strong>C</strong> dla chromoplastów. C to leukoplasty/amyloplasty (bezbarwne!) - chromoplasty są pomarańczowe/żółte (karotenoidy).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pomylenie kierunku przemiany - niektórzy uczniowie piszą „chromoplasty → chloroplasty”. To NIEPOPRAWNE w kontekście dojrzewania owoców (zielony→czerwony pomidor). Kierunek odwrotny zachodzi rzadziej i nie pasuje do treści zadania.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Etioplasty (rośliny w ciemności) i amyloplasty (magazyn skrobi) NIE są tu odpowiedzią, mimo że wymienione w tekście - bo nie pasują do funkcji „fotosyntetyzująca” lub „wypełnione karotenoidami”.</blockquote>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>chloroplasty, A, chromoplasty, B</p>"}]}