{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nPodaj jedną cechę budowy występującą u wszystkich pięciu form plastydów\nroślinnych wymienionych w tekście.\nA\nB\nC\n2.1.\n0-1-2\n2.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy;\nII. Komórka. Zdający:\n8) opisuje budowę […] plastydów ze\nszczególnym uwzględnieniem\nchloroplastów; dokonuje obserwacji\nmikroskopowych plastydów w materiale\nbiologicznym.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n3) wykazuje związki między strukturą\na funkcją na różnych poziomach organizacji\nżycia.\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie jednej przykładowej wspólnej cechy budowy dla plastydów wymienionych\nw tekście.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\notoczenie dwiema błonami\noddzielenie od cytozolu błoną biologiczną\nobecność rybosomów\nkolisty DNA / obecność DNA / obecność materiału genetycznego\nduża zawartość sulfolipidów i galaktolipidów w błonach przy małej zawartości fosfolipidów\nwypełnienie macierzą / matrix / stromą\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczenia plastydów błoną komórkową lub\npodwójną błoną.","solution":"Wspólna cecha: **podwójna błona plastydowa** (otoczka z dwóch błon białkowo-lipidowych) — wszystkie plastydy ją mają. Alternatywnie: obecność **własnego DNA (plastomu)** i **rybosomów typu 70S** — wszystkie plastydy mają, bo wywodzą się z proplastydów (endosymbioza z sinicami).","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":"cytologia roślin, plastydy, proplastydy, chloroplasty, chromoplasty, amyloplasty","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 2.2. (0-1)
Podaj jedną cechę budowy występującą u wszystkich pięciu form plastydów
roślinnych wymienionych w tekście.
A
B
C
2.1.
0-1-2
2.2.
0-1
MBIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 2.2. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu
różnorodności biologicznej oraz zjawisk
i procesów biologicznych zachodzących na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający:

\n
  1. opisuje […] organizmy;
\n

II. Komórka. Zdający:

\n
  1. opisuje budowę […] plastydów ze
\n

szczególnym uwzględnieniem
chloroplastów; dokonuje obserwacji
mikroskopowych plastydów w materiale
biologicznym.
Zasady oceniania rozwiązań zadań

\n
  1. wykazuje związki między strukturą
\n

a funkcją na różnych poziomach organizacji
życia.
Zasady oceniania
1 pkt - za podanie jednej przykładowej wspólnej cechy budowy dla plastydów wymienionych
w tekście.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
otoczenie dwiema błonami
oddzielenie od cytozolu błoną biologiczną
obecność rybosomów
kolisty DNA / obecność DNA / obecność materiału genetycznego
duża zawartość sulfolipidów i galaktolipidów w błonach przy małej zawartości fosfolipidów
wypełnienie macierzą / matrix / stromą
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczenia plastydów błoną komórkową lub
podwójną błoną.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Wspólna cecha: podwójna błona plastydowa (otoczka z dwóch błon białkowo-lipidowych) — wszystkie plastydy ją mają. Alternatywnie: obecność własnego DNA (plastomu) i rybosomów typu 70S — wszystkie plastydy mają, bo wywodzą się z proplastydów (endosymbioza z sinicami).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Otoczenie podwójną błoną biologiczną (dwiema błonami biologicznymi).

\n

Lub równoważnie:

\n\n

Sposób 1 - Wspólne cechy plastydów (teoria endosymbiozy)

\n

Krok 1: Czym są plastydy?
Plastydy to organella o pochodzeniu endosymbiotycznym (od dawnej cyjanobakterii pochłoniętej przez eukariotyczną komórkę przodkową roślin).

\n

Krok 2: Jakie cechy odziedziczyły plastydy po cyjanobakteryjnym przodku?

\n\n

Wszystkie 5 form plastydów (proplastydy, amyloplasty, etioplasty, chloroplasty, chromoplasty) dziedziczą te cechy - bo różnią się tylko specjalizacją funkcjonalną (zawartość barwników, skrobi, lamelli), a nie podstawową budową.

\n

Krok 3: Wybór odpowiedzi.
Najbardziej uniwersalna i jednoznaczna cecha: otoczenie dwiema błonami biologicznymi - uznawana w 100% przypadków przez klucz CKE.

\n

Sposób 2 - Argumentacja przez funkcję

\n

Wszystkie plastydy są półautonomiczne (mają własny DNA + rybosomy + zdolność do podziału). Ta autonomia wymaga:

\n\n

Każda z tych cech może być prawidłową odpowiedzią.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zrodlo: oficjalne "Zasady oceniania rozwiazan zadan" CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).
\n
Zadanie 2.2. (0-1)
Zasady oceniania:
1 pkt - za podanie jednej przykladowej wspolnej cechy budowy dla plastydow wymienionych w tekscie.
0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykladowe odpowiedzi:
- otoczenie dwiema blonami
- oddzielenie od cytozolu blona biologiczna
- obecnosc rybosomow
- kolisty DNA / obecnosc DNA / obecnosc materialu genetycznego
- duza zawartosc sulfolipidow i galaktolipidow w blonach przy malej zawartosci fosfolipidow
- wypelnienie macierza / matrix / stroma
Uwaga: Nie uznaje sie odpowiedzi odnoszacych sie do otoczenia plastydow blona komorkowa lub podwojna blona.
\n

Wzory z karty CKE

\n

Karta wzorów BIO nie zawiera schematu plastydu - to wiedza z podstawy programowej (rozdział o organelli roślinnych). Brak konkretnego wzoru do cytowania.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd uczniów - pisanie „błona komórkowa” zamiast „błona biologiczna”. Plastydy są wewnątrz komórki - błona komórkowa to coś INNEGO (otacza całą komórkę).
\n
⚠️ Uwaga: „Podwójna błona” bez sprecyzowania że są to dwie błony BIOLOGICZNE może zostać zakwestionowana. Bezpieczniej napisać: „otoczone dwiema błonami biologicznymi”.
\n
⚠️ Uwaga: Cechy SPECYFICZNE dla niektórych plastydów (np. „obecność tylakoidów” - tylko chloroplasty i etioplasty; „obecność karotenoidów” - tylko chromoplasty) NIE są wspólne dla wszystkich pięciu form → 0 punktów.
\n
⚠️ Uwaga: Odpowiedź „obecne tylko w roślinach” to nie cecha BUDOWY tylko cecha rozmieszczenia → niepoprawne (zadanie pyta o cechę budowy).
"}]}