{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/3.2","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nPodaj nazwę strefy korzenia, w której zachodzi reakcja wzrostowa prowadząca do\nwygięcia się wierzchołka korzenia w dół.\nwybarwione\nziarna skrobi\n3.1.\n0-1\n3.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nIX. Różnorodność roślin.\n2. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:\n5) wykazuje związek budowy morfologicznej\ni anatomicznej (pierwotnej i wtórnej)\norganów wegetatywnych roślin z pełnionymi\nprzez nie funkcjami.\n7. Reakcja na bodźce. Zdający:\n1) przedstawia […] tropizmy jako reakcje\nroślin na bodźce ([…] grawitacja […]) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy strefy korzenia.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nstrefa elongacyjna\nstrefa wzrostu na długość\nwydłużeniowa\nwydłużania\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do strefy merystematycznej (strefy podziałów\nkomórkowych, stożka wzrostu).\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do strefy wzrostu (przyrostu) bez określenia,\nże chodzi o wzrost wydłużeniowy, np. „strefa wzrostu”, „strefa przyrostu”.","solution":"**Strefa wydłużania** (= strefa elongacji = strefa wzrostu). Mechanizm: po zmianie pozycji korzenia amyloplasty osiadają na dolnej ścianie komórek czapeczki → sygnał (auksyna) gromadzi się po **dolnej** stronie strefy wydłużania → komórki dolnej strony **hamują wzrost** (wysokie stężenie auksyny w korzeniach hamuje), górne komórki **rosną szybciej** → korzeń zegnie się w dół.","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":"fizjologia roślin, geotropizm, czapeczka korzeniowa, amyloplasty","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3.2. (0-1)
Podaj nazwę strefy korzenia, w której zachodzi reakcja wzrostowa prowadząca do
wygięcia się wierzchołka korzenia w dół.
wybarwione
ziarna skrobi
3.1.
0-1
3.2.
0-1
MBIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 3.2. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu
różnorodności biologicznej oraz zjawisk
i procesów biologicznych zachodzących na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający:

\n
  1. opisuje […] organizmy.
\n

IX. Różnorodność roślin.

\n
  1. Rośliny lądowe i wtórnie wodne. Zdający:
  2. wykazuje związek budowy morfologicznej
\n

i anatomicznej (pierwotnej i wtórnej)
organów wegetatywnych roślin z pełnionymi
przez nie funkcjami.

\n
  1. Reakcja na bodźce. Zdający:
  2. przedstawia […] tropizmy jako reakcje
\n

roślin na bodźce ([…] grawitacja […]) […].
Zasady oceniania
1 pkt - za podanie poprawnej nazwy strefy korzenia.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
strefa elongacyjna
strefa wzrostu na długość
wydłużeniowa
wydłużania
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do strefy merystematycznej (strefy podziałów
komórkowych, stożka wzrostu).
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do strefy wzrostu (przyrostu) bez określenia,
że chodzi o wzrost wydłużeniowy, np. „strefa wzrostu”, „strefa przyrostu”.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Strefa wydłużania (= strefa elongacji = strefa wzrostu). Mechanizm: po zmianie pozycji korzenia amyloplasty osiadają na dolnej ścianie komórek czapeczki → sygnał (auksyna) gromadzi się po dolnej stronie strefy wydłużania → komórki dolnej strony hamują wzrost (wysokie stężenie auksyny w korzeniach hamuje), górne komórki rosną szybciej → korzeń zegnie się w dół.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Strefa elongacyjna (strefa wzrostu na długość / strefa wydłużeniowa / strefa wydłużania).

\n

Sposób 1 - Strefy korzenia (anatomia od wierzchołka)

\n

Korzeń jest podzielony na 4 strefy (od wierzchołka w górę):

\n

| Strefa | Lokalizacja | Co tam zachodzi |
| 1. Czapeczka korzeniowa | Najdalej, ochrona | Odbiór kierunku grawitacji (amyloplasty) |
| 2. Strefa merystematyczna (stożek wzrostu) | Tuż za czapeczką | Aktywne podziały komórkowe |
| 3. Strefa elongacyjna (wydłużeniowa) | Powyżej merystemu | Wzrost komórek na długość (wakuolizacja) |
| 4. Strefa różnicowania (włośnikowa) | Najdalej od wierzchołka | Specjalizacja komórek + włośniki |

\n

Krok 1: Gdzie zachodzi geotropizm?
Reakcja wzrostowa = wzrost komórek (zwiększanie objętości i wydłużenie). To zachodzi w strefie elongacyjnej (NIE merystematycznej - tam są tylko podziały).

\n

Krok 2: Mechanizm geotropizmu dodatniego korzenia.

\n
  1. Amyloplasty w czapeczce opadają pod wpływem grawitacji → sygnał kierunku.
  2. Sygnał przekazywany do strefy elongacyjnej.
  3. Auksyna gromadzi się po dolnej stronie korzenia (przeciwnie niż w pędzie!).
  4. W korzeniu auksyna HAMUJE wzrost (w pędzie pobudza) → komórki dolne rosną wolniej niż górne.
  5. Asymetryczny wzrost → korzeń wygina się w dół.
\n

→ Wygięcie zachodzi w strefie elongacyjnej.

\n

Sposób 2 - Eliminacja innych stref

\n\n

→ Tylko strefa elongacyjna odpowiada warunkom „reakcja wzrostowa prowadząca do wygięcia”.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zrodlo: oficjalne "Zasady oceniania rozwiazan zadan" CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).
\n
Zadanie 3.2. (0-1)
Zasady oceniania:
1 pkt - za podanie poprawnej nazwy strefy korzenia.
0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykladowe odpowiedzi:
- strefa elongacyjna
- strefa wzrostu na dlugosc
- wydluzeniowa
- wydluzania
Uwaga: Nie uznaje sie odpowiedzi odnoszacych sie do strefy merystematycznej (strefy podzialow komorkowych, stozka wzrostu). Nie uznaje sie odpowiedzi odnoszacych sie do strefy wzrostu (przyrostu) bez okreslenia, ze chodzi o wzrost wydluzeniowy, np. "strefa wzrostu", "strefa przyrostu".
\n

Wzory z karty CKE

\n

Karta wzorów BIO nie zawiera schematu stref korzenia (to wiedza z botaniki). Brak konkretnego wzoru. Karta wzorów str. 4 zawiera potencjał wody w komórce roślinnej \\(\\Psi_W = \\Psi_S + \\Psi_P\\) - pośrednio związany z wakuolizacją (wzrost komórek strefy elongacyjnej polega na pobieraniu wody i powiększaniu wakuoli).

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - odpowiedź „strefa merystematyczna” lub „stożek wzrostu”. Niepoprawne - bo merystem to tylko podziały (mitoza), nie wzrost na długość. Wzrost na długość = strefa elongacyjna.
\n
⚠️ Uwaga: Sama nazwa „strefa wzrostu” bez sprecyzowania jakiego wzrostu (na długość?) → 0 punktów orientacyjnie (brak oficjalnego klucza w serwisie). Dodaj „na długość” lub użyj synonimu „elongacyjna”/„wydłużeniowa”.
\n
⚠️ Uwaga: W korzeniu auksyna HAMUJE wzrost (przeciwnie niż w pędzie). Stąd dolna strona korzenia (więcej auksyny) rośnie WOLNIEJ → korzeń wygina się W DÓŁ. To częsta pułapka - uczniowie myślą „auksyna pobudza wzrost wszędzie”.
\n
⚠️ Uwaga: Ważne odróżnienie: geotropizm DODATNI korzenia (wygięcie w dół, ku Ziemi) vs geotropizm UJEMNY pędu (wygięcie w górę, od Ziemi). Korzeń ma „+”, pęd „-”.
"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"

strefa elongacyjna ALBO strefa wzrostu na długość ALBO wydłużeniowa ALBO wydłużania

"}]}