{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące raków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] organizmy.\nX. Różnorodność zwierząt. Zdający:\n3) wymienia cechy pozwalające na\nrozróżnienie […] stawonogów (skorupiaków\n[…]) […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nm) przedstawia rodzaje układów krążenia\nu zwierząt (otwarte, zamknięte) oraz\nwykazuje związek między budową układu\nkrążenia a jego funkcją u poznanych grup\nzwierząt.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. - P, 2. - F.","solution":"— **PF** - 1: **P** — raki to skorupiaki dziesięcionogie. Ciało dzieli się na **głowotułów (cefalotorax)** + **odwłok (abdomen)**. Głowotułów chroniony karapaksem. - 2: **F** — układ krwionośny jest **otwarty** (poprawnie), ale **serce leży na grzbietowej** (nie brzusznej) **stronie ciała** — pod karapaksem, nad jelitem. To typowa cecha bezkręgowców.","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia, raki, skorupiaki, gatunek inwazyjny, chityna, bioindykator","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5.1. (0-1)
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące raków są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli
stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

","answer_text_html":"

Zadanie 5.1. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu
różnorodności biologicznej oraz zjawisk
i procesów biologicznych zachodzących na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający:

\n
  1. opisuje […] organizmy.
\n

X. Różnorodność zwierząt. Zdający:

\n
  1. wymienia cechy pozwalające na
\n

rozróżnienie […] stawonogów (skorupiaków
[…]) […].
XI. Funkcjonowanie zwierząt.

\n
  1. Porównanie poszczególnych czynności
\n

życiowych zwierząt, z uwzględnieniem
struktur odpowiedzialnych za ich
przeprowadzanie.

\n
  1. Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:
\n

m) przedstawia rodzaje układów krążenia
u zwierząt (otwarte, zamknięte) oraz
wykazuje związek między budową układu
krążenia a jego funkcją u poznanych grup
zwierząt.
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawną ocenę dwóch stwierdzeń.
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie

\n
  1. - P, 2. - F.
","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

— PF - 1: P — raki to skorupiaki dziesięcionogie. Ciało dzieli się na głowotułów (cefalotorax) + odwłok (abdomen). Głowotułów chroniony karapaksem. - 2: F — układ krwionośny jest otwarty (poprawnie), ale serce leży na grzbietowej (nie brzusznej) stronie ciała — pod karapaksem, nad jelitem. To typowa cecha bezkręgowców.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Nr | Ocena |
| 1. | P (prawda) |
| 2. | F (fałsz) |

\n

Sposób 1 - Anatomia skorupiaków dziesięcionogich

\n

Stwierdzenie 1: „Dwie tagmy: głowotułów i odwłok”
Raki należą do skorupiaków dziesięcionogich (Decapoda). Ich ciało dzieli się na:

\n
  1. Głowotułów (cephalothorax) - zrośnięta głowa + tułów (z czułkami, szczypcami, odnóżami krocznymi)
  2. Odwłok (abdomen) - segmenty z odnóżami pływnymi, zakończony telsonem
\n

→ Dwie tagmy → stwierdzenie PRAWDA.

\n

Dla porównania: owady mają TRZY tagmy (głowa + tułów + odwłok). Pajęczaki mają DWIE (głowotułów + odwłok). Raki też dwie, jak pajęczaki.

\n

Stwierdzenie 2: „Układ otwarty, serce po brzusznej stronie”

\n\n

U większości stawonogów (raki, owady, pajęczaki) serce jest grzbietowe (rurkowate, na grzbiecie ciała). Brzuszna strona ma łańcuch nerwowy.

\n

→ Drugie zdanie zawiera BŁĄD (serce jest grzbietowe, nie brzuszne) → stwierdzenie FAŁSZ.

\n

Sposób 2 - Kontrast z innymi grupami zwierząt

\n

U kręgowców (np. ryby, ssaki) serce leży po stronie BRZUSZNEJ, a centralny układ nerwowy (rdzeń) po stronie GRZBIETOWEJ. To odwrotnie niż u stawonogów!

\n

U stawonogów (raki, owady):

\n\n

→ Stwierdzenie 2 jest sprzeczne z tym schematem → FAŁSZ.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zrodlo: oficjalne "Zasady oceniania rozwiazan zadan" CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).
\n
Zadanie 5.1. (0-1)
Zasady oceniania:
1 pkt - za poprawna ocene dwoch stwierdzen.
0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozwiazanie: 1. - P, 2. - F.
\n

Wzory z karty CKE

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to zadanie z anatomii porównawczej zwierząt. Brak konkretnego wzoru.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - uczeń pamięta że „raki mają układ otwarty” i automatycznie zaznacza P, nie zwracając uwagi na drugą część stwierdzenia (lokalizacja serca). Pułapka CKE - tu zdanie ma mieszane info: jedna część prawda, druga fałsz → całe FAŁSZ.
\n
⚠️ Uwaga: Łatwa zasada: u stawonogów serce GRZBIETOWE, u kręgowców BRZUSZNE. Odwrotny schemat niż u kręgowców.
\n
⚠️ Uwaga: Tagmy u stawonogów: skorupiaki/pajęczaki = 2 (głowotułów + odwłok), owady = 3 (głowa + tułów + odwłok). Wijki = wiele segmentów (homonomicznych).
"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"
  1. P, 2. F
"}]}