{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/5.5","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"5.5","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.5. (0-1)\nRozstrzygnij, czy przedstawione gatunki raków są klasyfikowane w jednym, czy -\nw dwóch rodzajach. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n5.3.\n0-1\n5.4.\n0-1\n5.5.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.5. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje, porządkuje i rozpoznaje\norganizmy.\nV. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji\norganizmów. Zdający:\n3) porządkuje hierarchicznie podstawowe\nrangi taksonomiczne.\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że rak szlachetny i rak pręgowaty są klasyfikowane w dwóch\nrodzajach, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym różne nazwy\nrodzajowe tych raków (po łacinie).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie: W dwóch\nPrzykładowe uzasadnienia\nIch nazwy rodzajowe się różnią.\nIch nazwy rodzajowe w języku łacińskim są różne.\nMają odmienne pierwsze człony nazw łacińskich.\nRak szlachetny należy do rodzaju Astacus, a rak pręgowaty - do rodzaju Faxonius.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do epitetów gatunkowych raków, ponieważ nie\nświadczą one o klasyfikacji do tego samego lub innego rodzaju.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"**Dwa różne rodzaje.** Pierwszy człon nazwy łacińskiej oznacza **rodzaj** (genus). Rak szlachetny = **Astacus** astacus, rak pręgowaty = **Faxonius** limosus. Astacus ≠ Faxonius → dwa różne rodzaje.","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-5.5.webp","solution_image":null,"topics":"zoologia, raki, skorupiaki, gatunek inwazyjny, chityna, bioindykator","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5.5. (0-1)
Rozstrzygnij, czy przedstawione gatunki raków są klasyfikowane w jednym, czy -
w dwóch rodzajach. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie:
Uzasadnienie:
5.3.
0-1
5.4.
0-1
5.5.
0-1
MBIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 5.5. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów
biologicznych. Zdający:

\n
  1. przedstawia […] argumenty związane
\n

z omawianymi zagadnieniami biologicznymi.
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu
różnorodności biologicznej oraz zjawisk
i procesów biologicznych zachodzących na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający:

\n
  1. opisuje, porządkuje i rozpoznaje
\n

organizmy.
V. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji
organizmów. Zdający:

\n
  1. porządkuje hierarchicznie podstawowe
\n

rangi taksonomiczne.
Zasady oceniania
1 pkt - za rozstrzygnięcie, że rak szlachetny i rak pręgowaty są klasyfikowane w dwóch
rodzajach, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzględniającym różne nazwy
rodzajowe tych raków (po łacinie).
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: W dwóch
Przykładowe uzasadnienia
Ich nazwy rodzajowe się różnią.
Ich nazwy rodzajowe w języku łacińskim są różne.
Mają odmienne pierwsze człony nazw łacińskich.
Rak szlachetny należy do rodzaju Astacus, a rak pręgowaty - do rodzaju Faxonius.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do epitetów gatunkowych raków, ponieważ nie
świadczą one o klasyfikacji do tego samego lub innego rodzaju.
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Dwa różne rodzaje. Pierwszy człon nazwy łacińskiej oznacza rodzaj (genus). Rak szlachetny = Astacus astacus, rak pręgowaty = Faxonius limosus. Astacus ≠ Faxonius → dwa różne rodzaje.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Rozstrzygnięcie: W dwóch rodzajach.

\n

Uzasadnienie: Nazwa łacińska gatunku składa się z dwóch słów: pierwsze to nazwa rodzaju, drugie to epitet gatunkowy. Rak szlachetny należy do rodzaju Astacus (Astacus astacus), a rak pręgowaty do rodzaju Faxonius (Faxonius limosus). Skoro pierwsze człony nazw łacińskich się różnią - gatunki należą do dwóch różnych rodzajów.

\n

Sposób 1 - Nomenklatura binominalna Linneusza

\n

Krok 1: Zasada nazewnictwa.
Każdy gatunek ma nazwę dwuczłonową (binominalną):

\n
  1. Pierwszy człon = nazwa rodzaju (z dużej litery, italic)
  2. Drugi człon = epitet gatunkowy (z małej litery, italic)
\n

Przykład: Homo sapiens → rodzaj Homo, epitet sapiens.

\n

Krok 2: Analiza nazw raków.

\n\n

Astacus ≠ Faxonius → różne rodzaje.

\n

Krok 3: Wniosek.
Dwa gatunki należące do różnych rodzajów = klasyfikacja w dwóch rodzajach.

\n

Sposób 2 - Hierarchia taksonomiczna

\n

Hierarchia taksonomiczna (od najbardziej ogólnej do szczegółowej):
Królestwo > Typ > Gromada > Rząd > Rodzina > Rodzaj > Gatunek

\n

Dwa gatunki w różnych rodzajach są dalej spokrewnione niż dwa gatunki w jednym rodzaju.

\n

Przykład „w jednym rodzaju”: tygrys (Panthera tigris) i lew (Panthera leo) - oba w rodzaju Panthera.
Przykład „w różnych rodzajach”: kot domowy (Felis catus) i tygrys (Panthera tigris) - różne rodzaje (Felis vs Panthera).

\n

Raki: Astacus astacus i Faxonius limosus - różne rodzaje.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Zrodlo: oficjalne "Zasady oceniania rozwiazan zadan" CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).
\n
Zadanie 5.5. (0-1)
Zasady oceniania:
1 pkt - za rozstrzygniecie, ze rak szlachetny i rak pregowaty sa klasyfikowane w dwoch rodzajach, wraz z poprawnym uzasadnieniem, uwzgledniajacym rozne nazwy rodzajowe tych rakow (po lacinie).
0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Rozstrzygniecie: W dwoch.
Przykladowe uzasadnienia:
- Ich nazwy rodzajowe sie roznia.
- Ich nazwy rodzajowe w jezyku lacinskim sa rozne.
- Maja odmienne pierwsze czlony nazw lacinskich.
- Rak szlachetny nalezy do rodzaju Astacus, a rak pregowaty - do rodzaju Faxonius.
Uwaga: Nie uznaje sie odpowiedzi odnoszacych sie do epitetow gatunkowych rakow, poniewaz nie swiadcza one o klasyfikacji do tego samego lub innego rodzaju.
\n

Wzory z karty CKE

\n

W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to zadanie z systematyki i nomenklatury biologicznej. Brak konkretnego wzoru.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - uczeń patrzy na całe nazwy łacińskie i widzi że są inne, ale uzasadnia „bo to różne gatunki” - to BANALNE, nie odpowiada na pytanie o RODZAJE. Trzeba wskazać konkretnie pierwszy człon (nazwę rodzaju).
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o ZAPISIE: nazwy łacińskie zwierząt zapisuj kursywą (italic): Astacus astacus. Pierwsza litera rodzaju z DUŻEJ, epitet z MAŁEJ.
\n
⚠️ Uwaga: Klasyczny przykład pułapki: dwa gatunki Astacus astacus i Astacus leptodactylus (rak błotny) - mają takie same pierwsze człony, więc to JEDEN rodzaj. Ale Astacus astacus i Faxonius limosus - różne rodzaje.
"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"

W dwóch

"}]}