{"id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/8.2","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"8.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy naczynia krwionośne oznaczone na schemacie literą X to żyły, czy -\ntętnice. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nkierunek przepływu\nkrwi natlenowanej\nprawy przedsionek\nzastawka spiralna\nstożek tętniczy\nlewy przedsionek\nzastawki\nprzedsionkowo-komorowe\nkomora\nX\nkierunek przepływu\nkrwi odtlenowanej\n8.1.\n0-1\n8.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje […]\ninformacje […] graficzne […].\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n3) Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:\nm) […] wykazuje związek między budową\nukładu krążenia a jego funkcją u poznanych\ngrup zwierząt.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - za rozstrzygnięcie, że naczynia oznaczone literą X to tętnice, wraz z poprawnym\nuzasadnieniem, odnoszącym się do kierunku przepływu krwi - z serca.\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie: Tętnice\nPrzykładowe uzasadnienia\nTe naczynia wyprowadzają krew z komory serca.\nNaczyniami X płynie krew z serca do płuc.\nUwaga:\nNie uznaje się uzasadnień odnoszących się do stopnia natlenowania krwi lub do rodzaju\ntransportowanej krwi jako kryterium określającego tętnice, np. „Ponieważ przepływa nimi\nkrew odtlenowana”.\nNie uznaje się uzasadnień zawierających dwa argumenty, z których jeden z nich jest błędny,\nnp. „Ponieważ te naczynia wyprowadzają z serca krew odtlenowaną”.\nUznaje się uzasadnienia zawierające informację o stopniu natlenowania krwi w formie\ndopowiedzenia, np. „Żyły doprowadzają krew do serca, a tętnice wyprowadzają krew z serca.\nNaczyniami X jest wyprowadzana krew odtlenowana, a więc są to tętnice”.","solution":"Naczynia X to **tętnice**. **Uzasadnienie**: tętnica = naczynie **wyprowadzające krew z serca** (z komory), niezależnie od stopnia jej natlenienia. Naczynia X wychodzą z **komory przez stożek tętniczy** → spełniają definicję tętnicy. Niesie krew **z** serca **do** płuc i tkanek. (Klasyczne tętnice u płazów: tętnica płucna, łuk aorty, tętnica szyjna — wszystkie wychodzą z komory przez stożek tętniczy.)","image":"img/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-8.2.webp","solution_image":null,"topics":"anatomia, układ krwionośny, serce płazów, tętnice vs żyły, zastawka spiralna","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8.2. (0-1)<br>Rozstrzygnij, czy naczynia krwionośne oznaczone na schemacie literą X to żyły, czy -<br>tętnice. Odpowiedź uzasadnij.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>kierunek przepływu<br>krwi natlenowanej<br>prawy przedsionek<br>zastawka spiralna<br>stożek tętniczy<br>lewy przedsionek<br>zastawki<br>przedsionkowo-komorowe<br>komora<br>X<br>kierunek przepływu<br>krwi odtlenowanej<br>8.1.<br>0-1<br>8.2.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia […] argumenty związane</li></ol>\n<p>z omawianymi zagadnieniami biologicznymi.<br>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje […]</li></ol>\n<p>informacje […] graficzne […].<br>XI. Funkcjonowanie zwierząt.</p>\n<ol><li>Porównanie poszczególnych czynności</li></ol>\n<p>życiowych zwierząt, z uwzględnieniem<br>struktur odpowiedzialnych za ich<br>przeprowadzanie.</p>\n<ol><li>Wymiana gazowa i krążenie. Zdający:</li></ol>\n<p>m) […] wykazuje związek między budową<br>układu krążenia a jego funkcją u poznanych<br>grup zwierząt.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - za rozstrzygnięcie, że naczynia oznaczone literą X to tętnice, wraz z poprawnym<br>uzasadnieniem, odnoszącym się do kierunku przepływu krwi - z serca.<br>0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozstrzygnięcie: Tętnice<br>Przykładowe uzasadnienia<br>Te naczynia wyprowadzają krew z komory serca.<br>Naczyniami X płynie krew z serca do płuc.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się uzasadnień odnoszących się do stopnia natlenowania krwi lub do rodzaju<br>transportowanej krwi jako kryterium określającego tętnice, np. „Ponieważ przepływa nimi<br>krew odtlenowana”.<br>Nie uznaje się uzasadnień zawierających dwa argumenty, z których jeden z nich jest błędny,<br>np. „Ponieważ te naczynia wyprowadzają z serca krew odtlenowaną”.<br>Uznaje się uzasadnienia zawierające informację o stopniu natlenowania krwi w formie<br>dopowiedzenia, np. „Żyły doprowadzają krew do serca, a tętnice wyprowadzają krew z serca.<br>Naczyniami X jest wyprowadzana krew odtlenowana, a więc są to tętnice”.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Naczynia X to <strong>tętnice</strong>. <strong>Uzasadnienie</strong>: tętnica = naczynie <strong>wyprowadzające krew z serca</strong> (z komory), niezależnie od stopnia jej natlenienia. Naczynia X wychodzą z <strong>komory przez stożek tętniczy</strong> → spełniają definicję tętnicy. Niesie krew <strong>z</strong> serca <strong>do</strong> płuc i tkanek. (Klasyczne tętnice u płazów: tętnica płucna, łuk aorty, tętnica szyjna — wszystkie wychodzą z komory przez stożek tętniczy.)</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie:</strong> Tętnice.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Naczynia oznaczone literą X <strong>wyprowadzają krew z komory serca</strong>. Wszystkie naczynia wyprowadzające krew Z serca to z definicji tętnice (niezależnie od tego, czy płynie nimi krew natlenowana czy odtlenowana).</p>\n<h4>Sposób 1 - Definicja tętnicy</h4>\n<p><strong>Krok 1: Co to jest tętnica?</strong><br><strong>Tętnica</strong> = naczynie krwionośne <strong>wyprowadzające krew z serca</strong>. Definicja oparta na KIERUNKU przepływu, NIE na typie krwi (natlenowana vs odtlenowana).</p>\n<p><strong>Krok 2: Co to jest żyła?</strong><br><strong>Żyła</strong> = naczynie krwionośne <strong>doprowadzające krew do serca</strong>. Też definicja oparta na kierunku.</p>\n<p><strong>Krok 3: Analiza schematu.</strong><br>Na schemacie naczynia X są oznaczone strzałkami <strong>wychodzącymi z komory</strong> → wyprowadzają krew z serca → <strong>tętnice</strong>.</p>\n<p>Nawet jeśli płynie nimi krew odtlenowana (tętnica płucna płaza prowadzi do płuc krew odtlenowaną), nadal nazywa się to TĘTNICĄ.</p>\n<h4>Sposób 2 - Eliminacja kryterium „natlenowanie”</h4>\n<p>Klasyczny błąd: „tętnica = naczynie z krwią natlenowaną”. To NIEPRAWDA w niektórych przypadkach:</p>\n<ul><li><strong>Tętnica płucna</strong> (u wszystkich kręgowców) - wyprowadza krew <strong>odtlenowaną</strong> z serca DO płuc → tętnica, ale krew odtlenowana</li><li><strong>Żyła płucna</strong> - doprowadza krew <strong>natlenowaną</strong> z płuc DO serca → żyła, ale krew natlenowana</li></ul>\n<p>Dlatego kryterium NATLENOWANIE jest błędne - TYLKO KIERUNEK przepływu jest poprawnym kryterium.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Zrodlo: oficjalne &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; CKE (egzamin maturalny z biologii, termin glowny 9 maja 2025, formy MBIP-R0).</blockquote>\n<blockquote>Zadanie 8.2. (0-1)<br>Zasady oceniania:<br>1 pkt - za rozstrzygniecie, ze naczynia oznaczone litera X to tetnice, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszacym sie do kierunku przeplywu krwi - z serca.<br>0 pkt - za odpowiedz niespelniajaca wymagan na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.<br>Rozstrzygniecie: Tetnice.<br>Przykladowe uzasadnienia:<br>- Te naczynia wyprowadzaja krew z komory serca.<br>- Naczyniami X plynie krew z serca do pluc.<br>Uwaga: Nie uznaje sie uzasadnien odnoszacych sie do stopnia natlenowania krwi lub do rodzaju transportowanej krwi jako kryterium okreslajacego tetnice, np. &quot;Poniewaz przeplywa nimi krew odtlenowana&quot;. Nie uznaje sie uzasadnien zawierajacych dwa argumenty, z ktorych jeden z nich jest bledny, np. &quot;Poniewaz te naczynia wyprowadzaja z serca krew odtlenowana&quot;. Uznaje sie uzasadnienia zawierajace informacje o stopniu natlenowania krwi w formie dopowiedzenia, np. &quot;Zyly doprowadzaja krew do serca, a tetnice wyprowadzaja krew z serca. Naczyniami X jest wyprowadzana krew odtlenowana, a wiec sa to tetnice&quot;.</blockquote>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie korzystamy z karty wzorów - to zadanie z anatomii układu krążenia. Brak konkretnego wzoru.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> PUŁAPKA klucza CKE - uczeń uzasadnia „tętnice, bo płynie krew odtlenowana” (lub „natlenowana”). To <strong>0 pkt</strong> mimo poprawnego rozstrzygnięcia! Trzeba użyć kryterium KIERUNKU.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Kryterium NATLENOWANIA jest TYLKO w obrazie szkolnym i tylko dla obiegu DUŻEGO (systemowego). Dla obiegu MAŁEGO (płucnego) jest ODWROTNE → dlatego niepoprawne jako uniwersalna definicja.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Mnemonik: <strong>Tętnica = wyprowadza</strong> (T = transport „z”), <strong>Żyła = doprowadza</strong> (Ż = zwraca „do”). Nazwy odnoszą się do KIERUNKU.</blockquote>"},{"source":"zadaniazmatur","label":"zadaniazmatur.pl","kind":"text","html":"<p>Tętnice</p>"}]}