{"id":"biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nKiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest\nrośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.\nPoniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.\nW owocach kiwi znajduje się enzym - aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić\nwłaściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali\ncztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce -\nkolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,\ndzięki czemu galaretka ma postać żelu.\nW zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty\nświeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.\nNastępnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. -\nw temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się\ngalaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi\n(zestaw 1.).\nPoniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.\nNumer\nzestawu\nUmieszczenie\nfragmentu kiwi\nTemperatura\nStan galaretki po kilku\ngodzinach\n1.\ntak\n20 °C\nczęściowe upłynnienie\n2.\ntak\n5 °C\nbrak upłynnienia\n3.\nnie\n20 °C\nbrak upłynnienia\n4.\nnie\n5 °C\nbrak upłynnienia\nNa poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.\nNa podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.\nnasiona\nzestaw 1.\nzestaw 2.\nEBIP-R0_100","answer":"D","answer_text":"tłuszczowa (żółta)\nD","solution":null,"image":"img/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4.<br>Kiwi to nazwa handlowa owoców aktinidii smakowitej (Actinidia deliciosa). Aktinidia jest<br>rośliną dwupienną, a jej owoce rozwijają się z pojedynczych słupków.<br>Poniżej przedstawiono fotografię przekroju poprzecznego przez owoc kiwi.<br>W owocach kiwi znajduje się enzym - aktynidaza, który jest proteinazą. Aby sprawdzić<br>właściwości aktynidazy, uczniowie przeprowadzili doświadczenie. W tym celu przygotowali<br>cztery takie same pojemniki ze stężałą galaretką żelatynową, zawierającą białko zwierzęce -<br>kolagen. Włókna kolagenowe splatają się ze sobą i tworzą sieć ograniczającą ruch wody,<br>dzięki czemu galaretka ma postać żelu.<br>W zestawach 1. i 2. uczniowie umieścili na powierzchni galaretek takie same fragmenty<br>świeżo przekrojonego owocu kiwi, a w zestawach 3. i 4. pozostawili samą galaretkę.<br>Następnie uczniowie umieścili zestawy 1. i 3. w temperaturze 20 °C, a zestawy 2. i 4. -<br>w temperaturze 5 °C. Po kilku godzinach zaobserwowali częściowe rozpuszczenie się<br>galaretki w pojemniku trzymanym w temperaturze pokojowej i zawierającym owoc kiwi<br>(zestaw 1.).<br>Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia i uzyskane wyniki.<br>Numer<br>zestawu<br>Umieszczenie<br>fragmentu kiwi<br>Temperatura<br>Stan galaretki po kilku<br>godzinach<br>1.<br>tak<br>20 °C<br>częściowe upłynnienie<br>2.<br>tak<br>5 °C<br>brak upłynnienia<br>3.<br>nie<br>20 °C<br>brak upłynnienia<br>4.<br>nie<br>5 °C<br>brak upłynnienia<br>Na poniższym rysunku przedstawiono wyniki uzyskane w zestawach 1. i 2.<br>Na podstawie: P. Jedynak, To kiwi cię zadziwi, „Wiedza i Życie” 9, 2022.<br>nasiona<br>zestaw 1.<br>zestaw 2.<br>EBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>tłuszczowa (żółta)<br>D</p>","solutions":[]}