{"id":"biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego w zestawie 1. - w przeciwieństwie do zestawu 2. - doszło do\nuwolnienia wody z galaretki. W odpowiedzi uwzględnij strukturę galaretki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski\n[…].\nIII. Metabolizm.\n1. Enzymy. Zdający:\n3) […] określa czynniki warunkujące ich\naktywność (temperatura […]).\nZalecane doświadczenia, obserwacje\ni wycieczki. Zdający:\n1) planuje i przeprowadza doświadczenie:\nb) pokazujące aktywność wybranego\nenzymu ([…] proteinazy z soku kiwi […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające dostatecznie dużą aktywność aktynidazy\nw temperaturze pokojowej (w porównaniu z niższą temperaturą) ORAZ zniszczenie\nwłókien kolagenowych żelu (w wyniku trawienia).\n0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW wyższej temperaturze aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną, przez\nco powoduje rozpad włókien kolagenu, a w konsekwencji - uwolnienie wody z galaretki.\nW temperaturze pokojowej aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną niż\nw niskiej temperaturze, np. utrzymywanej w lodówce, i katalizuje reakcję hydrolizy wiązań\npeptydowych w cząsteczkach kolagenu, co skutkuje zniszczeniem sieci tworzonej przez\nwłókienka kolagenu.\nW temperaturze 20 °C enzymy wykazują wyższą aktywność niż w temperaturze 5 °C,\nzatem w temperaturze pokojowej proteinaza z owocu kiwi szybciej pocięła włókna\nkolagenu tworzące galaretkę.\nPonieważ w temperaturze 20 stopni aktynidaza jest aktywna i rozkłada kolagen, dochodzi\ndo upłynnienia galaretki. W temperaturze 5 stopni aktynidaza nie jest aktywna, czyli nie\nrozkłada kolagenu - galaretka pozostaje w postaci żelu.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do rozplatania lub denaturacji włókien\nkolagenowych przez enzym, który trawi wiązania peptydowe.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do temperatury 20 °C jako temperatury\noptymalnej dla działania aktynidazy.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do struktury galaretki na zbyt ogólnym poziomie,\ntj. upłynniania się lub rozpuszczania się galaretki bez odniesienia do włókien kolagenowych.","solution":null,"image":"img/biologia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4.2. (0-1)
Wyjaśnij, dlaczego w zestawie 1. - w przeciwieństwie do zestawu 2. - doszło do
uwolnienia wody z galaretki. W odpowiedzi uwzględnij strukturę galaretki.

","answer_text_html":"

Zadanie 4.2. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
V. Rozumowanie i argumentacja.
Zdający […] wyjaśnia zależności
przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski
[…].
III. Metabolizm.

\n
  1. Enzymy. Zdający:
  2. […] określa czynniki warunkujące ich
\n

aktywność (temperatura […]).
Zalecane doświadczenia, obserwacje
i wycieczki. Zdający:

\n
  1. planuje i przeprowadza doświadczenie:
\n

b) pokazujące aktywność wybranego
enzymu ([…] proteinazy z soku kiwi […]).
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające dostatecznie dużą aktywność aktynidazy
w temperaturze pokojowej (w porównaniu z niższą temperaturą) ORAZ zniszczenie
włókien kolagenowych żelu (w wyniku trawienia).
0 pkt - za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
W wyższej temperaturze aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną, przez
co powoduje rozpad włókien kolagenu, a w konsekwencji - uwolnienie wody z galaretki.
W temperaturze pokojowej aktynidaza wykazuje wyższą aktywność enzymatyczną niż
w niskiej temperaturze, np. utrzymywanej w lodówce, i katalizuje reakcję hydrolizy wiązań
peptydowych w cząsteczkach kolagenu, co skutkuje zniszczeniem sieci tworzonej przez
włókienka kolagenu.
W temperaturze 20 °C enzymy wykazują wyższą aktywność niż w temperaturze 5 °C,
zatem w temperaturze pokojowej proteinaza z owocu kiwi szybciej pocięła włókna
kolagenu tworzące galaretkę.
Ponieważ w temperaturze 20 stopni aktynidaza jest aktywna i rozkłada kolagen, dochodzi
do upłynnienia galaretki. W temperaturze 5 stopni aktynidaza nie jest aktywna, czyli nie
rozkłada kolagenu - galaretka pozostaje w postaci żelu.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do rozplatania lub denaturacji włókien
kolagenowych przez enzym, który trawi wiązania peptydowe.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do temperatury 20 °C jako temperatury
optymalnej dla działania aktynidazy.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do struktury galaretki na zbyt ogólnym poziomie,
tj. upłynniania się lub rozpuszczania się galaretki bez odniesienia do włókien kolagenowych.

","solutions":[]}