{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nPierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu\nStanów Zjednoczonych małża Gemma gemma, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża\nAmeryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek\nwspółwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju Nutricola. Mimo że nisze ekologiczne\nmałży z rodzajów Gemma i Nutricola częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco\nna liczebność populacji małży z rodzaju Nutricola. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec\nXX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy - żywiący się małżami\nkrab brzegowy (Carcinus maenas). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami\nobu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju Nutricola, głównie ze\nwzględu na ich większe rozmiary w stosunku do G. gemma. Okazało się także, że liczebność\npopulacji małży G. gemma w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.\nNa podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.\nWyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba\nbrzegowego wzrosła liczebność populacji małży G. gemma. W odpowiedzi uwzględnij\noddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.\n18.\n0-1\nMBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe […].\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n2) przedstawia skutki konkurencji […]\nmiędzygatunkowej;\n3) wyjaśnia zmiany liczebności populacji\nw układzie zjadający i zjadany.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży\nz rodzaju Nutricola w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji\nG. gemma w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami Nutricola.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPonieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki\nmałży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami\nNutricola i Gemma gemma.\nIntensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich\nliczebności. Wobec braku konkurencji populacja G. gemma mogła rozwijać się bez\nprzeszkód.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Pierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu<br>Stanów Zjednoczonych małża Gemma gemma, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża<br>Ameryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek<br>współwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju Nutricola. Mimo że nisze ekologiczne<br>małży z rodzajów Gemma i Nutricola częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco<br>na liczebność populacji małży z rodzaju Nutricola. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec<br>XX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy - żywiący się małżami<br>krab brzegowy (Carcinus maenas). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami<br>obu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju Nutricola, głównie ze<br>względu na ich większe rozmiary w stosunku do G. gemma. Okazało się także, że liczebność<br>populacji małży G. gemma w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.<br>Na podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.<br>Wyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba<br>brzegowego wzrosła liczebność populacji małży G. gemma. W odpowiedzi uwzględnij<br>oddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.<br>18.<br>0-1<br>MBIP-R0_100<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)<br>BIOLOGIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>BIOLOGIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>BIOLOGIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje</li></ol>\n<p>i przetwarza informacje tekstowe […].<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje informacje i wyjaśnia związki</li></ol>\n<p>przyczynowo-skutkowe między procesami<br>i zjawiskami, formułuje wnioski.<br>XVII. Ekologia.</p>\n<ol><li>Ekologia ekosystemu. Ochrona</li></ol>\n<p>i gospodarka ekosystemami. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia skutki konkurencji […]</li></ol>\n<p>międzygatunkowej;</p>\n<ol><li>wyjaśnia zmiany liczebności populacji</li></ol>\n<p>w układzie zjadający i zjadany.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży<br>z rodzaju Nutricola w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji<br>G. gemma w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami Nutricola.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Ponieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki<br>małży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami<br>Nutricola i Gemma gemma.<br>Intensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich<br>liczebności. Wobec braku konkurencji populacja G. gemma mogła rozwijać się bez<br>przeszkód.</p>","solutions":[]}