{"id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nPierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu\nStanów Zjednoczonych małża Gemma gemma, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża\nAmeryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek\nwspółwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju Nutricola. Mimo że nisze ekologiczne\nmałży z rodzajów Gemma i Nutricola częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco\nna liczebność populacji małży z rodzaju Nutricola. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec\nXX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy - żywiący się małżami\nkrab brzegowy (Carcinus maenas). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami\nobu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju Nutricola, głównie ze\nwzględu na ich większe rozmiary w stosunku do G. gemma. Okazało się także, że liczebność\npopulacji małży G. gemma w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.\nNa podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.\nWyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba\nbrzegowego wzrosła liczebność populacji małży G. gemma. W odpowiedzi uwzględnij\noddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.\nEBIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nBIOLOGIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie\ninformacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,\nporównuje i przetwarza informacje\npozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja. Zdający\nobjaśnia i komentuje informacje, […]\nwyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe,\nformułuje wnioski […].\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n1) przedstawia źródło konkurencji\nmiędzygatunkowej, jakim jest korzystanie\nprzez różne organizmy z tych samych\nzasobów środowiska;\n5) wyjaśnia zmiany liczebności populacji\nzjadanego i zjadającego […];\n6) przedstawia skutki presji populacji\nzjadającego (drapieżnika, roślinożercy […]\nna populację zjadanego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży\nz rodzaju Nutricola w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji\nG. gemma w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami Nutricola.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPonieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki\nmałży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami\nNutricola i Gemma gemma.\nIntensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich\nliczebności. Wobec braku konkurencji populacja G. gemma mogła rozwijać się bez\nprzeszkód.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Pierwsze informacje o pojawieniu się w wodach zatoki Bodega na zachodnim wybrzeżu<br>Stanów Zjednoczonych małża Gemma gemma, pochodzącego ze wschodniego wybrzeża<br>Ameryki Północnej, są datowane na koniec XIX wieku. Od tego czasu ten obcy gatunek<br>współwystępował z rodzimymi małżami z rodzaju Nutricola. Mimo że nisze ekologiczne<br>małży z rodzajów Gemma i Nutricola częściowo się pokrywają, nie wpłynęło to znacząco<br>na liczebność populacji małży z rodzaju Nutricola. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec<br>XX wieku, gdy w zatoce Bodega pojawił się kolejny gatunek obcy - żywiący się małżami<br>krab brzegowy (Carcinus maenas). Badania wykazały, że ten krab odżywia się osobnikami<br>obu gatunków małży, ale preferuje jako swoje ofiary małże z rodzaju Nutricola, głównie ze<br>względu na ich większe rozmiary w stosunku do G. gemma. Okazało się także, że liczebność<br>populacji małży G. gemma w wodach zatoki Bodega się zwiększyła.<br>Na podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.<br>Wyjaśnij, dlaczego od czasu pojawienia się w wodach zatoki Bodega kraba<br>brzegowego wzrosła liczebność populacji małży G. gemma. W odpowiedzi uwzględnij<br>oddziaływania międzygatunkowe występujące w tym ekosystemie.<br>EBIP-R0_100<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)<br>BIOLOGIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2015<br>BIOLOGIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2015<br>BIOLOGIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2015</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie<br>informacji. Zdający odczytuje, selekcjonuje,<br>porównuje i przetwarza informacje<br>pozyskane z różnorodnych źródeł […].<br>V. Rozumowanie i argumentacja. Zdający<br>objaśnia i komentuje informacje, […]<br>wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe,<br>formułuje wnioski […].<br>VII. Ekologia.</p>\n<ol><li>Zależności międzygatunkowe. Zdający:</li><li>przedstawia źródło konkurencji</li></ol>\n<p>międzygatunkowej, jakim jest korzystanie<br>przez różne organizmy z tych samych<br>zasobów środowiska;</p>\n<ol><li>wyjaśnia zmiany liczebności populacji</li></ol>\n<p>zjadanego i zjadającego […];</p>\n<ol><li>przedstawia skutki presji populacji</li></ol>\n<p>zjadającego (drapieżnika, roślinożercy […]<br>na populację zjadanego […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające zmniejszenie liczebności populacji małży<br>z rodzaju Nutricola w wyniku presji drapieżnika oraz wzrost liczebności populacji<br>G. gemma w wyniku zmniejszenia konkurencji z małżami Nutricola.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Ponieważ drapieżny krab brzegowy jako swoje ofiary wybierał głównie rodzime gatunki<br>małży, to ich liczebność spadła, a wtedy zmniejszyła się konkurencja między małżami<br>Nutricola i Gemma gemma.<br>Intensywna presja drapieżników na rodzime małże doprowadziła do redukcji ich<br>liczebności. Wobec braku konkurencji populacja G. gemma mogła rozwijać się bez<br>przeszkód.</p>","solutions":[]}