{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/12.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"12.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nSformułuj wniosek dotyczący zależności między głębokością występowania ryb\na zawartością TMAO w ich tkance mięśniowej. W odpowiedzi odnieś się do obu grup ryb.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozwijanie myślenia naukowego;\ndoskonalenie umiejętności planowania\ni przeprowadzania obserwacji\ni doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu\no wyniki badań. Zdający:\n4) odnosi się do wyników uzyskanych przez\ninnych badaczy;\n5) […] formułuje wnioski.\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n1. Podstawowe zasady budowy\ni funkcjonowania organizmu zwierzęcego.\nZdający:\n6) przedstawia mechanizmy warunkujące\nhomeostazę […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne sformułowanie wniosku uwzględniającego większą zawartość TMAO\nw tkance mięśniowej ryb żyjących na większych głębokościach, zarówno\nw przypadku ryb kostnoszkieletowych, jak i chrzęstnoszkieletowych.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZarówno u ryb kostnoszkieletowych, jak i u chrzęstnoszkieletowych wraz ze wzrostem\ngłębokości występowania wzrasta zawartość TMAO w tkance mięśniowej.\nWraz ze wzrostem głębokości, na której żyją ryby, wzrasta zawartość TMAO w tkance\nmięśniowej, przy czym u ryb chrzęstnoszkieletowych stężenie TMAO jest wyższe niż\nu ryb kostnoszkieletowych.\nW każdej z tych dwóch grup ryb występuje pozytywna korelacja.\nU ryb wraz ze wzrostem głębokości występowania wzrasta stężenie TMAO.\nIm głębiej występują ryby kostnoszkieletowe i chrzęstnoszkieletowe, tym wyższa jest\nzawartość TMAO w ich tkance mięśniowej, przy czym chrzęstnoszkieletowe mają wyższą\nzawartość TMAO niż kostnoszkieletowe na tej samej głębokości.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi mówiących o:\nzwiązku przyczynowo-skutkowym, np. „Wzrost zawartości TMAO jest przyczyną wzrostu\ngłębokości występowania tych ryb”.\nwystępowaniu określonych grup ryb na określonych głębokościach, np. „Ryby\nchrzęstnoszkieletowe występują jedynie do głębokości 3000 m”.\nwiększym stężeniu TMAO u ryb chrzęstnoszkieletowych niezależnie od głębokości,\nnp. „U ryb chrzęstnoszkieletowych obserwuje się wyższe stężenie TMAO w tkance\nmięśniowej niż u kostnoszkieletowych na tej samej głębokości” jako jedynym wniosku.","solution":"**Wniosek:** **zarówno u ryb kostnoszkieletowych, jak i chrzęstnoszkieletowych zawartość TMAO w tkance mięśniowej rośnie wraz ze wzrostem głębokości**, na której ryby występują. Dodatkowo — przy porównywalnej głębokości — **ryby chrzęstnoszkieletowe** mają zawartość TMAO **wyższą** niż kostnoszkieletowe, co wiąże się z koniecznością neutralizowania wysokiego stężenia mocznika w ich płynach ustrojowych. **12.4. PP** 1. **P** — dzięki gromadzeniu mocznika (i TMAO) całkowite stężenie osmotyczne płynów ustrojowych ryb chrzęstnoszkieletowych **dorównuje stężeniu wody morskiej lub je przekracza** — są więc **izotoniczne (lub lekko hipertoniczne)** względem otoczenia. 2. **P** — skoro płyny ustrojowe nie są **hipotoniczne** wobec wody morskiej, nie występuje gradient wymuszający ucieczkę wody z organizmu. Ryby te **nie tracą wody na drodze osmozy** — inaczej niż ryby kostnoszkieletowe morskie, które muszą stale pić wodę morską.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-12.3.webp","solution_image":null,"topics":"denaturacja bialek, TMAO, mocznik, osmoregulacja ryb chrzestnoszkieletowych, adaptacje glebinowe","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12.3. (0-1)<br>Sformułuj wniosek dotyczący zależności między głębokością występowania ryb<br>a zawartością TMAO w ich tkance mięśniowej. W odpowiedzi odnieś się do obu grup ryb.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12.3. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>II. Rozwijanie myślenia naukowego;<br>doskonalenie umiejętności planowania<br>i przeprowadzania obserwacji<br>i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu<br>o wyniki badań. Zdający:</p>\n<ol><li>odnosi się do wyników uzyskanych przez</li></ol>\n<p>innych badaczy;</p>\n<ol><li>[…] formułuje wnioski.</li></ol>\n<p>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje</li></ol>\n<p>i przetwarza informacje tekstowe, graficzne,<br>liczbowe.<br>XI. Funkcjonowanie zwierząt.</p>\n<ol><li>Podstawowe zasady budowy</li></ol>\n<p>i funkcjonowania organizmu zwierzęcego.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia mechanizmy warunkujące</li></ol>\n<p>homeostazę […].<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne sformułowanie wniosku uwzględniającego większą zawartość TMAO<br>w tkance mięśniowej ryb żyjących na większych głębokościach, zarówno<br>w przypadku ryb kostnoszkieletowych, jak i chrzęstnoszkieletowych.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Zarówno u ryb kostnoszkieletowych, jak i u chrzęstnoszkieletowych wraz ze wzrostem<br>głębokości występowania wzrasta zawartość TMAO w tkance mięśniowej.<br>Wraz ze wzrostem głębokości, na której żyją ryby, wzrasta zawartość TMAO w tkance<br>mięśniowej, przy czym u ryb chrzęstnoszkieletowych stężenie TMAO jest wyższe niż<br>u ryb kostnoszkieletowych.<br>W każdej z tych dwóch grup ryb występuje pozytywna korelacja.<br>U ryb wraz ze wzrostem głębokości występowania wzrasta stężenie TMAO.<br>Im głębiej występują ryby kostnoszkieletowe i chrzęstnoszkieletowe, tym wyższa jest<br>zawartość TMAO w ich tkance mięśniowej, przy czym chrzęstnoszkieletowe mają wyższą<br>zawartość TMAO niż kostnoszkieletowe na tej samej głębokości.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się odpowiedzi mówiących o:<br>związku przyczynowo-skutkowym, np. „Wzrost zawartości TMAO jest przyczyną wzrostu<br>głębokości występowania tych ryb”.<br>występowaniu określonych grup ryb na określonych głębokościach, np. „Ryby<br>chrzęstnoszkieletowe występują jedynie do głębokości 3000 m”.<br>większym stężeniu TMAO u ryb chrzęstnoszkieletowych niezależnie od głębokości,<br>np. „U ryb chrzęstnoszkieletowych obserwuje się wyższe stężenie TMAO w tkance<br>mięśniowej niż u kostnoszkieletowych na tej samej głębokości” jako jedynym wniosku.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>Wniosek:</strong> <strong>zarówno u ryb kostnoszkieletowych, jak i chrzęstnoszkieletowych zawartość TMAO w tkance mięśniowej rośnie wraz ze wzrostem głębokości</strong>, na której ryby występują. Dodatkowo — przy porównywalnej głębokości — <strong>ryby chrzęstnoszkieletowe</strong> mają zawartość TMAO <strong>wyższą</strong> niż kostnoszkieletowe, co wiąże się z koniecznością neutralizowania wysokiego stężenia mocznika w ich płynach ustrojowych. <strong>12.4. PP</strong> 1. <strong>P</strong> — dzięki gromadzeniu mocznika (i TMAO) całkowite stężenie osmotyczne płynów ustrojowych ryb chrzęstnoszkieletowych <strong>dorównuje stężeniu wody morskiej lub je przekracza</strong> — są więc <strong>izotoniczne (lub lekko hipertoniczne)</strong> względem otoczenia. 2. <strong>P</strong> — skoro płyny ustrojowe nie są <strong>hipotoniczne</strong> wobec wody morskiej, nie występuje gradient wymuszający ucieczkę wody z organizmu. Ryby te <strong>nie tracą wody na drodze osmozy</strong> — inaczej niż ryby kostnoszkieletowe morskie, które muszą stale pić wodę morską.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: wraz ze wzrostem głębokości występowania ryb wzrasta zawartość TMAO w tkance mięśniowej - u obu grup ryb</h4>\n<p>Z wykresu wynika, że zarówno u ryb <strong>kostnoszkieletowych</strong>, jak i <strong>chrzestnoszkieletowych</strong> istnieje zależność między głębokością występowania a zawartością TMAO w mięśniach.</p>\n<p>Wniosek: <strong>u obu grup ryb</strong> (kostno- i chrzestnoszkieletowych) im większa głębokość, na której żyją ryby, tym <strong>większa zawartość TMAO</strong> w ich tkance mięśniowej.</p>\n<p>Jest to zgodne z rolą TMAO jako związku stabilizującego strukturę białek w warunkach wysokiego ciśnienia hydrostatycznego panującego na dużych głębokościach.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: wniosek uwzględniający większą zawartość TMAO u ryb żyjących na większych głębokościach, zarówno u kostno-, jak i chrzestnoszkieletowych. Nie uznaje się odpowiedzi o zależności przyczynowo-skutkowej odwrotnej ani samego porównania grup bez głębokości.</p>"}]}