{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nUzasadnij, że w terapii CAR-T nie należy stosować receptorów CAR rozpoznających\nniespecyficzne antygeny nowotworowe.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n11) przedstawia ogólną zasadę działania\nterapii genowej.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\na) rozróżnia odporność […] nabytą (swoistą)\noraz […] humoralną,\nb) opisuje sposoby nabywania odporności\nswoistej (czynny i bierny),\nc) przedstawia […] komórki układu\nodpornościowego człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniająca niszczenie zdrowych komórek organizmu.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nZadaniem komórek CAR-T jest niszczenie komórek nowotworowych, przy jednoczesnym\noszczędzaniu prawidłowych komórek organizmu.\nNie należy stosować receptorów CAR rozpoznających niespecyficzne antygeny\nnowotworowe, ponieważ komórki CAR-T powinny rozpoznawać i niszczyć tylko komórki\nnowotworowe z odpowiednim antygenem, a nie - zdrowe komórki organizmu.\nGdyby tego nie zrobiono, komórki CAR-T działałby tak, że rozpoznawałyby i niszczyłyby\nrównież inne niż nowotworowe komórki w organizmie.\nBrak wytypowania antygenu charakterystycznego tylko dla danej komórki nowotworowej\npowodowałby, że terapia CAR-T przypominałaby chorobę autoimmunizacyjną.\nTaka terapia prowadziłaby do niszczenia zdrowych komórek.\nReceptory CAR rozpoznające niespecyficzne antygeny nowotworowe stosuje się wtedy,\nkiedy nie można znaleźć na komórkach nowotworowych antygenów specyficznych,\nponieważ taka terapia prowadzi do niszczenia zarówno komórek nowotworowych, jak\ni komórek zdrowych.\nCelem terapii CAR-T są często antygeny (np. CD19, BCMA) występujące nie tylko na\npowierzchni komórek nowotworowych, lecz także na powierzchni tej populacji zdrowych\nkomórek pacjenta, z której wywodzi się nowotwór. Te antygeny są jednak zawsze\ndokładnie zdefiniowane, a ich występowanie - ograniczone do tej populacji komórek\ngospodarza (np. do limfocytów CD19+), tak aby pozostałe, zdrowe komórki pacjenta nie\nstały się celem CAR-T.","solution":"Antygeny **niespecyficzne** występują **zarówno na komórkach nowotworowych, jak i na zdrowych**. Receptor CAR rozpoznający taki antygen kierowałby limfocyty CAR-T również przeciwko **prawidłowym komórkom pacjenta**, powodując ich niszczenie. Terapia utraciłaby wówczas **selektywność** — zamiast działać wyłącznie na nowotwór, wywoływałaby uszkodzenia zdrowych tkanek, przypominając w skutkach **chorobę autoimmunizacyjną**. Celem terapii jest zniszczenie komórek nowotworowych **przy jednoczesnym oszczędzeniu** komórek prawidłowych.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":"terapia CAR-T, limfocyty T, MHC, retrowirusy, elektroporacja, ekspresja genow, grasica","page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14.1. (0-1)<br>Uzasadnij, że w terapii CAR-T nie należy stosować receptorów CAR rozpoznających<br>niespecyficzne antygeny nowotworowe.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14.1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje informacje i wyjaśnia związki</li></ol>\n<p>przyczynowo-skutkowe między procesami<br>i zjawiskami […].<br>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje</li></ol>\n<p>i przetwarza informacje tekstowe, graficzne,<br>liczbowe.<br>XV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii<br>genetycznej. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia ogólną zasadę działania</li></ol>\n<p>terapii genowej.<br>XI. Funkcjonowanie zwierząt.</p>\n<ol><li>Porównanie poszczególnych czynności</li></ol>\n<p>życiowych zwierząt, z uwzględnieniem<br>struktur odpowiedzialnych za ich<br>przeprowadzanie.</p>\n<ol><li>Odporność. Zdający:</li></ol>\n<p>a) rozróżnia odporność […] nabytą (swoistą)<br>oraz […] humoralną,<br>b) opisuje sposoby nabywania odporności<br>swoistej (czynny i bierny),<br>c) przedstawia […] komórki układu<br>odpornościowego człowieka.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniająca niszczenie zdrowych komórek organizmu.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Zadaniem komórek CAR-T jest niszczenie komórek nowotworowych, przy jednoczesnym<br>oszczędzaniu prawidłowych komórek organizmu.<br>Nie należy stosować receptorów CAR rozpoznających niespecyficzne antygeny<br>nowotworowe, ponieważ komórki CAR-T powinny rozpoznawać i niszczyć tylko komórki<br>nowotworowe z odpowiednim antygenem, a nie - zdrowe komórki organizmu.<br>Gdyby tego nie zrobiono, komórki CAR-T działałby tak, że rozpoznawałyby i niszczyłyby<br>również inne niż nowotworowe komórki w organizmie.<br>Brak wytypowania antygenu charakterystycznego tylko dla danej komórki nowotworowej<br>powodowałby, że terapia CAR-T przypominałaby chorobę autoimmunizacyjną.<br>Taka terapia prowadziłaby do niszczenia zdrowych komórek.<br>Receptory CAR rozpoznające niespecyficzne antygeny nowotworowe stosuje się wtedy,<br>kiedy nie można znaleźć na komórkach nowotworowych antygenów specyficznych,<br>ponieważ taka terapia prowadzi do niszczenia zarówno komórek nowotworowych, jak<br>i komórek zdrowych.<br>Celem terapii CAR-T są często antygeny (np. CD19, BCMA) występujące nie tylko na<br>powierzchni komórek nowotworowych, lecz także na powierzchni tej populacji zdrowych<br>komórek pacjenta, z której wywodzi się nowotwór. Te antygeny są jednak zawsze<br>dokładnie zdefiniowane, a ich występowanie - ograniczone do tej populacji komórek<br>gospodarza (np. do limfocytów CD19+), tak aby pozostałe, zdrowe komórki pacjenta nie<br>stały się celem CAR-T.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Antygeny <strong>niespecyficzne</strong> występują <strong>zarówno na komórkach nowotworowych, jak i na zdrowych</strong>. Receptor CAR rozpoznający taki antygen kierowałby limfocyty CAR-T również przeciwko <strong>prawidłowym komórkom pacjenta</strong>, powodując ich niszczenie. Terapia utraciłaby wówczas <strong>selektywność</strong> — zamiast działać wyłącznie na nowotwór, wywoływałaby uszkodzenia zdrowych tkanek, przypominając w skutkach <strong>chorobę autoimmunizacyjną</strong>. Celem terapii jest zniszczenie komórek nowotworowych <strong>przy jednoczesnym oszczędzeniu</strong> komórek prawidłowych.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: niespecyficzne antygeny występują też na zdrowych komórkach, więc CAR-T niszczyłyby również je</h4>\n<p>Antygeny <strong>niespecyficzne</strong> występują zarówno na powierzchni komórek nowotworowych, jak i na <strong>komórkach zdrowych</strong> (prawidłowych) organizmu.</p>\n<p>Gdyby receptory CAR rozpoznawały antygeny niespecyficzne, limfocyty CAR-T niszczyłyby <strong>nie tylko komórki nowotworowe, ale i zdrowe komórki</strong> organizmu prezentujące ten sam antygen - podobnie jak w chorobie autoimmunizacyjnej. Prowadziłoby to do uszkodzenia prawidłowych tkanek.</p>\n<p>Dlatego w terapii CAR-T należy stosować receptory rozpoznające antygeny <strong>specyficzne</strong> (występujące tylko na komórkach nowotworowych), aby ograniczyć niszczenie do komórek chorych i nie uszkadzać zdrowych.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: odpowiedź uwzględniająca niszczenie zdrowych komórek organizmu.</p>"}]}