{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego zmodyfikowane limfocyty T (CAR-T) mają większe szanse\nna zniszczenie komórki nowotworowej niż fizjologiczne limfocyty T. W odpowiedzi\nodnieś się do funkcji MHC w rozwoju odpowiedzi immunologicznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych.\nZdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n11) przedstawia ogólną zasadę działania\nterapii genowej;\n12) przedstawia szanse i zagrożenia […]\nbiotechnologii molekularnej.\nXI. Funkcjonowanie zwierząt.\n2. Porównanie poszczególnych czynności\nżyciowych zwierząt, z uwzględnieniem\nstruktur odpowiedzialnych za ich\nprzeprowadzanie.\n2) Odporność. Zdający:\nb) opisuje sposoby nabywania odporności\nswoistej (czynny i bierny),\nc) przedstawia […] komórki układu\nodpornościowego człowieka.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające konieczność prezentacji fizjologicznym\nlimfocytom T antygenów przez cząsteczki MHC oraz możliwość rozpoznawania przez\nlimfocyty CAR-T antygenów komórek nowotworowych w sposób niezależny\nod powierzchniowego występowania białka MHC, którego ilość w komórkach\nnowotworowych jest obniżona.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW przeciwieństwie do fizjologicznych limfocytów T, CAR-T rozpoznają i wiążą antygeny\nkomórek nowotworowych w sposób niezależny od powierzchniowego występowania\nbiałka MHC, którego ilość w tych komórkach jest obniżona.\nLimfocyty CAR-T rozpoznają antygeny komórek nowotworowych w sposób niezależny od\nobecności białka MHC na ich powierzchni, czego nie potrafią limfocyty fizjologiczne,\na komórki nowotworowe mają małą ilość białek MHC.\nIlość białka MHC w komórkach nowotworowych jest obniżona, a więc niszczenie ich\nz udziałem fizjologicznych limfocytów, wymagających obecności białek MHC, byłoby\nmniej skuteczne. CAR-T są aktywowane przez kontakt z antygenem niezależnie od\ncząsteczek MHC.","solution":"**Fizjologiczne limfocyty T** rozpoznają antygen **wyłącznie wtedy, gdy jest on prezentowany przez cząsteczkę MHC** na powierzchni komórki. Bez tej prezentacji receptor TCR nie wiąże antygenu i limfocyt nie zostaje aktywowany. Komórki nowotworowe mają **obniżoną ilość białek MHC** na swojej powierzchni — to jeden z mechanizmów, którymi „uciekają\" spod nadzoru immunologicznego. Fizjologiczne limfocyty T mają więc **ograniczoną zdolność ich rozpoznania**. **Limfocyty CAR-T** wiążą antygeny komórek nowotworowych **bezpośrednio, w sposób niezależny od MHC**. Niski poziom MHC im nie przeszkadza, dlatego skuteczniej rozpoznają i niszczą komórki nowotworowe.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":"terapia CAR-T, limfocyty T, MHC, retrowirusy, elektroporacja, ekspresja genow, grasica","page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14.2. (0-1)<br>Wyjaśnij, dlaczego zmodyfikowane limfocyty T (CAR-T) mają większe szanse<br>na zniszczenie komórki nowotworowej niż fizjologiczne limfocyty T. W odpowiedzi<br>odnieś się do funkcji MHC w rozwoju odpowiedzi immunologicznej.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje informacje i wyjaśnia związki</li></ol>\n<p>przyczynowo-skutkowe między procesami<br>i zjawiskami […].<br>III. Posługiwanie się informacjami<br>pochodzącymi z analizy materiałów<br>źródłowych. Zdający:</p>\n<ol><li>odczytuje, analizuje, interpretuje</li></ol>\n<p>i przetwarza informacje tekstowe, graficzne,<br>liczbowe.<br>XV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii<br>genetycznej. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia ogólną zasadę działania</li></ol>\n<p>terapii genowej;</p>\n<ol><li>przedstawia szanse i zagrożenia […]</li></ol>\n<p>biotechnologii molekularnej.<br>XI. Funkcjonowanie zwierząt.</p>\n<ol><li>Porównanie poszczególnych czynności</li></ol>\n<p>życiowych zwierząt, z uwzględnieniem<br>struktur odpowiedzialnych za ich<br>przeprowadzanie.</p>\n<ol><li>Odporność. Zdający:</li></ol>\n<p>b) opisuje sposoby nabywania odporności<br>swoistej (czynny i bierny),<br>c) przedstawia […] komórki układu<br>odpornościowego człowieka.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające konieczność prezentacji fizjologicznym<br>limfocytom T antygenów przez cząsteczki MHC oraz możliwość rozpoznawania przez<br>limfocyty CAR-T antygenów komórek nowotworowych w sposób niezależny<br>od powierzchniowego występowania białka MHC, którego ilość w komórkach<br>nowotworowych jest obniżona.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>W przeciwieństwie do fizjologicznych limfocytów T, CAR-T rozpoznają i wiążą antygeny<br>komórek nowotworowych w sposób niezależny od powierzchniowego występowania<br>białka MHC, którego ilość w tych komórkach jest obniżona.<br>Limfocyty CAR-T rozpoznają antygeny komórek nowotworowych w sposób niezależny od<br>obecności białka MHC na ich powierzchni, czego nie potrafią limfocyty fizjologiczne,<br>a komórki nowotworowe mają małą ilość białek MHC.<br>Ilość białka MHC w komórkach nowotworowych jest obniżona, a więc niszczenie ich<br>z udziałem fizjologicznych limfocytów, wymagających obecności białek MHC, byłoby<br>mniej skuteczne. CAR-T są aktywowane przez kontakt z antygenem niezależnie od<br>cząsteczek MHC.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>Fizjologiczne limfocyty T</strong> rozpoznają antygen <strong>wyłącznie wtedy, gdy jest on prezentowany przez cząsteczkę MHC</strong> na powierzchni komórki. Bez tej prezentacji receptor TCR nie wiąże antygenu i limfocyt nie zostaje aktywowany. Komórki nowotworowe mają <strong>obniżoną ilość białek MHC</strong> na swojej powierzchni — to jeden z mechanizmów, którymi „uciekają&quot; spod nadzoru immunologicznego. Fizjologiczne limfocyty T mają więc <strong>ograniczoną zdolność ich rozpoznania</strong>. <strong>Limfocyty CAR-T</strong> wiążą antygeny komórek nowotworowych <strong>bezpośrednio, w sposób niezależny od MHC</strong>. Niski poziom MHC im nie przeszkadza, dlatego skuteczniej rozpoznają i niszczą komórki nowotworowe.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: fizjologiczne limfocyty T wymagają prezentacji antygenu przez MHC (którego jest mało na komórkach nowotworowych), a CAR-T działają niezależnie od MHC</h4>\n<p>Rola MHC w odpowiedzi immunologicznej: naturalny receptor limfocytu T rozpoznaje antygen tylko wtedy, gdy jest on <strong>prezentowany przez cząsteczki MHC</strong> na powierzchni komórki. Dopiero rozpoznanie kompleksu antygen-MHC pozwala limfocytowi T zareagować na komórkę.</p>\n<p><strong>Fizjologiczne limfocyty T:</strong> komórki nowotworowe często mają <strong>obniżoną ilość białek MHC</strong>, więc słabiej prezentują antygeny. Przez to fizjologiczne limfocyty T mogą <strong>nie rozpoznać</strong> komórki nowotworowej i jej nie zniszczyć.</p>\n<p><strong>Limfocyty CAR-T:</strong> dzięki chimerycznemu receptorowi (CAR) wiążą antygeny komórek nowotworowych <strong>bezpośrednio, niezależnie od MHC</strong>. Nawet gdy MHC jest obniżone, CAR-T rozpoznają komórkę nowotworową i mogą ją zniszczyć.</p>\n<p>Dlatego CAR-T mają <strong>większą szansę</strong> na zniszczenie komórki nowotworowej niż fizjologiczne limfocyty T.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: wyjaśnienie uwzględniające konieczność prezentacji antygenów limfocytom T przez MHC ORAZ rozpoznawanie przez CAR-T antygenów niezależnie od MHC (którego ilość w komórkach nowotworowych jest obniżona).</p>"}]}