{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/15.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego diagnostyka oparta na amplifikacji genomu HCV metodą\nłańcuchowej reakcji polimerazy (PCR) jest poprzedzona zastosowaniem odwrotnej\ntranskryptazy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami […].\n2) przedstawia […] argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nXII. Wirusy. Zdający:\n5) wyjaśnia mechanizm odwrotnej\ntranskrypcji i jego znaczenie w namnażaniu\nretrowirusów.\nXV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii\ngenetycznej. Zdający:\n3) przedstawia narzędzia wykorzystywane\nw biotechnologii molekularnej (enzymy:\npolimerazy […]) i określa ich zastosowania;\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) przedstawia istotę technik stosowanych\nw inżynierii genetycznej ([…] metoda PCR\n[…]);\n5) przedstawia zastosowania wybranych\ntechnik inżynierii genetycznej w […]\ndiagnostyce chorób.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające rodzaj materiału genetycznego HCV (RNA)\noraz substrat PCR - DNA, oraz rodzaj reakcji katalizowanej przez odwrotną\ntranskryptazę.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nOdwrotna transkryptaza katalizuje reakcję syntezy DNA na matrycy RNA HCV, więc\npotem można powielać ten DNA metodą PCR.\nGenom wirusa HCV to pojedyncza nić RNA, a ponieważ PCR polega na powielaniu DNA,\nto trzeba najpierw zmienić nośnik informacji genetycznej z RNA na DNA - co katalizuje\nodwrotna transkryptaza.\nRT używa wirusowego RNA jako matrycy do syntezy cDNA, wykorzystywanego w PCR.\nUwagi:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do „przepisywania RNA na DNA” zamiast „syntezy\nDNA na matrycy RNA”.\nNie uznaje się odpowiedzi będących jedynie tautologią, np. „Odwrotna transkryptaza\nkatalizuje reakcję odwrotnej transkrypcji”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do HCV jako do retrowirusa, np. „HCV zawiera\nodwrotną transkryptazę, zatem na matrycy RNA wirusowego powstaje DNA - substrat PCR”.","solution":"**PCR jest reakcją powielającą DNA** — polimeraza DNA używana w tej metodzie potrzebuje matrycy **DNA**, a nie RNA. Genom HCV stanowi natomiast **pojedyncza nić RNA**. Aby móc go powielić, trzeba najpierw **przepisać informację z RNA na DNA**. Katalizuje to **odwrotna transkryptaza** — enzym syntetyzujący **DNA na matrycy RNA** (powstaje tzw. **cDNA**, komplementarne DNA). Dopiero uzyskane cDNA może posłużyć jako **substrat w reakcji PCR**. Cała procedura nosi nazwę **RT-PCR** (*reverse transcription PCR*).","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":"HCV, WZW typu C, przeciwciala, odwrotna transkryptaza, PCR, diagnostyka molekularna","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 15.2. (0-1)
Wyjaśnij, dlaczego diagnostyka oparta na amplifikacji genomu HCV metodą
łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR) jest poprzedzona zastosowaniem odwrotnej
transkryptazy.

","answer_text_html":"

Zadanie 15.2. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów
biologicznych. Zdający:

\n
  1. interpretuje informacje i wyjaśnia związki
\n

przyczynowo-skutkowe między procesami
i zjawiskami […].

\n
  1. przedstawia […] argumenty związane
\n

z omawianymi zagadnieniami biologicznymi.
XII. Wirusy. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia mechanizm odwrotnej
\n

transkrypcji i jego znaczenie w namnażaniu
retrowirusów.
XV. Biotechnologia. Podstawy inżynierii
genetycznej. Zdający:

\n
  1. przedstawia narzędzia wykorzystywane
\n

w biotechnologii molekularnej (enzymy:
polimerazy […]) i określa ich zastosowania;
Zasady oceniania rozwiązań zadań

\n
  1. przedstawia istotę technik stosowanych
\n

w inżynierii genetycznej ([…] metoda PCR
[…]);

\n
  1. przedstawia zastosowania wybranych
\n

technik inżynierii genetycznej w […]
diagnostyce chorób.
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające rodzaj materiału genetycznego HCV (RNA)
oraz substrat PCR - DNA, oraz rodzaj reakcji katalizowanej przez odwrotną
transkryptazę.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Odwrotna transkryptaza katalizuje reakcję syntezy DNA na matrycy RNA HCV, więc
potem można powielać ten DNA metodą PCR.
Genom wirusa HCV to pojedyncza nić RNA, a ponieważ PCR polega na powielaniu DNA,
to trzeba najpierw zmienić nośnik informacji genetycznej z RNA na DNA - co katalizuje
odwrotna transkryptaza.
RT używa wirusowego RNA jako matrycy do syntezy cDNA, wykorzystywanego w PCR.
Uwagi:
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do „przepisywania RNA na DNA” zamiast „syntezy
DNA na matrycy RNA”.
Nie uznaje się odpowiedzi będących jedynie tautologią, np. „Odwrotna transkryptaza
katalizuje reakcję odwrotnej transkrypcji”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do HCV jako do retrowirusa, np. „HCV zawiera
odwrotną transkryptazę, zatem na matrycy RNA wirusowego powstaje DNA - substrat PCR”.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

PCR jest reakcją powielającą DNA — polimeraza DNA używana w tej metodzie potrzebuje matrycy DNA, a nie RNA. Genom HCV stanowi natomiast pojedyncza nić RNA. Aby móc go powielić, trzeba najpierw przepisać informację z RNA na DNA. Katalizuje to odwrotna transkryptaza — enzym syntetyzujący DNA na matrycy RNA (powstaje tzw. cDNA, komplementarne DNA). Dopiero uzyskane cDNA może posłużyć jako substrat w reakcji PCR. Cała procedura nosi nazwę RT-PCR (reverse transcription PCR).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: genom HCV to RNA, a PCR powiela DNA - odwrotna transkryptaza syntetyzuje cDNA na matrycy RNA

\n

Genom HCV stanowi pojedyncza nić RNA.

\n

Łańcuchowa reakcja polimerazy (PCR) służy do powielania (amplifikacji) DNA - polimeraza DNA używa jako matrycy DNA, a nie RNA. Sam genom RNA wirusa nie może więc być bezpośrednio powielony w PCR.

\n

Dlatego reakcję poprzedza się działaniem odwrotnej transkryptazy - enzymu, który na matrycy RNA syntetyzuje komplementarną nić DNA (cDNA). Powstałe cDNA stanowi właściwy substrat (matrycę DNA) dla PCR, dzięki czemu genom wirusa (jako cDNA) może zostać zamplifikowany i wykryty.

\n

Zasady oceniania CKE

\n

1 pkt: wyjaśnienie uwzględniające rodzaj materiału genetycznego HCV (RNA), substrat PCR (DNA) oraz reakcję katalizowaną przez odwrotną transkryptazę. Nie uznaje się tautologii ani traktowania HCV jako retrowirusa.

"}]}