{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nOceń, które z zaproponowanych sposobów dziedziczenia genu warunkującego\nchorobę można wykluczyć na podstawie analizy rodowodu przedstawionego powyżej.\nWybierz T, jeśli sposób dziedziczenia można wykluczyć, albo N - jeśli nie można go\nwykluczyć.\nDziedziczenie autosomalne dominujące.\nT\nN\nDziedziczenie recesywne sprzężone z płcią.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Posługiwanie się informacjami\npochodzącymi z analizy materiałów\nźródłowych. Zdający:\n2) odczytuje, analizuje, interpretuje\ni przetwarza informacje tekstowe, graficzne,\nliczbowe.\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n4) objaśnia funkcjonowanie organizmu\nczłowieka na różnych poziomach złożoności\ni w poszczególnych etapach ontogenezy.\nXIV. Genetyka klasyczna.\n1. Dziedziczenie cech. Zdający:\n2) przedstawia dziedziczenie jednogenowe\n[…];\n7) przedstawia dziedziczenie cech\nsprzężonych z płcią;\n8) analizuje rodowody i na ich podstawie\nustala sposób dziedziczenia danej cechy.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNT","solution":"## Poprawna odpowiedź: NT\n\nAnalizujemy rodowód, aby ocenić, które sposoby dziedziczenia można **wykluczyć**:\n\n1. **Dziedziczenie autosomalne dominujące - N (nie można wykluczyć).** W rodowodzie chorzy rodzice mają chore dzieci, a choroba pojawia się w każdym pokoleniu i dotyczy obu płci - jest to zgodne z dziedziczeniem autosomalnym dominującym, więc tego sposobu **nie można wykluczyć**.\n\n2. **Dziedziczenie recesywne sprzężone z płcią - T (można wykluczyć).** Przy dziedziczeniu recesywnym sprzężonym z chromosomem X **chory ojciec (X^a Y) przekazuje allel choroby wszystkim córkom**, więc jeśli matka jest zdrowa, córki chorego ojca powinny być co najwyżej zdrowymi nosicielkami. Występowanie w rodowodzie chorych córek zdrowych ojców (lub inne niezgodności - np. chorych córek przy braku pełnej zgodności z regułami sprzężenia z X) jest niezgodne z tym modelem, dlatego **można go wykluczyć**.\n\nZatem odpowiedź to **NT**.\n\n## Zasady oceniania CKE\n1 pkt: NT.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 18.1. (0-1)
Oceń, które z zaproponowanych sposobów dziedziczenia genu warunkującego
chorobę można wykluczyć na podstawie analizy rodowodu przedstawionego powyżej.
Wybierz T, jeśli sposób dziedziczenia można wykluczyć, albo N - jeśli nie można go
wykluczyć.
Dziedziczenie autosomalne dominujące.
T
N
Dziedziczenie recesywne sprzężone z płcią.
T
N

","answer_text_html":"

Zadanie 18.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
III. Posługiwanie się informacjami
pochodzącymi z analizy materiałów
źródłowych. Zdający:

\n
  1. odczytuje, analizuje, interpretuje
\n

i przetwarza informacje tekstowe, graficzne,
liczbowe.
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu
różnorodności biologicznej oraz zjawisk
i procesów biologicznych zachodzących na
różnych poziomach organizacji życia.
Zdający:

\n
  1. objaśnia funkcjonowanie organizmu
\n

człowieka na różnych poziomach złożoności
i w poszczególnych etapach ontogenezy.
XIV. Genetyka klasyczna.

\n
  1. Dziedziczenie cech. Zdający:
  2. przedstawia dziedziczenie jednogenowe
\n

[…];

\n
  1. przedstawia dziedziczenie cech
\n

sprzężonych z płcią;

\n
  1. analizuje rodowody i na ich podstawie
\n

ustala sposób dziedziczenia danej cechy.
Zasady oceniania
1 pkt - odpowiedź poprawna.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
NT

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: NT

\n

Analizujemy rodowód, aby ocenić, które sposoby dziedziczenia można wykluczyć:

\n
  1. Dziedziczenie autosomalne dominujące - N (nie można wykluczyć). W rodowodzie chorzy rodzice mają chore dzieci, a choroba pojawia się w każdym pokoleniu i dotyczy obu płci - jest to zgodne z dziedziczeniem autosomalnym dominującym, więc tego sposobu nie można wykluczyć.
\n
  1. Dziedziczenie recesywne sprzężone z płcią - T (można wykluczyć). Przy dziedziczeniu recesywnym sprzężonym z chromosomem X chory ojciec (X^a Y) przekazuje allel choroby wszystkim córkom, więc jeśli matka jest zdrowa, córki chorego ojca powinny być co najwyżej zdrowymi nosicielkami. Występowanie w rodowodzie chorych córek zdrowych ojców (lub inne niezgodności - np. chorych córek przy braku pełnej zgodności z regułami sprzężenia z X) jest niezgodne z tym modelem, dlatego można go wykluczyć.
\n

Zatem odpowiedź to NT.

\n

Zasady oceniania CKE

\n

1 pkt: NT.

"}]}