{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWykaż, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum reakcji PS II\nz enzymem rozszczepiającym wodę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach […].\nIII. Energia i metabolizm.\n4. Fotosynteza. Zdający:\n2) przedstawia rolę barwników\ni fotosystemów w procesie fotosyntezy.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum\nreakcji PS II z enzymem rozszczepiającym wodę, odnoszące się do uzupełniania\nelektronów wybitych z centrum reakcji elektronami pochodzącymi z wody.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nŹródłem elektronów wybijanych - przez światło - ze specjalnej pary cząsteczek chlorofilu\nznajdujących się w centrum reakcji tego fotosystemu jest woda. Cząsteczki wody są\nrozszczepiane do elektronów, protonów oraz tlenu przez enzym rozszczepiający wodę.\nZ centrum reakcji PS II są wybijane elektrony. Żeby ten proces mógł ponownie zajść,\nniezbędne są kolejne elektrony, które pochodzą z fotolizy wody.\nWybicie elektronów z centrum reakcji powoduje, że cząsteczki chlorofilu przybierają\nładunek dodatni. Przywrócenie fotosystemu do stanu początkowego, umożliwiającego\nprzebieg procesu fotosyntezy, wymaga uzupełnienia brakujących elektronów. Elektrony\ndo centrum reakcji PS II są przekazywane z centrum manganowego enzymu\nrozszczepiającego wodę.\nElektrony pochodzące z utleniania wody wypełniają lukę elektronową powstałą\nw centrum reakcji PS II po przekazaniu elektronów na Q.\nUwaga:\nNie uznaje się odpowiedzi zawierających błędną informację o „rozpuszczaniu wody”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do powstawania elektronów bez uwzględnienia\nwody jako ich źródła, np. „Enzym wytwarza elektrony, które zapełniają lukę elektronową\npowstałą w wyniku wybicia elektronów z chlorofilu przez światło”.\nNie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do transferu elektronów PS II,\nnp. „Do prawidłowego funkcjonowania PS II niezbędne są elektrony, które pochodzą z reakcji\nfotolizy wody, katalizowanej przez enzym rozszczepiający wodę”.","solution":"Światło **wybija elektrony** ze specjalnej pary cząsteczek chlorofilu w centrum reakcji PS II. Elektrony te są przekazywane na **plastochinon (Q)** i dalej, do łańcucha transportu elektronów. W centrum reakcji powstaje wówczas **luka elektronowa** — cząsteczki chlorofilu uzyskują ładunek dodatni i **nie mogą ponownie zadziałać**. Aby fotosystem wrócił do stanu wyjściowego, brakujące elektrony muszą zostać **uzupełnione**. Ich **źródłem jest woda**, rozszczepiana przez enzym rozszczepiający wodę (fotoliza): $$2\\,\\text{H}_2\\text{O} \\rightarrow \\text{O}_2 + 4\\,\\text{H}^+ + 4\\,e^-$$ Elektrony pochodzące z utleniania wody **wypełniają lukę elektronową** w centrum reakcji PS II, umożliwiając kolejny cykl absorpcji światła. Bez współdziałania z tym enzymem PS II zadziałałby tylko raz. **2.3. BC** - **B** — elektrony z PS I są przenoszone (przez ferredoksynę i reduktazę ferredoksyna-NADP⁺) na **NADP⁺**, dając **NADPH**. - **C** — NADPH jest wykorzystywany w etapie **redukcji** cyklu Calvina, gdzie kwas 3-fosfoglicerynowy (PGA) zostaje zredukowany do aldehydu 3-fosfoglicerynowego (PGAL).","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":"fotosynteza, fotosystem II, fotoliza wody, tylakoidy, NADP+, cykl Calvina","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2.2. (0-1)<br>Wykaż, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum reakcji PS II<br>z enzymem rozszczepiającym wodę.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2.2. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne</li></ol>\n<p>zachodzące w wybranych organizmach […].<br>III. Energia i metabolizm.</p>\n<ol><li>Fotosynteza. Zdający:</li><li>przedstawia rolę barwników</li></ol>\n<p>i fotosystemów w procesie fotosyntezy.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wykazanie, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum<br>reakcji PS II z enzymem rozszczepiającym wodę, odnoszące się do uzupełniania<br>elektronów wybitych z centrum reakcji elektronami pochodzącymi z wody.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Źródłem elektronów wybijanych - przez światło - ze specjalnej pary cząsteczek chlorofilu<br>znajdujących się w centrum reakcji tego fotosystemu jest woda. Cząsteczki wody są<br>rozszczepiane do elektronów, protonów oraz tlenu przez enzym rozszczepiający wodę.<br>Z centrum reakcji PS II są wybijane elektrony. Żeby ten proces mógł ponownie zajść,<br>niezbędne są kolejne elektrony, które pochodzą z fotolizy wody.<br>Wybicie elektronów z centrum reakcji powoduje, że cząsteczki chlorofilu przybierają<br>ładunek dodatni. Przywrócenie fotosystemu do stanu początkowego, umożliwiającego<br>przebieg procesu fotosyntezy, wymaga uzupełnienia brakujących elektronów. Elektrony<br>do centrum reakcji PS II są przekazywane z centrum manganowego enzymu<br>rozszczepiającego wodę.<br>Elektrony pochodzące z utleniania wody wypełniają lukę elektronową powstałą<br>w centrum reakcji PS II po przekazaniu elektronów na Q.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się odpowiedzi zawierających błędną informację o „rozpuszczaniu wody”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do powstawania elektronów bez uwzględnienia<br>wody jako ich źródła, np. „Enzym wytwarza elektrony, które zapełniają lukę elektronową<br>powstałą w wyniku wybicia elektronów z chlorofilu przez światło”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do transferu elektronów PS II,<br>np. „Do prawidłowego funkcjonowania PS II niezbędne są elektrony, które pochodzą z reakcji<br>fotolizy wody, katalizowanej przez enzym rozszczepiający wodę”.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Światło <strong>wybija elektrony</strong> ze specjalnej pary cząsteczek chlorofilu w centrum reakcji PS II. Elektrony te są przekazywane na <strong>plastochinon (Q)</strong> i dalej, do łańcucha transportu elektronów. W centrum reakcji powstaje wówczas <strong>luka elektronowa</strong> — cząsteczki chlorofilu uzyskują ładunek dodatni i <strong>nie mogą ponownie zadziałać</strong>. Aby fotosystem wrócił do stanu wyjściowego, brakujące elektrony muszą zostać <strong>uzupełnione</strong>. Ich <strong>źródłem jest woda</strong>, rozszczepiana przez enzym rozszczepiający wodę (fotoliza): $$2\\,\\text{H}_2\\text{O} \\rightarrow \\text{O}_2 + 4\\,\\text{H}^+ + 4\\,e^-$$ Elektrony pochodzące z utleniania wody <strong>wypełniają lukę elektronową</strong> w centrum reakcji PS II, umożliwiając kolejny cykl absorpcji światła. Bez współdziałania z tym enzymem PS II zadziałałby tylko raz. <strong>2.3. BC</strong> - <strong>B</strong> — elektrony z PS I są przenoszone (przez ferredoksynę i reduktazę ferredoksyna-NADP⁺) na <strong>NADP⁺</strong>, dając <strong>NADPH</strong>. - <strong>C</strong> — NADPH jest wykorzystywany w etapie <strong>redukcji</strong> cyklu Calvina, gdzie kwas 3-fosfoglicerynowy (PGA) zostaje zredukowany do aldehydu 3-fosfoglicerynowego (PGAL).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: enzym rozszczepiający wodę uzupełnia elektrony wybite ze specjalnej pary chlorofilu</h4>\n<p>W centrum reakcji PS II światło wzbudza specjalną parę cząsteczek chlorofilu, która przekazuje <strong>wysokoenergetyczne elektrony</strong> na plastochinon (Q), a dalej na łańcuch transportu elektronów. W wyniku tego specjalna para chlorofilu traci elektrony (ulega utlenieniu).</p>\n<p>Aby PS II mógł działać dalej (przekazywać kolejne elektrony), <strong>wybite elektrony muszą być uzupełnione</strong>. Ich źródłem jest woda: enzym rozszczepiający wodę katalizuje reakcję $2H_2O \\rightarrow O_2 + 4H^+ + 4e^-$, dostarczając elektrony do centrum reakcji.</p>\n<p>Gdyby enzym rozszczepiający wodę nie współdziałał z centrum reakcji, chlorofil nie zostałby zredukowany i PS II przestałby funkcjonować. Dlatego funkcjonowanie PS II <strong>wymaga współdziałania</strong> centrum reakcji z enzymem rozszczepiającym wodę.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: wykazanie, że funkcjonowanie PS II wymaga współdziałania centrum reakcji z enzymem rozszczepiającym wodę, z odniesieniem do uzupełniania wybitych elektronów elektronami z wody. Nie uznaje się odpowiedzi o „rozpuszczaniu wody&quot; ani o powstawaniu elektronów bez wody jako źródła.</p>"}]}