{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nPodaj nazwę zależności międzygatunkowej występującej między pająkiem z rodzaju\nPamphobeteus a żabą C. royi. Odpowiedź uzasadnij z uwzględnieniem przykładów\nkorzyści lub strat właściwych dla wymienionych organizmów.\nNazwa zależności:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n5) przedstawia i wyjaśnia zależności między\norganizmami […].\nXVII. Ekologia.\n3. Ekologia ekosystemu. Ochrona\ni gospodarka ekosystemami. Zdający:\n1) wyjaśnia znaczenie zależności\nnieantagonistycznych (mutualizm […]\nfakultatywny […]) w ekosystemie i podaje\nich przykłady.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy zależności ORAZ poprawne uzasadnienie, odnoszące się\ndo przykładów korzyści (netto) dla obydwu organizmów.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nNazwa zależności\nmutualizm / mutualizm fakultatywny\nPrzykładowe uzasadnienia\nPająki umożliwiają żabie dostęp do żerowania, a żaba pomaga w ograniczeniu\nliczebność mrówek i larw much, które odżywiają się jajami oraz potomstwem pająka.\nPająk chroni żabę przed drapieżnikami, a żaba zjada mrówki, które szkodzą pająkowi.\nUwaga:\nNie uznaje się zbyt ogólnych sformułowań, np.: zależność nieantagonistyczna,\nprotekcjonizm.\nNie uznaje się uzasadnień odnoszących się wyłącznie do definicji mutualizmu,\nbez odniesienia do przykładów korzyści odnoszonych przez organizmy, np. „Jest to\nmutualizm, ponieważ obydwa organizmy odnoszą z tej zależności korzyści netto”.\nNie uznaje się odpowiedzi: „mutualizm obligatoryjny” oraz „symbioza”.\nDopuszcza się odpowiedź „protokooperacja” jako nazwę zależności.","solution":"**Nazwa zależności: mutualizm** (dopuszczalna także **protokooperacja**). **Uzasadnienie:** obie strony odnoszą **korzyści**: | Organizm | Odnoszone korzyści | |---|---| | **żaba *C. royi*** | **schronienie w norze** (wilgoć, stała temperatura), **ochrona przed drapieżnikami**, łatwy dostęp do miejsc żerowania | | **pająk *Pamphobeteus*** | żaba **zjada mrówki i larwy much**, które niszczą **jaja i potomstwo pająka** | Żaba zyskuje bezpieczne schronienie i ochronę, a pająk — **zabezpieczenie potomstwa** przed pasożytami i drapieżnikami jaj. Żadna ze stron nie ponosi strat, więc jest to zależność **nieantagonistyczna, korzystna dla obu gatunków**.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":"mutualizm, zaleznosci miedzygatunkowe, trawienie pozajelitowe pajakow, plazy, protokooperacja","page_from":28,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 21.1. (0-1)<br>Podaj nazwę zależności międzygatunkowej występującej między pająkiem z rodzaju<br>Pamphobeteus a żabą C. royi. Odpowiedź uzasadnij z uwzględnieniem przykładów<br>korzyści lub strat właściwych dla wymienionych organizmów.<br>Nazwa zależności:<br>Uzasadnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 21.1. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia i wyjaśnia zależności między</li></ol>\n<p>organizmami […].<br>XVII. Ekologia.</p>\n<ol><li>Ekologia ekosystemu. Ochrona</li></ol>\n<p>i gospodarka ekosystemami. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia znaczenie zależności</li></ol>\n<p>nieantagonistycznych (mutualizm […]<br>fakultatywny […]) w ekosystemie i podaje<br>ich przykłady.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - podanie poprawnej nazwy zależności ORAZ poprawne uzasadnienie, odnoszące się<br>do przykładów korzyści (netto) dla obydwu organizmów.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Nazwa zależności<br>mutualizm / mutualizm fakultatywny<br>Przykładowe uzasadnienia<br>Pająki umożliwiają żabie dostęp do żerowania, a żaba pomaga w ograniczeniu<br>liczebność mrówek i larw much, które odżywiają się jajami oraz potomstwem pająka.<br>Pająk chroni żabę przed drapieżnikami, a żaba zjada mrówki, które szkodzą pająkowi.<br>Uwaga:<br>Nie uznaje się zbyt ogólnych sformułowań, np.: zależność nieantagonistyczna,<br>protekcjonizm.<br>Nie uznaje się uzasadnień odnoszących się wyłącznie do definicji mutualizmu,<br>bez odniesienia do przykładów korzyści odnoszonych przez organizmy, np. „Jest to<br>mutualizm, ponieważ obydwa organizmy odnoszą z tej zależności korzyści netto”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi: „mutualizm obligatoryjny” oraz „symbioza”.<br>Dopuszcza się odpowiedź „protokooperacja” jako nazwę zależności.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>Nazwa zależności: mutualizm</strong> (dopuszczalna także <strong>protokooperacja</strong>). <strong>Uzasadnienie:</strong> obie strony odnoszą <strong>korzyści</strong>: | Organizm | Odnoszone korzyści | |---|---| | <strong>żaba <em>C. royi</strong></em> | <strong>schronienie w norze</strong> (wilgoć, stała temperatura), <strong>ochrona przed drapieżnikami</strong>, łatwy dostęp do miejsc żerowania | | <strong>pająk <em>Pamphobeteus</strong></em> | żaba <strong>zjada mrówki i larwy much</strong>, które niszczą <strong>jaja i potomstwo pająka</strong> | Żaba zyskuje bezpieczne schronienie i ochronę, a pająk — <strong>zabezpieczenie potomstwa</strong> przed pasożytami i drapieżnikami jaj. Żadna ze stron nie ponosi strat, więc jest to zależność <strong>nieantagonistyczna, korzystna dla obu gatunków</strong>.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: mutualizm (mutualizm fakultatywny / protokooperacja)</h4>\n<p><strong>Nazwa zależności: mutualizm</strong> (mutualizm fakultatywny; dopuszczalna: protokooperacja).</p>\n<p>Uzasadnienie (korzyści dla obu organizmów):</p>\n<ul><li><strong>Korzyść żaby C. royi:</strong> pająki <strong>chronią żabę przed drapieżnikami</strong>, nie wyrządzają jej krzywdy i zapewniają dostęp do miejsc żerowania (a nora daje chłodne, wilgotne schronienie).</li><li><strong>Korzyść pająka Pamphobeteus:</strong> żaba <strong>usuwa z nory i jej otoczenia mrówki oraz larwy much</strong>, które odżywiają się jajami i potomstwem pająka - chroni więc potomstwo pająka.</li></ul>\n<p>Ponieważ <strong>obie strony odnoszą korzyści</strong> (relacja korzystna dla obu, żaden z partnerów nie ponosi strat), jest to <strong>mutualizm</strong>. Zależność nie jest niezbędna do przeżycia żadnej ze stron, więc jest to mutualizm fakultatywny (protokooperacja).</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: nazwa zależności (mutualizm/mutualizm fakultatywny; dopuszcza się protokooperację) ORAZ uzasadnienie z przykładami korzyści dla obu organizmów. Nie uznaje się „mutualizm obligatoryjny&quot;, „symbioza&quot; ani samej definicji.</p>"}]}