{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWykaż, że działanie linezolidu - polegające na uniemożliwieniu połączenia się\npodjednostek rybosomu - wpływa negatywnie na funkcjonowanie bakterii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski;\n2) przedstawia opinie i argumenty związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi.\nII. Komórka. Zdający:\n6) opisuje budowę rybosomów,\nich powstawanie i pełnioną funkcję […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wykazanie, że działanie linezolidu wpływa negatywnie na funkcjonowanie\nbakterii, odnoszące się do braku lub do ograniczenia możliwości syntezy białek.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nLinezolid sprawia, że nie ma funkcjonalnych rybosomów, a więc nie może zachodzić\nsynteza białek.\nLinezolid uniemożliwia powstanie rybosomów, dzięki którym zachodzi synteza białek.\nW komórce, na którą działa linezolid, nie powstają rybosomy, a więc nie mogą być\nwytwarzane białka.\nDziałanie linezolidu polega na uniemożliwieniu połączenia się podjednostek rybosomów,\na przez to niemożliwa staje się synteza białek.\nLinezolid łączy się z dużą podjednostką rybosomu, przez co nie może ona się połączyć\nz małą podjednostką, a bez tego nie może zachodzić proces translacji.\nLinezolid ogranicza syntezę białek.","solution":"Rybosom jest **funkcjonalny dopiero jako całość** — dopiero po połączeniu podjednostek **50S** i **30S** powstaje kompletna struktura zdolna do **translacji**. Linezolid, wiążąc się z podjednostką 50S, uniemożliwia to połączenie, więc w komórce **nie powstają funkcjonalne rybosomy**. Bez funkcjonalnych rybosomów **nie może zachodzić synteza białek**. Bakteria traci zdolność do wytwarzania: - **enzymów** katalizujących wszystkie reakcje metaboliczne, - **białek strukturalnych** niezbędnych do wzrostu i podziału komórki, - **białek transportowych** w błonie komórkowej. W efekcie komórka **nie rośnie i nie dzieli się** — linezolid działa **bakteriostatycznie**, hamując rozwój populacji bakteryjnej.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":"antybiotyki, linezolid, rybosomy bakteryjne, sciana komorkowa bakterii, Gram-dodatnie i Gram-ujemne","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4.1. (0-1)
Wykaż, że działanie linezolidu - polegające na uniemożliwieniu połączenia się
podjednostek rybosomu - wpływa negatywnie na funkcjonowanie bakterii.

","answer_text_html":"

Zadanie 4.1. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej
wiedzy do rozwiązywania problemów
biologicznych. Zdający:

\n
  1. interpretuje informacje i wyjaśnia związki
\n

przyczynowo-skutkowe między procesami
i zjawiskami, formułuje wnioski;

\n
  1. przedstawia opinie i argumenty związane
\n

z omawianymi zagadnieniami biologicznymi.
II. Komórka. Zdający:

\n
  1. opisuje budowę rybosomów,
\n

ich powstawanie i pełnioną funkcję […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne wykazanie, że działanie linezolidu wpływa negatywnie na funkcjonowanie
bakterii, odnoszące się do braku lub do ograniczenia możliwości syntezy białek.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Linezolid sprawia, że nie ma funkcjonalnych rybosomów, a więc nie może zachodzić
synteza białek.
Linezolid uniemożliwia powstanie rybosomów, dzięki którym zachodzi synteza białek.
W komórce, na którą działa linezolid, nie powstają rybosomy, a więc nie mogą być
wytwarzane białka.
Działanie linezolidu polega na uniemożliwieniu połączenia się podjednostek rybosomów,
a przez to niemożliwa staje się synteza białek.
Linezolid łączy się z dużą podjednostką rybosomu, przez co nie może ona się połączyć
z małą podjednostką, a bez tego nie może zachodzić proces translacji.
Linezolid ogranicza syntezę białek.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Rybosom jest funkcjonalny dopiero jako całość — dopiero po połączeniu podjednostek 50S i 30S powstaje kompletna struktura zdolna do translacji. Linezolid, wiążąc się z podjednostką 50S, uniemożliwia to połączenie, więc w komórce nie powstają funkcjonalne rybosomy. Bez funkcjonalnych rybosomów nie może zachodzić synteza białek. Bakteria traci zdolność do wytwarzania: - enzymów katalizujących wszystkie reakcje metaboliczne, - białek strukturalnych niezbędnych do wzrostu i podziału komórki, - białek transportowych w błonie komórkowej. W efekcie komórka nie rośnie i nie dzieli się — linezolid działa bakteriostatycznie, hamując rozwój populacji bakteryjnej.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: uniemożliwienie połączenia podjednostek rybosomu blokuje syntezę białek

\n

Całkowity, funkcjonalny rybosom powstaje przez połączenie podjednostek 50S i 30S. Kompletny rybosom jest niezbędny do przebiegu translacji (syntezy białek), ponieważ tylko wtedy tworzą się właściwe miejsca wiązania mRNA i tRNA.

\n

Linezolid, łącząc się z podjednostką 50S, uniemożliwia jej połączenie z podjednostką 30S. Bez połączonego rybosomu translacja nie może zachodzić - bakteria nie syntetyzuje białek (m.in. enzymów i białek strukturalnych).

\n

Brak syntezy białek zatrzymuje wzrost i podziały bakterii oraz zaburza jej metabolizm, co negatywnie wpływa na funkcjonowanie bakterii.

\n

Zasady oceniania CKE

\n

1 pkt: wykazanie negatywnego wpływu linezolidu, odnoszące się do braku lub ograniczenia możliwości syntezy białek.

"}]}