{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nOpisz różnicę w budowie bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. W odpowiedzi\nodnieś się do budowy struktur otaczających komórkę u obu grup bakterii.\n4.1.\n0-1\n4.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n1) opisuje […] i rozpoznaje organizmy.\nVI. Bakterie i archeowce. Zdający:\n1) przedstawia budowę komórki\nprokariotycznej, z uwzględnieniem różnic\nw budowie ściany komórkowej bakterii\nGram-dodatnich i Gram-ujemnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne opisanie, na czym polega różnica w budowie bakterii Gram (+) i Gram (-),\nodnoszące się do grubości ściany komórkowej LUB do jej składu chemicznego, LUB\ndo obecności błony zewnętrznej tylko u bakterii Gram (-), LUB do składu\nchemicznego błony zewnętrznej.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nRóżnica dotyczy grubości ściany komórkowej - bakterie Gram (+) mają grubszą ścianę.\nW ścianie komórkowej bakterii Gram (+) występuje więcej warstw mureiny.\nBakterie Gram (+) mają ścianę komórkową zbudowaną z wielu warstw mureiny,\na bakterie Gram (-) - z jednej warstwy.\nBakterie Gram-dodatnie mają ścianę komórkową zbudowaną z 20-30 warstw mureiny,\na bakterie Gram-ujemne - z jednej warstwy.\nTylko bakterie Gram (-) mają błonę zewnętrzną.\nTylko w ścianie komórkowej bakterii Gram (+) obecne są kwasy tejchojowe /\ntejchuronowe / lipotejchojowe.\nTylko bakterie Gram (-) zawierają lipopolisacharyd - w błonie zewnętrznej.\nUwaga:\nUznaje się odpowiedzi odnoszące się do połączenia ściany komórkowej bakterii Gram (-)\nwiązaniami (jonowymi i kowalencyjnymi) z dwuwarstwową błoną zewnętrzną.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do właściwości otoczki komórkowej, np. jedynie\ndo wyniku barwienia Grama.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do cech fizjologicznych bakterii, np.\n„Bakterie Gram-ujemne są bardziej oporne na linezolid niż bakterie Gram-dodatnie”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do obecności dwóch błon komórkowych\nu bakterii Gram-ujemnych.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczki bakteryjnej (śluzowej).","solution":"| Cecha | **Bakterie Gram-dodatnie** | **Bakterie Gram-ujemne** | |---|---|---| | **warstwa mureiny (peptydoglikanu)** | **gruba, wielowarstwowa** | **cienka, jednowarstwowa** | | **błona zewnętrzna** | **brak** | **obecna** — dodatkowa błona z lipopolisacharydem (LPS) | | przestrzeń peryplazmatyczna | wąska lub brak | szeroka | | kwasy tejchojowe | obecne | brak | | barwienie metodą Grama | **fioletowe** | **różowo-czerwone** | **Opis różnicy:** komórkę bakterii **Gram-dodatnich** otacza **gruba warstwa mureiny** leżąca bezpośrednio na błonie komórkowej. U bakterii **Gram-ujemnych** warstwa mureiny jest **cienka**, ale **od zewnątrz pokrywa ją dodatkowa błona zewnętrzna** zawierająca lipopolisacharydy. **Dlaczego to wyjaśnia różną skuteczność linezolidu:** dodatkowa **błona zewnętrzna** bakterii Gram-ujemnych stanowi **barierę utrudniającą wnikanie** wielu substancji do wnętrza komórki. Linezolid ma więc utrudniony dostęp do rybosomów Gram-ujemnych, mimo że sam mechanizm jego działania jest u obu grup taki sam.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":"antybiotyki, linezolid, rybosomy bakteryjne, sciana komorkowa bakterii, Gram-dodatnie i Gram-ujemne","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4.2. (0-1)<br>Opisz różnicę w budowie bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. W odpowiedzi<br>odnieś się do budowy struktur otaczających komórkę u obu grup bakterii.<br>4.1.<br>0-1<br>4.2.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4.2. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje […] i rozpoznaje organizmy.</li></ol>\n<p>VI. Bakterie i archeowce. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia budowę komórki</li></ol>\n<p>prokariotycznej, z uwzględnieniem różnic<br>w budowie ściany komórkowej bakterii<br>Gram-dodatnich i Gram-ujemnych.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne opisanie, na czym polega różnica w budowie bakterii Gram (+) i Gram (-),<br>odnoszące się do grubości ściany komórkowej LUB do jej składu chemicznego, LUB<br>do obecności błony zewnętrznej tylko u bakterii Gram (-), LUB do składu<br>chemicznego błony zewnętrznej.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Różnica dotyczy grubości ściany komórkowej - bakterie Gram (+) mają grubszą ścianę.<br>W ścianie komórkowej bakterii Gram (+) występuje więcej warstw mureiny.<br>Bakterie Gram (+) mają ścianę komórkową zbudowaną z wielu warstw mureiny,<br>a bakterie Gram (-) - z jednej warstwy.<br>Bakterie Gram-dodatnie mają ścianę komórkową zbudowaną z 20-30 warstw mureiny,<br>a bakterie Gram-ujemne - z jednej warstwy.<br>Tylko bakterie Gram (-) mają błonę zewnętrzną.<br>Tylko w ścianie komórkowej bakterii Gram (+) obecne są kwasy tejchojowe /<br>tejchuronowe / lipotejchojowe.<br>Tylko bakterie Gram (-) zawierają lipopolisacharyd - w błonie zewnętrznej.<br>Uwaga:<br>Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do połączenia ściany komórkowej bakterii Gram (-)<br>wiązaniami (jonowymi i kowalencyjnymi) z dwuwarstwową błoną zewnętrzną.<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do właściwości otoczki komórkowej, np. jedynie<br>do wyniku barwienia Grama.<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do cech fizjologicznych bakterii, np.<br>„Bakterie Gram-ujemne są bardziej oporne na linezolid niż bakterie Gram-dodatnie”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do obecności dwóch błon komórkowych<br>u bakterii Gram-ujemnych.<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do otoczki bakteryjnej (śluzowej).</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>| Cecha | <strong>Bakterie Gram-dodatnie</strong> | <strong>Bakterie Gram-ujemne</strong> | |---|---|---| | <strong>warstwa mureiny (peptydoglikanu)</strong> | <strong>gruba, wielowarstwowa</strong> | <strong>cienka, jednowarstwowa</strong> | | <strong>błona zewnętrzna</strong> | <strong>brak</strong> | <strong>obecna</strong> — dodatkowa błona z lipopolisacharydem (LPS) | | przestrzeń peryplazmatyczna | wąska lub brak | szeroka | | kwasy tejchojowe | obecne | brak | | barwienie metodą Grama | <strong>fioletowe</strong> | <strong>różowo-czerwone</strong> | <strong>Opis różnicy:</strong> komórkę bakterii <strong>Gram-dodatnich</strong> otacza <strong>gruba warstwa mureiny</strong> leżąca bezpośrednio na błonie komórkowej. U bakterii <strong>Gram-ujemnych</strong> warstwa mureiny jest <strong>cienka</strong>, ale <strong>od zewnątrz pokrywa ją dodatkowa błona zewnętrzna</strong> zawierająca lipopolisacharydy. <strong>Dlaczego to wyjaśnia różną skuteczność linezolidu:</strong> dodatkowa <strong>błona zewnętrzna</strong> bakterii Gram-ujemnych stanowi <strong>barierę utrudniającą wnikanie</strong> wielu substancji do wnętrza komórki. Linezolid ma więc utrudniony dostęp do rybosomów Gram-ujemnych, mimo że sam mechanizm jego działania jest u obu grup taki sam.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: bakterie Gram-dodatnie mają grubą ścianę z wielu warstw mureiny, a Gram-ujemne cienką ścianę i dodatkowo błonę zewnętrzną</h4>\n<p>Struktury otaczające komórkę różnią się u obu grup bakterii:</p>\n<p><strong>Bakterie Gram-dodatnie:</strong></p>\n<ul><li>mają <strong>grubą ścianę komórkową</strong> zbudowaną z <strong>wielu warstw peptydoglikanu (mureiny)</strong>;</li><li>nie mają błony zewnętrznej.</li></ul>\n<p><strong>Bakterie Gram-ujemne:</strong></p>\n<ul><li>mają <strong>cienką ścianę komórkową</strong> (pojedyncza, cienka warstwa mureiny);</li><li>dodatkowo posiadają <strong>błonę zewnętrzną</strong> zawierającą <strong>lipopolisacharyd (LPS)</strong>, otaczającą ścianę.</li></ul>\n<p>Ta różnica w budowie ściany (grubość, liczba warstw mureiny) oraz obecność błony zewnętrznej u Gram-ujemnych tłumaczy m.in. różną skuteczność linezolidu wobec obu grup.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: opis różnicy w budowie ściany komórkowej odnoszący się do grubości ściany LUB składu chemicznego LUB obecności błony zewnętrznej tylko u Gram(-) LUB składu błony zewnętrznej. Nie uznaje się odpowiedzi o otoczce śluzowej ani jedynie o wyniku barwienia.</p>"}]}