{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy u higrofitów występowanie cech ułatwiających transpirację\nz powierzchni liści jest przyczyną spowolnienia, czy - przyśpieszenia przepływu wody\nw drewnie roślin. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do mechanizmu transportu\nwody w roślinie.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nhydatoda\nżywy włosek\nskórka\nmiękisz\nskórka\naparat\nszparkowy\nA\nB\n5.2.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Pogłębianie wiedzy z zakresu\nróżnorodności biologicznej oraz zjawisk\ni procesów biologicznych zachodzących na\nróżnych poziomach organizacji życia.\nZdający:\n2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne\nzachodzące w wybranych organizmach\ni w środowisku.\nIV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej\nwiedzy do rozwiązywania problemów\nbiologicznych. Zdający:\n1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki\nprzyczynowo-skutkowe między procesami\ni zjawiskami, formułuje wnioski.\nIX. Różnorodność roślin.\n3. Gospodarka wodna i odżywianie\nmineralne roślin. Zdający:\n1) wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz\ntransportu wody […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że parowanie wody z powierzchni roślin jest przyczyną\nprzyśpieszenia przepływu wody w drewnie, wraz z poprawnym uzasadnieniem,\nodnoszącym się do mechanizmu transpiracyjno-kohezyjnego transportu wody.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nPrzyśpiesza.\nPrzykładowe uzasadnienia\nPonieważ w liściach obniża się potencjał wody.\nParowanie wody z powierzchni roślin przekłada się na zwiększone podciśnienie\nhydrostatyczne w naczyniach.\nTranspiracja generuje siłę ssącą.\nW wyniku parowania wody z mezofilu obniża się w tych komórkach potencjał\nosmotyczny, co przekłada się na podciąganie wody przez sąsiadujący ksylem.\nSpadek potencjału wody w liściach jest przyczyną przyśpieszenia transportu wody\nw drewnie, ponieważ powstaje siła ssąca, a słup wody liście - łodyga - korzenie jest\nspójny dzięki siłom kohezji.\nΨW spada w liściu, ponieważ ΨS staje się bardziej ujemny, a ΨP staje się mniej dodatni.","solution":"**Rozstrzygnięcie: przyśpiesza** przepływ wody w drewnie. **Uzasadnienie:** transport wody w roślinie opiera się na **mechanizmie transpiracyjno-kohezyjnym**: 1. Woda **paruje** z komórek miękiszu liścia i uchodzi przez aparaty szparkowe. 2. W komórkach liścia **spada potencjał wody** — powstaje **siła ssąca**. 3. Siła ta „podciąga\" wodę z sąsiadujących **naczyń drewna (ksylemu)**. 4. Ciągły słup wody w naczyniach nie rwie się dzięki **siłom kohezji** (przyciąganiu między cząsteczkami wody) oraz **adhezji** do ścian naczyń. Im **szybsza transpiracja**, tym **silniejsze podciśnienie** w naczyniach i tym **szybszy** przepływ wody na trasie korzeń → łodyga → liść. Cechy ułatwiające parowanie **przyśpieszają** więc transport w drewnie.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":"higrofity, transpiracja, hydatody, mechanizm transpiracyjno-kohezyjny, transport wody w roslinie","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5.2. (0-1)<br>Rozstrzygnij, czy u higrofitów występowanie cech ułatwiających transpirację<br>z powierzchni liści jest przyczyną spowolnienia, czy - przyśpieszenia przepływu wody<br>w drewnie roślin. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do mechanizmu transportu<br>wody w roślinie.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>hydatoda<br>żywy włosek<br>skórka<br>miękisz<br>skórka<br>aparat<br>szparkowy<br>A<br>B<br>5.2.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 5.2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Pogłębianie wiedzy z zakresu<br>różnorodności biologicznej oraz zjawisk<br>i procesów biologicznych zachodzących na<br>różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne</li></ol>\n<p>zachodzące w wybranych organizmach<br>i w środowisku.<br>IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do rozwiązywania problemów<br>biologicznych. Zdający:</p>\n<ol><li>interpretuje informacje i wyjaśnia związki</li></ol>\n<p>przyczynowo-skutkowe między procesami<br>i zjawiskami, formułuje wnioski.<br>IX. Różnorodność roślin.</p>\n<ol><li>Gospodarka wodna i odżywianie</li></ol>\n<p>mineralne roślin. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia mechanizmy pobierania oraz</li></ol>\n<p>transportu wody […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że parowanie wody z powierzchni roślin jest przyczyną<br>przyśpieszenia przepływu wody w drewnie, wraz z poprawnym uzasadnieniem,<br>odnoszącym się do mechanizmu transpiracyjno-kohezyjnego transportu wody.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozstrzygnięcie<br>Przyśpiesza.<br>Przykładowe uzasadnienia<br>Ponieważ w liściach obniża się potencjał wody.<br>Parowanie wody z powierzchni roślin przekłada się na zwiększone podciśnienie<br>hydrostatyczne w naczyniach.<br>Transpiracja generuje siłę ssącą.<br>W wyniku parowania wody z mezofilu obniża się w tych komórkach potencjał<br>osmotyczny, co przekłada się na podciąganie wody przez sąsiadujący ksylem.<br>Spadek potencjału wody w liściach jest przyczyną przyśpieszenia transportu wody<br>w drewnie, ponieważ powstaje siła ssąca, a słup wody liście - łodyga - korzenie jest<br>spójny dzięki siłom kohezji.<br>ΨW spada w liściu, ponieważ ΨS staje się bardziej ujemny, a ΨP staje się mniej dodatni.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>Rozstrzygnięcie: przyśpiesza</strong> przepływ wody w drewnie. <strong>Uzasadnienie:</strong> transport wody w roślinie opiera się na <strong>mechanizmie transpiracyjno-kohezyjnym</strong>: 1. Woda <strong>paruje</strong> z komórek miękiszu liścia i uchodzi przez aparaty szparkowe. 2. W komórkach liścia <strong>spada potencjał wody</strong> — powstaje <strong>siła ssąca</strong>. 3. Siła ta „podciąga&quot; wodę z sąsiadujących <strong>naczyń drewna (ksylemu)</strong>. 4. Ciągły słup wody w naczyniach nie rwie się dzięki <strong>siłom kohezji</strong> (przyciąganiu między cząsteczkami wody) oraz <strong>adhezji</strong> do ścian naczyń. Im <strong>szybsza transpiracja</strong>, tym <strong>silniejsze podciśnienie</strong> w naczyniach i tym <strong>szybszy</strong> przepływ wody na trasie korzeń → łodyga → liść. Cechy ułatwiające parowanie <strong>przyśpieszają</strong> więc transport w drewnie.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: przyspiesza - dzięki mechanizmowi transpiracyjno-kohezyjnemu</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie: przyspieszenie</strong> przepływu wody w drewnie.</p>\n<p>Uzasadnienie (mechanizm transpiracyjno-kohezyjny transportu wody):</p>\n<ul><li>Parowanie wody z powierzchni liści (<strong>transpiracja</strong>) powoduje <strong>obniżenie potencjału wody</strong> w komórkach liścia, dzięki czemu powstaje <strong>siła ssąca</strong> (podciśnienie) w naczyniach drewna.</li><li>Cząsteczki wody w słupie wody w naczyniach są ze sobą związane siłami <strong>kohezji</strong> (i przylegają do ścian naczyń - adhezja), tworząc ciągły słup.</li><li>Siła ssąca transpiracji „wyciąga&quot; słup wody ku górze, co pociąga wodę pobieraną przez korzenie.</li></ul>\n<p>Im intensywniejsza transpiracja (a cechy higrofitów ją ułatwiają), tym większa siła ssąca, więc <strong>przepływ wody w drewnie przyspiesza</strong>.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: rozstrzygnięcie „przyspiesza&quot; + uzasadnienie odnoszące się do mechanizmu transpiracyjno-kohezyjnego transportu wody (obniżenie potencjału wody, siła ssąca).</p>"}]}