{"id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nRozstrzygnij, czy zgodnie z zasadami profilaktyki kobiety w ciąży powinny unikać\nkontaktu z osobami chorującymi na toksoplazmozę. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n8.1.\n0-1\n8.3.\n0-1\nMBIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Pogłębianie znajomości uwarunkowań\nzdrowia człowieka. Zdający:\n1) planuje działania prozdrowotne.\nVIII. Protisty. Zdający:\n5) przedstawia drogi zarażenia się i zasady\nprofilaktyki chorób wywołanych przez\nprotisty ([…] toksoplazmoza […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do\nfaktycznej drogi zarażenia ludzi toksoplazmozą lub do braku możliwości zarażenia się\nprzez zwykły kontakt z drugim człowiekiem.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozstrzygnięcie\nNie. / Nie powinny.\nPrzykładowe uzasadnienia\nToksoplazmozą nie można się zarazić od drugiego człowieka - źródłem zarażenia są\nalbo gleba skażona odchodami, albo mięso.\nDorośli mogą się zarazić toksoplazmozą tylko drogą pokarmową albo przez transfuzję\nkrwi.\nMimo że toksoplazmoza u matki jest groźna dla płodu, to ciężarne nie mogą się zarazić\nprzez zwykły kontakt z drugim człowiekiem, np. przez podanie ręki.\nCodzienny kontakt z drugim człowiekiem nie prowadzi do transmisji choroby, nie jest to\nchoroba przenoszona drogą kropelkową.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do „zakażenia” zamiast do „zarażenia”.\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do teoretycznych możliwości transmisji pasożyta\nzamiast do zasad profilaktyki, np. „Rozstrzygnięcie: tak; Uzasadnienie: ponieważ kobieta\nmoże się zarazić przez kontakt z krwią lub nasieniem innej osoby”.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nNie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do braku możliwości transmisji pasożyta między\nludźmi, np. „Człowiek nie może się zarazić od drugiego człowieka”.\nNie uznaje się odpowiedzi tautologicznych, nieodnoszących się do rodzaju kontaktu, np.\n„Nie, bo nie mogą się zarazić przez kontakt z drugim człowiekiem”.\nNie uznaje się odpowiedzi, odwołujących się do kotowatych jako jedynej drogi zakażenia, np.\n„Nie, ponieważ żywicielem ostatecznym są wyłącznie kotowate i to one są przenosicielami\npasożytów”.","solution":"**Rozstrzygnięcie: Nie** — nie powinny unikać takiego kontaktu. **Uzasadnienie:** toksoplazmoza **nie przenosi się przez zwykły kontakt między ludźmi** — nie jest chorobą przenoszoną drogą kropelkową ani przez dotyk. Do zarażenia dochodzi **drogą pokarmową**: przez spożycie surowego mięsa z cystami albo pokarmu i gleby zanieczyszczonych oocystami z kociego kału. Codzienne kontakty z osobą chorą — rozmowa, podanie ręki, przebywanie w jednym pomieszczeniu — **nie stwarzają ryzyka**. Kobieta w ciąży musi natomiast przestrzegać zasad higieny żywności i unikać kontaktu z kocimi odchodami, bo pierwotne zarażenie w ciąży grozi **toksoplazmozą wrodzoną płodu**.","image":"img/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":"toksoplazmoza, Toxoplasma gondii, zywiciel ostateczny i posredni, cykl haplobiontyczny, profilaktyka chorob pasozytniczych","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8.3. (0-1)<br>Rozstrzygnij, czy zgodnie z zasadami profilaktyki kobiety w ciąży powinny unikać<br>kontaktu z osobami chorującymi na toksoplazmozę. Odpowiedź uzasadnij.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>8.1.<br>0-1<br>8.3.<br>0-1<br>MBIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8.3. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>V. Pogłębianie znajomości uwarunkowań<br>zdrowia człowieka. Zdający:</p>\n<ol><li>planuje działania prozdrowotne.</li></ol>\n<p>VIII. Protisty. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia drogi zarażenia się i zasady</li></ol>\n<p>profilaktyki chorób wywołanych przez<br>protisty ([…] toksoplazmoza […]).<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do<br>faktycznej drogi zarażenia ludzi toksoplazmozą lub do braku możliwości zarażenia się<br>przez zwykły kontakt z drugim człowiekiem.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozstrzygnięcie<br>Nie. / Nie powinny.<br>Przykładowe uzasadnienia<br>Toksoplazmozą nie można się zarazić od drugiego człowieka - źródłem zarażenia są<br>albo gleba skażona odchodami, albo mięso.<br>Dorośli mogą się zarazić toksoplazmozą tylko drogą pokarmową albo przez transfuzję<br>krwi.<br>Mimo że toksoplazmoza u matki jest groźna dla płodu, to ciężarne nie mogą się zarazić<br>przez zwykły kontakt z drugim człowiekiem, np. przez podanie ręki.<br>Codzienny kontakt z drugim człowiekiem nie prowadzi do transmisji choroby, nie jest to<br>choroba przenoszona drogą kropelkową.<br>Uwaga:<br>Dopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do „zakażenia” zamiast do „zarażenia”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do teoretycznych możliwości transmisji pasożyta<br>zamiast do zasad profilaktyki, np. „Rozstrzygnięcie: tak; Uzasadnienie: ponieważ kobieta<br>może się zarazić przez kontakt z krwią lub nasieniem innej osoby”.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do braku możliwości transmisji pasożyta między<br>ludźmi, np. „Człowiek nie może się zarazić od drugiego człowieka”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi tautologicznych, nieodnoszących się do rodzaju kontaktu, np.<br>„Nie, bo nie mogą się zarazić przez kontakt z drugim człowiekiem”.<br>Nie uznaje się odpowiedzi, odwołujących się do kotowatych jako jedynej drogi zakażenia, np.<br>„Nie, ponieważ żywicielem ostatecznym są wyłącznie kotowate i to one są przenosicielami<br>pasożytów”.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>Rozstrzygnięcie: Nie</strong> — nie powinny unikać takiego kontaktu. <strong>Uzasadnienie:</strong> toksoplazmoza <strong>nie przenosi się przez zwykły kontakt między ludźmi</strong> — nie jest chorobą przenoszoną drogą kropelkową ani przez dotyk. Do zarażenia dochodzi <strong>drogą pokarmową</strong>: przez spożycie surowego mięsa z cystami albo pokarmu i gleby zanieczyszczonych oocystami z kociego kału. Codzienne kontakty z osobą chorą — rozmowa, podanie ręki, przebywanie w jednym pomieszczeniu — <strong>nie stwarzają ryzyka</strong>. Kobieta w ciąży musi natomiast przestrzegać zasad higieny żywności i unikać kontaktu z kocimi odchodami, bo pierwotne zarażenie w ciąży grozi <strong>toksoplazmozą wrodzoną płodu</strong>.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: nie (nie powinny)</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie: nie</strong> - kobiety w ciąży nie muszą unikać kontaktu z osobami chorującymi na toksoplazmozę.</p>\n<p>Uzasadnienie:<br>Toksoplazmoza to choroba <strong>odzwierzęca</strong> i <strong>nie przenosi się z człowieka na człowieka</strong> przez zwykły kontakt (nie jest przenoszona drogą kropelkową ani przez codzienne kontakty).</p>\n<p>Do zakażenia dochodzi inną drogą: przez kontakt z <strong>glebą/odchodami kotów zawierającymi oocysty</strong> lub przez spożycie <strong>surowego bądź niedogotowanego mięsa</strong> z cystami pasożyta (a u ciężarnej groźne jest przeniknięcie pasożyta przez barierę krew-łożysko do płodu).</p>\n<p>Ponieważ chory człowiek nie jest źródłem zakażenia dla otoczenia, kontakt z osobą chorą nie stanowi zagrożenia - dlatego unikanie takiego kontaktu nie jest zasadą profilaktyki.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt: rozstrzygnięcie „Nie&quot; + uzasadnienie odnoszące się do faktycznej drogi zarażenia LUB braku możliwości zarażenia przez zwykły kontakt z człowiekiem. Nie uznaje się odpowiedzi tautologicznych ani odwołujących się tylko do kotowatych.</p>"}]}