{"id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3.1","paper_id":"biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego w doświadczeniu Lederberga i Tatuma - po przeniesieniu bakterii\nna pożywkę minimalną - kolonie zostały utworzone wyłącznie przez bakterie\npochodzące z hodowli mieszanej. W odpowiedzi uwzględnij następstwa HTG między\nszczepami A i B.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności\nprzyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,\nformułuje i przedstawia opinie związane\nz omawianymi zagadnieniami biologicznymi,\ndobierając racjonalne argumenty […].\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań\nbiologicznych.\nZdający […] formułuje wnioski\nz przeprowadzonych obserwacji\ni doświadczeń.\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n3) wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą\nprzekazywać sobie informację genetyczną\nw procesie koniugacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające uzyskanie brakujących zdolności syntezy\nwymienionych aminokwasów i witamin w wyniku transferu genów między szczepami\nbakterii.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedzi\nDzięki wymianie informacji genetycznej powstały bakterie szczepu Met+ bio+ Thr+ Leu+\nthi+, które mogły przeżyć na pożywce minimalnej.\nNa drodze HTG bakterie szczepu A przekazały bakteriom szczepu B geny warunkujące\nwytwarzanie treoniny, leucyny i tiaminy, których nie ma w pożywce minimalnej.\nDzięki koniugacji szczep B przekazał szczepowi A geny warunkujące syntezę metioniny\ni biotyny, w wyniku czego powstał szczep, który syntezuje wszystkie aminokwasy\ni witaminy.\nTylko w przypadku hodowli mieszanej doszło do kompensacji mutacji będących\nprzyczyną braku zdolności syntezy określonych aminokwasów i witamin.\nMiędzy bakteriami szczepów A i B doszło do koniugacji, dzięki czemu bakterie jednego\nszczepu mogły przekazać bakteriom drugiego szczepu geny warunkujące wytwarzanie\naminokwasów i witamin niezbędnych do przeżycia.\nDzięki poziomemu transferowi genów, który zaszedł pomiędzy szczepami A i B, bakterie\nuzyskały możliwość syntezy odpowiednich związków.\nBakterie uzyskały obcy DNA i - dzięki temu - możliwość syntezy odpowiednich\nzwiązków.\nDzięki HTG bakterie uzyskały możliwość syntezy wszystkich aminokwasów i witamin.\nDzięki temu bakterie uzyskały możliwość syntezy odpowiednich związków.\nUwaga:\nDopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do HTG zachodzącego na drodze transdukcji lub\ntransformacji (na tym etapie badań nie był jeszcze znany konkretny mechanizm HTG).\nDopuszcza się odpowiedzi mówiące o syntezie „brakujących” związków.\nNie uznaje się odpowiedzi, w których mowa tylko o uzyskaniu zdolności syntezy\naminokwasów lub tylko o uzyskaniu zdolności syntezy witamin jako skutku HTG.","solution":null,"image":"img/biologia-2026-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3.1. (0-1)<br>Wyjaśnij, dlaczego w doświadczeniu Lederberga i Tatuma - po przeniesieniu bakterii<br>na pożywkę minimalną - kolonie zostały utworzone wyłącznie przez bakterie<br>pochodzące z hodowli mieszanej. W odpowiedzi uwzględnij następstwa HTG między<br>szczepami A i B.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 3.1. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający […] wyjaśnia zależności<br>przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski,<br>formułuje i przedstawia opinie związane<br>z omawianymi zagadnieniami biologicznymi,<br>dobierając racjonalne argumenty […].<br>III. Pogłębienie znajomości metodyki badań<br>biologicznych.<br>Zdający […] formułuje wnioski<br>z przeprowadzonych obserwacji<br>i doświadczeń.<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Bakterie. Zdający:</li><li>wyjaśnia, w jaki sposób bakterie mogą</li></ol>\n<p>przekazywać sobie informację genetyczną<br>w procesie koniugacji.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające uzyskanie brakujących zdolności syntezy<br>wymienionych aminokwasów i witamin w wyniku transferu genów między szczepami<br>bakterii.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Dzięki wymianie informacji genetycznej powstały bakterie szczepu Met+ bio+ Thr+ Leu+<br>thi+, które mogły przeżyć na pożywce minimalnej.<br>Na drodze HTG bakterie szczepu A przekazały bakteriom szczepu B geny warunkujące<br>wytwarzanie treoniny, leucyny i tiaminy, których nie ma w pożywce minimalnej.<br>Dzięki koniugacji szczep B przekazał szczepowi A geny warunkujące syntezę metioniny<br>i biotyny, w wyniku czego powstał szczep, który syntezuje wszystkie aminokwasy<br>i witaminy.<br>Tylko w przypadku hodowli mieszanej doszło do kompensacji mutacji będących<br>przyczyną braku zdolności syntezy określonych aminokwasów i witamin.<br>Między bakteriami szczepów A i B doszło do koniugacji, dzięki czemu bakterie jednego<br>szczepu mogły przekazać bakteriom drugiego szczepu geny warunkujące wytwarzanie<br>aminokwasów i witamin niezbędnych do przeżycia.<br>Dzięki poziomemu transferowi genów, który zaszedł pomiędzy szczepami A i B, bakterie<br>uzyskały możliwość syntezy odpowiednich związków.<br>Bakterie uzyskały obcy DNA i - dzięki temu - możliwość syntezy odpowiednich<br>związków.<br>Dzięki HTG bakterie uzyskały możliwość syntezy wszystkich aminokwasów i witamin.<br>Dzięki temu bakterie uzyskały możliwość syntezy odpowiednich związków.<br>Uwaga:<br>Dopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do HTG zachodzącego na drodze transdukcji lub<br>transformacji (na tym etapie badań nie był jeszcze znany konkretny mechanizm HTG).<br>Dopuszcza się odpowiedzi mówiące o syntezie „brakujących” związków.<br>Nie uznaje się odpowiedzi, w których mowa tylko o uzyskaniu zdolności syntezy<br>aminokwasów lub tylko o uzyskaniu zdolności syntezy witamin jako skutku HTG.</p>","solutions":[]}