{"id":"biologia-2026-styczen-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"biologia-2026-styczen-probna-rozszerzona","number":"13","points":null,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"probna","year":2026,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13.\nKrew i jej składniki są substancjami medycznymi pochodzenia ludzkiego. Pod pojęciem krwi\npełnej jest rozumiana krew pobrana od zdrowego dawcy, zawierająca wszystkie składniki\nkrwi. Obecnie przetaczanie krwi pełnej w zasadzie nie jest już stosowane, a pacjentom są\nprzetaczane jedynie składniki krwi, których niedobór występuje u danej osoby. Koncentrat\nkrwinek czerwonych (KKCz) zawiera jednak pewną ilość osocza, ponieważ otrzymuje się go\nz krwi pełnej, a proces usuwania osocza nie ma 100% wydajności.\nPrzetoczenie krwi jest poprzedzone dwukrotnym oznaczeniem grupy krwi biorcy w układzie\nABO oraz próbą zgodności serologicznej, podczas której jest weryfikowana zgodność grup\nkrwi dawcy i biorcy. Do oznaczania przynależności grupowej krwi w układzie ABO służą\nhemotesty, zawierające aglutyniny anty-A (α) uzyskane z krwi grupy B, aglutyniny anty-B (β)\nuzyskane z krwi grupy A oraz aglutyniny anty-A (α) i anty-B (β) uzyskane z krwi grupy O.\nTechnika oznaczania grupy krwi polega na dodaniu do surowicy testowej zawiesiny\nbadanych krwinek w soli fizjologicznej oraz na obserwacji, czy zachodzi ich aglutynacja\n(zlepianie się).\nNiebezpieczeństwo powikłań po przetoczeniu krwi jest minimalizowane przez stosowanie\ndo transfuzji krwi grupy jednoimiennej, czyli takiej, jaką ma pacjent. Jeżeli grupa krwi biorcy\nnie jest znana, a występują bezpośrednie zagrożenie życia chorego i konieczność\nnatychmiastowego przetoczenia, lekarz może podjąć decyzję o podaniu KKCz grupy O.\nGrupa krwi w układzie ABO jest warunkowana przez allele kodominujące IA i IB oraz allel\nrecesywny i.\nNa podstawie: praca zbiorowa, Wytyczne w zakresie leczenia krwią i jej składnikami\noraz produktami krwiopochodnymi w podmiotach leczniczych, Warszawa 2014;\nT. Brzozowski (red.), Konturek. Fizjologia człowieka, Wrocław 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/biologia-2026-styczen-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Matura próbna · styczeń 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Biologia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 13.<br>Krew i jej składniki są substancjami medycznymi pochodzenia ludzkiego. Pod pojęciem krwi<br>pełnej jest rozumiana krew pobrana od zdrowego dawcy, zawierająca wszystkie składniki<br>krwi. Obecnie przetaczanie krwi pełnej w zasadzie nie jest już stosowane, a pacjentom są<br>przetaczane jedynie składniki krwi, których niedobór występuje u danej osoby. Koncentrat<br>krwinek czerwonych (KKCz) zawiera jednak pewną ilość osocza, ponieważ otrzymuje się go<br>z krwi pełnej, a proces usuwania osocza nie ma 100% wydajności.<br>Przetoczenie krwi jest poprzedzone dwukrotnym oznaczeniem grupy krwi biorcy w układzie<br>ABO oraz próbą zgodności serologicznej, podczas której jest weryfikowana zgodność grup<br>krwi dawcy i biorcy. Do oznaczania przynależności grupowej krwi w układzie ABO służą<br>hemotesty, zawierające aglutyniny anty-A (α) uzyskane z krwi grupy B, aglutyniny anty-B (β)<br>uzyskane z krwi grupy A oraz aglutyniny anty-A (α) i anty-B (β) uzyskane z krwi grupy O.<br>Technika oznaczania grupy krwi polega na dodaniu do surowicy testowej zawiesiny<br>badanych krwinek w soli fizjologicznej oraz na obserwacji, czy zachodzi ich aglutynacja<br>(zlepianie się).<br>Niebezpieczeństwo powikłań po przetoczeniu krwi jest minimalizowane przez stosowanie<br>do transfuzji krwi grupy jednoimiennej, czyli takiej, jaką ma pacjent. Jeżeli grupa krwi biorcy<br>nie jest znana, a występują bezpośrednie zagrożenie życia chorego i konieczność<br>natychmiastowego przetoczenia, lekarz może podjąć decyzję o podaniu KKCz grupy O.<br>Grupa krwi w układzie ABO jest warunkowana przez allele kodominujące IA i IB oraz allel<br>recesywny i.<br>Na podstawie: praca zbiorowa, Wytyczne w zakresie leczenia krwią i jej składnikami<br>oraz produktami krwiopochodnymi w podmiotach leczniczych, Warszawa 2014;<br>T. Brzozowski (red.), Konturek. Fizjologia człowieka, Wrocław 2019.</p>","solutions":[]}