{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad/5","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2","number":"5","points":null,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5\nTlenki są to połączenia pierwiastków z tlenem, w których tlen występuje na -II stopniu utlenienia.\nA. Korzystając z układu okresowego ustal wzory tlenków pierwiastków należących do 3 okresu,\nw których dany pierwiastek występuje na najwyższym stopniu utlenienia. Podaj systematyczne\nnazwy tych tlenków.\nB. Korzystając z tablicy elektroujemności ustal rodzaj wiązań występujących w tych tlenkach.\nC. Ze względu na zachowanie wobec wody, tlenki możemy podzielić na trzy grupy: tlenki które\nz w reakcji z wodą tworzą zasady, tlenki które w reakcji z wodą tworzą kwasy oraz tlenki obojętne\na wobec wody. Zakwalifikuj tlenki pierwiastków 3 okresu do wymienionych grup oraz napisz\nDB równania reakcji z wodą dla dwóch wybranych tlenków.\n& D. W 200 gramach wody roztworzono 6,2 g tlenku sodu. Podaj nazwę substancji znajdującej się w tym\nz roztworze, a następnie oblicz stężenie procentowe tego roztworu.\n„2\n5 E*. Do podstawowych metod otrzymywania tlenków należą reakcje: bezpośredniej syntezy\nZ z pierwiastków, utleniania innych tlenków, redukcji innych tlenków, rozkład niektórych soli bądź\na rozkład niektórych wodorotlenkow. Napisz pięć równań reakcji otrzymywania tych związków\n> dobierając dla każdego tlenku inną z wymienionych metod.\n3 E**, Ze względu na zachowanie wobec kwasów i zasad tlenki dzielimy na trzy grupy: tlenki zasadowe,\nE tlenki amfoteryczne i tlenki kwasowe. Podaj trzy przykłady tlenków pierwiastków 3 okresu\n> należących do wymienionych grup oraz przy pomocy równań reakcji wykaż ich charakter\nea chemiczny.\nae]\ns F*. Oblicz, ile gramów tlenku wegla(IV) i tlenku siarki(IV) powstanie w wyniku całkowitego spalenia\no 100 g węgla kamiennego zawierającego 3% siarki.\nUL\n= F**. Poddając prażeniu 12,4 g węglanu miedzi(II) otrzymano 6 g tlenku miedzi(Il). Oblicz wydajność\nprocentową tej reakcji.\nG*. Oblicz, ile dm? tlenku wegla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń.\nG**, Oblicz, ile dm? tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń, zakładając, że reakcja\nprzebiega z wydajnością 80%.\nUkład okresowy pierwiastków\n1 18\n[EL masa atomowa [TTE\niH liczba atutnówa symbol chemiczny „He\nWas: | 2 p 13 14 15 16 17 Hel\n6M EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179\n2 aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe\n5 Lit ai Bor | Wasid | Aż Tien | Floor _| Neon\n> 20097 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a\nuNa | nMg BAJ | Si iP S| nCl | igAr\nŹ INa | aMg | 3 4 5 6 7 8 9 10 Wm 12 | sA SP Cl | wór\n3 Tj | wok | GG | GEE | Sn | 11% | SGM | GM |] HIS p WIE | BA | GW TW | ami | WW | WW | SIO\n- wK | wCa | z56 | ali | sV | uCĆr | Mh | zuFe | pCo | zeNi | zaCu | zn | Ga | ule\ne Pots | Wap Skmd | T Wenni_ | Ceram gn | fel | Kobalt | Na | Miedź | Cyn Gal | German | Ane | Selem | Hrom a\nna 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 LEI TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121,75 127,60 126 Has\n= = ai = a M rea ra p p; yk Fete | sd | cin | an | 80 | sle | al | sXe\nN Tubad | Sirot or ka Miob | Mialibden | Technet | Ruen | Rod | Pallai | Srebm | Kadm ind ma | fneymon | Tetlur | tod | Ksenm\n2 [EFRON REJEFIJ Ta | m | GH | li | Bad | Timi | usm | iws6 | 200 | IM | WI | 265%) | ZAOKI | 1M9Sa | 222.008\naS Cs | sęBa | PAS) „Hf | Ta | wW | wRe | Os | nlr | zPft | móu | mHg | aT] | Pb | aBi | Po | gsAt | wRn\n= Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon\nLaniiet\n\"m | ZEM a4i,i ZKE A3,1 Bal, | TEM d6ń,1\n3 mra Rnd wc\nz\na\nay ans | ns | MAM T3036 IS | seas | IE | Ka] 1679) | IGEG | TAM | TAT\n„2 lantarowce aCe | saPr | aod asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu\n= Cer Framendym | Mecd ies Samar = Gadolin Tesh Devaar Hein Erh Tul [id Let\nTLE | faLai6 | ES | z3ruk |e | ani | 2407 | mj | 2śliw | asżoa | zs7oes [Hane | Bar | 2001\naktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr\nTar | Pree Lian sp fiutem ź kiur | Berkel | Kalsfom | Finem | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens\nEj\nw\nN\noo\nELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA\niH zHe\n2,1 2 13 14 15 16 17\n3Li | 4Be sB | 6C | 7N | sO | oF |1oNe\n10 | 15 20 | 25 | 30 | 35 | 40\nuNa | 2Mg BAIL} q4Si | isP | 16S | 17C1| igAr\n09 | 12 15 | 18 | 21 | 25 | 30\n3 4 5 6 7 8 9 10 11 12\n19K | 20Ca | 21Sc} 2Ti | 23V | 24Cr |25Mn| 26Fe | 27Co | 2gNi | z9Cu | 30Zn |31Ga | 32Ge | 33As | 34Se | 3sBr| z6Kr\nos | 10 | 13 | 15 | 16 | 16 | 15 | 18 | 18 | 18 | 19 | 16 | 16 | 18 | 20 | 24 | 28\n37Rb | 38Sr | 39Y | 40Zr |41Nb | aMo | 43Te | 44Ru | 4sRh | 46Pd |47Ag | 4sCd || 4oln | soSn | s1Sb |s2Te| szl | saXe\nos | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 19 | 22 | 22 | 22 | 19 | 17 | 17 | 18 | 19 | 21 | 25\nssCs | s6Ba | szLa | 72Hf] 3Ta | 74W | zsRe |z60s| 7zlr | zsPt | zaAu | soHg | s1T1 | s2Pb | ssBi | sąPo | ssAt| s6Rn\n07 | 09 | 11 | 13 | 15 | 17 | 19 | 22 | 22 | 22 | 24 | 19 | 18 | 18 | 19 | 20 | 22\nszFr | ssRa\n07_|_09\nROZPUSZCZALNOŚĆ SOLI I WODOROTLENKÓW W WODZIE\n[| cor | Br | P | No, | cH,coo | s* | so, | so,” | co,’ | sio,” | cro? | poe | OH |\nM | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | NJ] R |\n[Na | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R |\n_ [K | R | R | R | R | oR | R | R | R | R | R | R | R | R |\n& [nay | R | R | R] R | R | R [| R [| R | R | - | R [ R [R |\n2+\n3 [e | R | R | - | R | R [NN | R | = | = | N | N | N |\n2 ag |N | NTN] R | R TN] NT TO] N | - | N [TN | |\n5 [mg | R | R | R | R | R | - | N | R | N | N | R| NN |\n„ [teat | R | R | R] R | R | R] N | T | N | N | T | N | To]\n‘a o[s* | R | R | R | R | R | R | N | N | N | N | T [ N | T |\n8 [Ba | R | R | R] R | R | R] N | N | N TN | NTN] R |\nm |Zn* | R | R | R | R | R | N | N | R [| N | N | N | NTN |\nS [AF | R | R | R] R | R | - | - | R | = | N | - | N | N |\nm [so | R | R | R | = | - TN | - | R | = | = | = | n | N |\n2 |pb\" | T | T | N | R | R | N | N | N | N | N | N | N | N |\n8 [BF | - | - | - | R] - fon |N | - | N | = |N |] NN]\n© [Me™ | R | R | N | R | R | N | N | R | N | N | N TN TN]\nNo [re | R | R | R | R | R | N | N | R | N | N | - | ON | N |\n[mer | R | R [- | R [= [TN] - | R [= | N | - | N [ny\n4 R- substancja rozpuszczalna; T- substancja trudno rozpuszczalna; N- substancja nierozpuszczalna;\nE - oznacza, ze dana substancja albo rozkłada się w wodzie, albo nie została otrzymana\n3 SZEREG ELEKTROCHEMICZNY METALI\nL+\n= Elektroda E TV]\nAVAL es |\nCd/ Cd\"\nPb/ Pb?\"\nH/2H\" en |\nKO II SPg Ch/I Pf\npoufne\negzemplarz pojedynczy\nMałopolski Kurator Oświat\nMateriały dla Państwowej Komisji Egzaminacyjnej\ndo pisemnego egzaminu dojrzałości z chemii\nWszystkie typy szkół średnich dla młodzieży\nTermin: 10 maja 2002 r. Godzina: 14.00\nx SCHEMAT OCENIANIA\n8\nE Model odpowiedzi i punktacja zadań - zestaw dla abiturientów, którzy realizowali chemię w wymiarze\n4 mniejszym niż 8 godzin w cyklu kształcenia\n„d 1. Punkty przyznawane są za całkowicie poprawne rozwiązanie. W wypadku poprawnej, ale niepełnej\n5 odpowiedzi należy przyznać połowę punktów.\nz 2. Jeżeli polecenie brzmiało „zapisz równanie reakcji” - nie przydziela się punktów za zapisanie\nR schematu procesu.\n8 3. Brak jednostek w obliczeniach obniża punktację o 0,5 pkt.\nZ 4. Inne niż modelowe rozwiązanie należy ocenić zgodnie z podaną punktacją.\n5\nĄ Zadanie 1.\nae]\n3 A Zapis 8 równań reakcji | 8x1=8,0\nZa podanie 6 nazw | 6x0,5=3,0\n[Ds |Stezenie=25% Za obliczenie | 8,0\nZa 3 równania reakcji | Sx0 S615\nF* | np. CH,;=CH-CH>-CH;-CH>-CH; _1-heksen (heks-I-en Za każdy poprawny 4x1,0=4,0\nCH;-CH=CH-CH,-CH,-CH; 2-heksen (heks-2-en wzór i nazwe m\nCH;-CH;-CH=CH-CH>-CH; 3-heksen (heks-3-en (należy uwzględniać\nrównież wzory\nCHz-CH-CH-CH>-CH; cykloalkanów)\nCH;\n3-metylo-1-heksen\n(3-metyloheks-1-en)\nG* |2C.H; + 702= 4CO, + 6H;O Za 2 równania reakcji 2x0,5=1,0\nC,H, + 30) = 2CO,+ 2H,0\n487,5 dm’ powietrza\nB® |CH,CH, + CI, = CHCH; GI*HCI\nReakcja substytucji Za typ reakcji\nZachodzi w obecności światła UV Za określenie warunku\nZadanie 2.\nnie a\nA W skład jądra wchodzi: 17 protonów, 18 neutronów Za skład jądra [10 |\na Konfiguracja elektronowa: K*L* M” lub 1s*2s*2p'3s'3p* lub [Ne]3s*3p* Za zapis konfiguracji EK\n$ MnO, + 4 HCI = MnCh + 2 H20 + Ch Zarównaniereakcji |1,0\nIv I a ułożenie bilansu\n& Mn + 2e > Mn 2 1\n3\nos 1 0\n2 Ccl-leCl l 2\ng 1,69 dm? Ch [Za obliczenie [4,0 |\n2 | © |[2Na+Ch=2NaCl | Za rownanie reakcji [1,0 |\nR [Na] K? L$ M! oddając 1 e tworzy [Na ] KŻL* lub Za konfigurację 2x1=2,0\n8 Na] - 1s” 2s” 2p° 3s! oddając 1 e twor a ] ls? 2s” 2p® elektronową atomów\no [CI] K? L M8 N’ przyjmując 1 e tworzy [CI] K? L* M*N* lub 1 jonów\n\"= CI) 1s” 2s? 2p® 38? 3p' prz jmując 1 e tworzy [CI ] 1s 2s” 2p° 3s” 3p°\nN Stwierdzenie: wiązanie polega na elektrostatycznym przyciąganiu się jonów | Za wyjaśnienie istoty\n| lub przedstawienie schematu tworzenia wiązania jonowego wiązania\nje) Różnica elektroujemności: 2,1 |Zaobliczenie «|B |\nŚ | Wiganicinowe SSS ia 8\naaa ązanie J DP ąz:\n8 np. Badamy odczyn roztworów za pomocą wskaźników: Opis toku 2x1,5=3,\nZ NaCl - odczyn obojętny; nie ulega hydrolizie; postępowania Oo\nz AICI; - odczyn kwaśny: AF\" + 3 HO = AI(OH); + 3 H* Za równania reakcji\nnp. Dodajemy do obu roztworów NaOH: (zapis jonowy lub 2x1=2,0\nw probówce z NaCl osad nie wytrącił się cząsteczkowy)\nw probówce z AICI; wytrąca się osad Al(OH);\nAICI; + 3 NaOH = Al(OH); + 3 NaCl\n88,8 % [Zaobliczenie [4,0\nF* CLO, ClLOs3, ClO; Za wzory tlenków 3x0,5=1,\n5\nCLO; + 2 NaOH = 2 NaCIO» + H;O chloran(IIl) sodu Za 2 równania reakcji |2x1=2,0\nClO; + 2 NaOH = 2 NaCIO, + H;O chloran(VII) sodu Za 2 nazwy soli 2x0,5=1,0\nG* |KF+Ch - reakcja nie zachodzi Za wskazanie: reakcja\nnie zachodzi\n2 KBr + Cl, =2KCI+ Br, Za 2 równania reakcji | 2x0,5=1,\n2KI+CLh=2KCI+1 o\nWniosek: aktywność fluorowców maleje w grupie, Za wniosek\njako poprawny należy uznawać również wniosek cząstkowy:\nnp. chlor jest aktywniejszy od bromu i jodu\nZadanie 3.\nA 1. Ca+2H,O=Ca(OH) + Ha Za 8 równań reakcji 8x1=8,0\n2. Ca+2HCI=CaCl, + Hy\n3. Ca+2 CH;COOH = Ca(CH;COO) + Hy\n4. 2Ca+0,=2CaO\n5. CaO + HO = Ca(OH),\n6. 3 Ca(OH); + 2 H;PO, = Ca;(PO4)> + 6 HO\n7. Ca(OH)» + CO, = CaCO; + HO\n8. CaCO;--> CaO + CO,\nUwaga: jako produkty reakcji 6 i 7 należy uznawać również wodorosole\nUwaga: należy przyjmować nazwę związku D zarówno jako octan wapnia Za 6 nazw związków 6x0,5=3,\nlub etanian wapnia 0\nc np.: 3 CaO + 2 H;PO4 = Ca3(PO4)2 + 3 H;O Za 2 równania reakcji |2x1=2,0\n3 Ca + 2 H;PO4 = Cas(PO4)> + 3 Ha\nOdczyn zasadowy Za określenie odczynu 05 |\nCa(CH;COO), + 2 H,O = Ca(OH), + 2 CH;COOH Za 3 równania reakcji |3x0,5=1,\nCa” + 2 CH;COO + 2 HO = Ca” +20H + 2 CH;COOH 5\n_ CH;COO_+H,O =OH +CH;COOH\na W reakcji Ca z wodą wydzieli się: Za obliczenie 3x1=3,0\n8 0,0125 mola Hp; 0,28 dm? Hp; 7,5 * 10°! cząsteczek H>\nE F | Is* 2s? 2p® 3s? 3p° 4s” lub K*L*M*N* Za zapis konfiguracji\nE Utrata 2 elektronów daje trwałą konfigurację (zgodnie z regułą oktetu)\n=I wydzieli sig: 106 400 dm Za obliczenie _ [3,0 |\no H* |Ca0+3C=CaC,+CO Za 2 równania reakcji |2x1=2,0\na CaC, + 2 H;O = Ca(OH), + C,H,\n=) 3 - -\nS| [zzamdmcymu Zacblcanie (2,0\nĘ CaCl + Na;CO; = CaCO3l + 2 NaCl\nZ | Roztwór CaCh jest2śmolowy | CaCl, jest 2,5 molowy |Zaobliczenie | obliczenie 2,0 |\nN .\ns Zadanie 4.\n3\ncz)\nĘ\ne\n3)\n&\nstrona 11 z8\nPolece- Model odpowiedzi Kryterium Punktac\nnie ja\nA HCOOH - kwas mrówkowy, kwas metano Za wzory 3x0,5=1,\nCH;COOH - kwas octowy, kwas etanowy Za każdą parę nazw 5\nCH;CH,COOH - kwas propionowy, kwas propanowy (tradycyjna i systema- 3x0,5=1,5\ntyczna\nHCOOH = H +HCOO- (Zarównanie [05 |\nAnion mrówczanowy (metanianowy) [Zanazwe anion «0,5 |\nc np.: FeO + 2 HCOOH = (HCOO),Fe + H;O Za 3 równania reakcji | 3x1=3,0\nMg + 2 CH;COOH = (CH;COO),Mg + H2\nAl(OH); +3 CH3CH;COOH = (CH3CH,COO);Al + 3 HO\nWydzieli się: 0,241 - 10? cząsteczek wodoru |Zaobliczenie | |20 |\nE Słowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis doświadczenia [110 |\n2 CH;COOH + Na;CO; = 2 CH;COONa + HO + CO» |Zarówanie |10 |\nStężenie roztworu Na;CO; wynosi | mol / dm’. [Zaobliczenie _ , |3,0 |\nF Słowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis lub rysunek [2,0 |\n_ np.: CH;CH,CHO + 2Cu(OH), = CH;CH,COOH + Cu0 + 2H,O |Zarównanie reakcji |1,0 |\n5 G* | np.: CH;CI + KOH =CH;OH + KCI Za 3 równania reakcji |3x1=3,0\n2 CH;OH + CuO = HCHO + Cu + H;O\n& HCHO + Ag,O = HCOOH +2 Ag\n3\n2 „o Za napisanie wzorów\n8 CHzCOOH GHC strukturalnych\nz CH>-COOH CHC\ns\nN I* | HCOOH + CH;CH,OH = HCOOCH;CH; + H,0 Za równanie reakcji\n„8 mrówczan (metanian) etylu Za nazwę estru\n3 wzór izomeru: CH;COOCH; Za wzór izomeru\nEJ octan (etanian) metylu Za nazwę estru\nN rola stęż. H;SO4 - katalizator, pochłania wodę. Za podanie roli kwasu [1,0 |\n5\ncz)\nĘ\ne\nO .\n2 Zadanie 5.\nPolece- Model odpowiedzi Kryterium Punktac\nnie ja\nA Na,O - tlenek sodu P4Ojo - tlenek fosforu(V) Za każdy wzór 7x1=7,0\nMgO - tlenek magnezu SO; - tlenek siarki(VI) i nazwę\nAbO; - tlenek glinu Cl,0; - tlenek chloru(VII)\nSiO, - tlenek krzemu(IV\nNależy uznawać inne przyjęte nazwy np. ditlenek krzemu, tritlenek siarki, ale nie należy\nuznawać starych nazw np. trójtlenek siarki\nNaO - wiązanie jonowe Za ustalenie rodzaju 7x0,5=3,\nP4019 - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane) wiązania 5\nMgO - wiązanie jonowe\nSO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)\nAbO; - wiązanie jonowe\nCl,0; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)\nSiO, - wiązanie jonowe [wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)]\nc Tlenki tworzące zasady: Na;0, MgO Za zakwalifikowanie 3x1=3,0\nTlenki obojętne wobec wody: Al,O3, SIO» tlenków do\n- odpowiednich grup\nTlenki tworzące kwasy: P4010, SO3, Cl,O7\nnp. MgO + H,O = Mg(OH), Za równania reakcji 2x1=2,0\nSO; + HO = H>SO4\nNależy uznawać również wybór dwóch tlenków zasadowych lub dwóch tlenków kwasowych\na W roztworze znajduje się wodorotlenek sodu (zasada sodowa ) Za nazwę substancji [05 |\n8 Stężenie procentowe wynosi 3,88% |Zaobliczenie |] 2,5 |\ng E* |np.: 2Mg+0O,=2 MgO Za 5 równań reakcji 5x1=5,0\nE 2 SO, + 0» = 2 SO;\na) CO,+C=2CO\n5 Na CO; = Na,O + CO;\n= Cu(OH) = CuO + HO\nN G* CaCO; = CaO + CO; Za obliczenie\nis Wydzieli się 40,32 dm* CO,\na Zasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne\nm | stopień | | liezbapmktów | warmek |\n2 |miedostateczny | ||| ||| 0=86 ||\n-Cl Zapis 8 równań reakcji 8x1=8,0\nnp. CH;-CH>-CI + KOH = CH;-CH;--OH + KCI\nZapodanie 6nazw | 6x0,5=3,0\n[ D_f[stężenie=25% Zaz bliczenie | 3,0\nE | CHi-COONa+H,0=CH-COOH+NaOH--SSSSS-*d Za napisanierwna[ SN05=1,5\nreakcji\n(podanie substratów i\n= produktów reakcji\na VII 1 Za bilans elektronowy 2x1=2,0\ns Mn + 5e > Mn 5 4 Za dobranie\ng 1 I współczynników\na C-4e4C 4 5 stechiometrycznych\n8\nh\nE\n>\n-g Zadanie 2.\n3\nKcy\nŃ\nE\ne\nĘ\nA W skład jądra wchodzi: 17 protonów, 18 neutronów Za podanie składu jądra [1,0 |\nKonfiguracja elektronowa: K* L* M” lub 1s*2s*2p'3s'3p' lub [Ne]3s*3p* Za zapis konfiguracji [1,0 |\nry II Za ułożenie bilansu\nMn + 2e > Mn 2 l\n1 0\nCcl-leCl l 2\n[Na] K? L’ M! oddając I e tworzy [Na ] K? L* lub Za konfigurację 2x1=2,0\nNa] - 1s” 2s” 2p° 3s! oddając 1 e tworz a ] ls? 2s” 2p° elektronową atomów\n[CI] K? L’ M8 N’ przyjmując 1 e tworzy [CI ] K? LS M*N* lub 1 jonów\nCI) 1s” 2s? 2p® 38? 3p' prz jmując 1 e tworzy [CI ] 1s 2s” 2p° 3s” 3p°\nStwierdzenie: wiązanie polega na elektrostatycznym przyciąganiu się jonów | Za wyjaśnienie istoty\nlub przedstawienie schematu tworzenia wiązania jonowego wiązania\nRóżnica elektroujemności: 2,1 |Zaobliczenie | |05 _ |\nnp. Badamy odczyn roztworów za pomocą wskaźników: Opis toku 2x1,5=3,\na NaCl - odczyn obojętny; nie ulega hydrolizie; , postępowania Oo\ng AICI; - odczyn kwaśny: AI + 3 H,O = Al(OH); +3 H Za rownania reakcji\n3 np. Dodajemy do obu roztworów NaOH: (zapis jonowy lub 2x1=2,0\n= w probówce z NaCl osad nie wytrącił się cząsteczkowy)\nw probówce z AICI; wytrąca się osad Al(OH);\n2 AICI, + 3 NaOH = Al(OH); + 3 NaCl\na F** |Stopiony NaCl: K: Na +e=Na 4 równania 4x0,5=2,\nR A: Cl -e=%Ch elektrodowe Oo\n„8 Roztwór wodny: K: 2 H+O + 2e=20H +H)\n3 A: 2CI -2e=Ch\n\"- a, A 3 - p\nN G** | Położenie stanu równowagi reakcji przesunie się w prawo [Wskazanie 6 |1,0 |\n5 Uzasadnienie w oparciu o regułę przekory [Uzasadnienie |1,0_ |\n3 p\n-> Zadanie 3.\njo)\noo\nA 1. Ca+2H,O =Ca(OH), + H> Za 8 równań reakcji 8x1=8,0\n2. Ca+2 HCl=CaCh + Ha\n3. Ca+2 CH;COOH = Ca(CH;COO), + Hy\n4. 2Ca+0,=2CaO\n5. CaO + H,O = Ca(OH),\n6. 3 Ca(OH); + 2 H3PO4 = Ca;(PO4)> + 6 H2O\n7 Ca(OH), + CO, = CaCO; + H,O\n8. CaCO;-> CaO + CO,\nUwaga: Jako produkty reakcji 6 i 7 należy uznawać również wodorosole\nUwaga: Należy przyjmować nazwę związku D zarówno jako octan wapnia Za 6 nazw związków 6x0,5=3,\nlub etanian wapnia 0\n[e np.: 3 CaO + 2 H;PO4 = Ca3(PO4)2 + 3 HO Za 2 równania reakcji | 2x1=2,0\n3 Ca + 2 H;PO4 = Ca;(PO4)> + 3 Hy\nOdczyn zasadowy Za określenie odczynu [05 |\nCa(CH;COO) + 2 H;O = Ca(OH), + 2 CH;COOH Za 3 równania reakcji |3x0,5=1,\nCa” +2 CH;COO +2H;0=Ca* +2 OH +2 CH;COOH 5\nCH;COO + HO = OH + CH;COOH\nE W reakcji Ca z wodą wydzieli się: Za obliczenie 3x1=3,0\n0,0125 mola Hy; 0,28 dm* Hs; _ 7,5 - 10°! cząsteczek Hp\nF 1s* 2s* 2p° 3s* 3p° 487 lub K* L* M* N* Za zapis konfiguracji [1,0 |\nUtrata 2 elektronów daje trwałą konfigurację (zgodnie z regułą oktetu) | Zawyjaśnienie _ć |1,10 |\nG** |Ca0+3C=CaC,+CO Za 2 równania reakcji |2x0,5=1,\nCaC + 2 HO = Ca(OH) + CH» o\n18 915,6 dm\" CH) [Za obliczenie | 3,0 |\nH** | Katoda: 2 H,O + 2e=20H +H, Za 2 równania reakcji | 2x0,5=1,\nAnoda: 2 CI - 2e= Ch o\nWydzieli się 44,8 dm* wodoru oraz 44,8 dm’ chloru |Zaobliczenie _, |2,0 |\nAH? = + 155,1 kJ/mol [Zaobliczenie [3,0 |\nZadanie 4.\nnie ja\nA HCOOH - kwas mrówkowy, kwas metano Za wzory 3x0,5=1,\nCH;COOH - kwas octowy, kwas etanowy Za każdą parę nazw 5\nCH;CH,COOH - kwas propionowy, kwas propanowy (tradycyjna i 3x0,5=1,5\nsystematyczna)\na HCOOH = H +HCOO- [Zarównanie [0,5 |\no Ani p tani 77 -\n& c np.: FeO + 2 HCOOH = (HCOO),Fe + H;O Za 3 równania reakcji | 3x1=3,0\nM Mg + 2 CH;COOH = (CH;COO),Mg + H2\nE Al(OH); +3 CH;CH,COOH = (CH3CH,COO);Al + 3 HO\n8 Wydzieli się: 0,241 -107 cząsteczek wodoru [Zaobliczenie | |20 |\nN Ej EE ry > PE >\nKs E Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis doświadczenia 110 |\nFi 2 CH;COOH + Na;CO; = 2 CH;COONa + HO + CO» |Zarówanie 1,0 |\n> Stężenie roztworu Na;CO; wynosi | mol/dm’. |Zaobliczenie _ |3,0 |\ng F Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis lub rysunek [2,0 |\nE np.: CH;CH,CHO + 2Cu(OH), = CH;CH;COOH + Cu0 + 2H,O |Zarównanie reakcji |1,0 |\nEj G** CH, + HO kat, CH;CHO Za 2 równania reakcji |2x1,5=8,\n& np.: CH;CHO + Ag,O = CH;COOH + 2 Ag o\n2 Ta |K=0,67 Za obliczenie K 15 |\nStężenie początkowe kwasu = 10 moli/dm* Za obliczenie stezen 2x1=2,0\nStężenie początkowe alkoholu = 8 moli/dm* początkowych\nI** O3H Za równanie reakcji\notrzymywania\nCsHsSO3H\n+H>SO4 = +HO\nOH O Za równania dysocjacji 2x1=2,0\nSO;H SO;\nZadanie 5.\nA Na,O - tlenek sodu P4Oj9 - tlenek fosforu(V) Za każdy wzór i nazwę | 7x1=7,0\nMgO - tlenek magnezu SO; - tlenek siarki(VI)\nAbO; - tlenek glinu ChO; - tlenek chloru(VII)\nSiO, - tlenek krzemu(IV\nNależy uznawać inne przyjęte nazwy np. ditlenek krzemu, tritlenek siarki, ale nie należy\nuznawać starych nazw np. trójtlenek siarki\nNaO - wiązanie jonowe Za ustalenie rodzaju 7x0,5=3,\nP4019 - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane) wiązania 5\nMgO - wiązanie jonowe\nSO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)\nAbO; - wiązanie jonowe\nCIO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane).\nSiO, - wiązanie jonowe [wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane\nc Tlenki tworzące zasady: Na,O, MgO Za zakwalifikowanie 3x1=3,0\nTlenki obojętne wobec wody: Al,03, SIO» tlenków do\n- odpowiednich grup\nTlenki tworzące kwasy: P4010, SO3, Cl,O7\nnp. MgO + H;O = Mg(OH), Za równania reakcji 2x1=2,0\n= SO; + H,O = H>SO4\ng Należy uznawać również wybór dwóch tlenków zasadowych lub dwóch tlenków kwasowych\nE W roztworze znajduje się wodorotlenek sodu (zasada sodowa ) Za nazwę substancji [05 |\nEI Stężenie procentowe wynosi 3,88% |Zaobliczenie 2,5 |\na) E** | Tlenek zasadowy, np.: Na,O Za przykład tlenku 3x0,5=1,\n5 Tlenek amfoteryczny: Al,O; z każdej grupy 5\n= Tlenek kwasowy, np.: PyOjio\nN ALO; + 6 HCI =2 AICI; + 3 HO Za 2 równanie reakcji | 2x1=2,0\n„2 AlbO; + 2 NaOH + 3 HO = 2 Na[AI(OH).], lub\n3, AbO; + 6 NaOH + 3 H;O = 2 Na;[AI(OH);\nEj Ponieważ z treści zadania nie wynika, że reakcja zachodzi w środowisku wodnym należy również uznawać jako\nN poprawny zapis:\n3 ALO; + 6 NaOH = 2 NasAlO; + 3 HO,\n| ale w tym wypadku muszą być wyraźnie określone warunki zachodzenia tego procesu\n3 Wydajność reakcji wynosi 75,2% z 75% (Zaobliczenie _ |30 |\n= G** |CaCO; = CaO + CO, Za obliczenie\nWydzieli się 32,26 dm* CO»\nZasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne\n[| stopień | liczbapmktów Parone || |\n[niedostateczny 8G |]\n37 - 45 Za jedno zadanie min. 18 punktów.\n46 - 66 Za jedno zadanie min. 21 punktów.\n67 - 76 Za dwa zadania min. po 21 punktów.\nbardzo dobr 77-83 Za dwa zadania min. po 24 punkty.\n84 - 90 PT\nARKUSZ RECENZJI I OCENY\nPISEMNEJ PRACY MATURALNEJ Z CHEMII\nKod Imię i nazwisko\nmaturzysty egzaminatora\nstrona 17 z8\nImię\ni nazwisko\nmaturzysty\n(wpisać po rozkodo-\nwaniu pracy)\nNumer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa\nTreść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\nNumer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa\nTreść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\na\nN\nGd\n8\nĘ REEEENNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNENENNNNNNENNENNNNNNNENENNNNNNNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNN\na\n>) PeeeeeeOeC Oe Oereeerereereereerertrererrercrererrecrrererrrcrrerectrererrerrrerer reer rererrrerrererrrererrerrrerer reer rererr rrr rererr rer er rest rerrrr rey\n2 Numer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty cc cecesecseeseeeeteeseeeeeees\n= Treść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee\nN\nA\nEN\nŁR\noO\nŁączna liczba punktów - -.---4-e4-2224122121211212 PTOPONOWANA OCENAL ceeseeseeeeseeeeeeeneeeeeeenees\ndata i podpis egzaminatora\nDecyzja Przewodniczącego PKE\ndata i podpis Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej","answer":"A, B, D, E","answer_text":"5 utlenienia.\niS e Napisz wzory tlenków chloru na I, III i VII stopniu utlenienia.\n> e Tlenki chloru mają charakter kwasowy. Reagują w określonych warunkach z zasadami. Napisz\nR równania reakcji tlenku chloru(1il) i tlenku chloru(VID z NaOH, oraz podaj nazwy tlenowych\nR soli chloru będących produktami tych reakcji (kwasy, których pochodnymi są te sole to kwasy\nE jednoprotonowe).\n= F**. Na skalę techniczną chlor otrzymuje się przeprowadzając elektrolizę stopionego NaCl lub jego\n2, wodnego roztworu.\n= Napisz równania reakcji elektrodowych, które zachodzą podczas elektrolizy stopionego NaCl i jego\nwodnego roztworu. Oblicz ile dm* chloru (w warunkach normalnych) można otrzymać poddając\nelektrolizie 29,25 g stopionego chlorku sodu, przy założeniu 80% wydajności procesu elektrolizy.\nG*. Przeprowadzono następujące doświadczenie.\nDo trzech probówek zawierających roztwory: KF, KBr, KI dodano wodę chlorową.\nZa pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zachodzące w poszczególnych probówkach lub\nzaznacz, że reakcja nie zachodzi. Sformułuj wniosek, który wynika z tego doświadczenia.\nG**, Podczas rozcieńczania SbCl; w wodzie wytrąca się biały osad SbOCI i po pewnym czasie ustala się\nstan równowagi, który możemy zilustrować równaniem:\nSbCl;+H,O = SbOCI+2HCI\nOkreśl, w którą stronę przesunie się równowaga tej reakcji jeżeli do układu dodamy więcej wody.\nSwój wniosek uzasadnij w oparciu o regułę przekory.\nZadanie 3\nPoniżej przedstawiono schemat otrzymywania różnych związków wapnia:\n- temp. -900C,\nD J\ncxconsl af.\nAta Ca -$>E-5>A\nosa Ouro.\nB G\nA. Za pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zaznaczone na powyższym schemacie.\nB. Podaj nazwy związków: A, B, D, E, G, J.\nC. Pisząc odpowiednie równania reakcji zaproponuj dwie inne metody otrzymywania związku G niż\nzaznaczona na schemacie.\nD. Określ odczyn wodnego roztworu związku D. Swój wniosek uzasadnij pisząc odpowiednie\nrównania reakcji w formie cząsteczkowej, jonowej i jonowej skróconej.\n= E. Oblicz ile moli, ile dm* (w warunkach normalnych), i ile cząsteczek gazu wydzieli się w reakcji\ns 0,5 g wapnia z wodą. Należy przyjąć 100% wydajność tej reakcji.\n& F. Pisząc konfigurację elektronową atomu Ca wyjaśnij dlaczego wapń występuje w związkach\nR wyłącznie na +II stopniu utlenienia.\n„2\n5 G*. Węglan wapnia w temperaturze około 900?C ulega rozkładowi na dwa tlenki. Oblicz, ile dm? gazu\nZ (w warunkach normalnych) wydzieli się w tej reakcji, jeżeli rozkładowi uległo 500 kg minerału\na zawierającego 95% CaCO;.\nN\n& G**, Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik\n3, wapnia CaC>. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje\n= wówczas CaC> oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn. Oblicz, ile\n> dm? etynu można otrzymać z 50 kg koksu zawierającego 95% czystego węgla, zakładając, że obie","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-2/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5
Tlenki są to połączenia pierwiastków z tlenem, w których tlen występuje na -II stopniu utlenienia.
A. Korzystając z układu okresowego ustal wzory tlenków pierwiastków należących do 3 okresu,
w których dany pierwiastek występuje na najwyższym stopniu utlenienia. Podaj systematyczne
nazwy tych tlenków.
B. Korzystając z tablicy elektroujemności ustal rodzaj wiązań występujących w tych tlenkach.
C. Ze względu na zachowanie wobec wody, tlenki możemy podzielić na trzy grupy: tlenki które
z w reakcji z wodą tworzą zasady, tlenki które w reakcji z wodą tworzą kwasy oraz tlenki obojętne
a wobec wody. Zakwalifikuj tlenki pierwiastków 3 okresu do wymienionych grup oraz napisz
DB równania reakcji z wodą dla dwóch wybranych tlenków.
& D. W 200 gramach wody roztworzono 6,2 g tlenku sodu. Podaj nazwę substancji znajdującej się w tym
z roztworze, a następnie oblicz stężenie procentowe tego roztworu.
„2
5 E*. Do podstawowych metod otrzymywania tlenków należą reakcje: bezpośredniej syntezy
Z z pierwiastków, utleniania innych tlenków, redukcji innych tlenków, rozkład niektórych soli bądź
a rozkład niektórych wodorotlenkow. Napisz pięć równań reakcji otrzymywania tych związków

\n
dobierając dla każdego tlenku inną z wymienionych metod.
\n

3 E**, Ze względu na zachowanie wobec kwasów i zasad tlenki dzielimy na trzy grupy: tlenki zasadowe,
E tlenki amfoteryczne i tlenki kwasowe. Podaj trzy przykłady tlenków pierwiastków 3 okresu

\n
należących do wymienionych grup oraz przy pomocy równań reakcji wykaż ich charakter
\n

ea chemiczny.
ae]
s F*. Oblicz, ile gramów tlenku wegla(IV) i tlenku siarki(IV) powstanie w wyniku całkowitego spalenia
o 100 g węgla kamiennego zawierającego 3% siarki.
UL
= F**. Poddając prażeniu 12,4 g węglanu miedzi(II) otrzymano 6 g tlenku miedzi(Il). Oblicz wydajność
procentową tej reakcji.
G*. Oblicz, ile dm? tlenku wegla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego
rozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń.
G**, Oblicz, ile dm? tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego
rozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń, zakładając, że reakcja
przebiega z wydajnością 80%.
Układ okresowy pierwiastków
1 18
[EL masa atomowa [TTE
iH liczba atutnówa symbol chemiczny „He
Was: | 2 p 13 14 15 16 17 Hel
6M EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179
2 aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe
5 Lit ai Bor | Wasid | Aż Tien | Floor _| Neon

\n
20097 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a
\n

uNa | nMg BAJ | Si iP S| nCl | igAr
Ź INa | aMg | 3 4 5 6 7 8 9 10 Wm 12 | sA SP Cl | wór
3 Tj | wok | GG | GEE | Sn | 11% | SGM | GM |] HIS p WIE | BA | GW TW | ami | WW | WW | SIO

\n\n

e Pots | Wap Skmd | T Wenni_ | Ceram gn | fel | Kobalt | Na | Miedź | Cyn Gal | German | Ane | Selem | Hrom a
na 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 LEI TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121,75 127,60 126 Has
= = ai = a M rea ra p p; yk Fete | sd | cin | an | 80 | sle | al | sXe
N Tubad | Sirot or ka Miob | Mialibden | Technet | Ruen | Rod | Pallai | Srebm | Kadm ind ma | fneymon | Tetlur | tod | Ksenm
2 [EFRON REJEFIJ Ta | m | GH | li | Bad | Timi | usm | iws6 | 200 | IM | WI | 265%) | ZAOKI | 1M9Sa | 222.008
aS Cs | sęBa | PAS) „Hf | Ta | wW | wRe | Os | nlr | zPft | móu | mHg | aT] | Pb | aBi | Po | gsAt | wRn
= Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon
Laniiet
"m | ZEM a4i,i ZKE A3,1 Bal, | TEM d6ń,1
3 mra Rnd wc
z
a
ay ans | ns | MAM T3036 IS | seas | IE | Ka] 1679) | IGEG | TAM | TAT
„2 lantarowce aCe | saPr | aod asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu
= Cer Framendym | Mecd ies Samar = Gadolin Tesh Devaar Hein Erh Tul [id Let
TLE | faLai6 | ES | z3ruk |e | ani | 2407 | mj | 2śliw | asżoa | zs7oes [Hane | Bar | 2001
aktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr
Tar | Pree Lian sp fiutem ź kiur | Berkel | Kalsfom | Finem | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens
Ej
w
N
oo
ELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA
iH zHe
2,1 2 13 14 15 16 17
3Li | 4Be sB | 6C | 7N | sO | oF |1oNe
10 | 15 20 | 25 | 30 | 35 | 40
uNa | 2Mg BAIL} q4Si | isP | 16S | 17C1| igAr
09 | 12 15 | 18 | 21 | 25 | 30
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
19K | 20Ca | 21Sc} 2Ti | 23V | 24Cr |25Mn| 26Fe | 27Co | 2gNi | z9Cu | 30Zn |31Ga | 32Ge | 33As | 34Se | 3sBr| z6Kr
os | 10 | 13 | 15 | 16 | 16 | 15 | 18 | 18 | 18 | 19 | 16 | 16 | 18 | 20 | 24 | 28
37Rb | 38Sr | 39Y | 40Zr |41Nb | aMo | 43Te | 44Ru | 4sRh | 46Pd |47Ag | 4sCd || 4oln | soSn | s1Sb |s2Te| szl | saXe
os | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 19 | 22 | 22 | 22 | 19 | 17 | 17 | 18 | 19 | 21 | 25
ssCs | s6Ba | szLa | 72Hf] 3Ta | 74W | zsRe |z60s| 7zlr | zsPt | zaAu | soHg | s1T1 | s2Pb | ssBi | sąPo | ssAt| s6Rn
07 | 09 | 11 | 13 | 15 | 17 | 19 | 22 | 22 | 22 | 24 | 19 | 18 | 18 | 19 | 20 | 22
szFr | ssRa
07_|_09
ROZPUSZCZALNOŚĆ SOLI I WODOROTLENKÓW W WODZIE
[| cor | Br | P | No, | cH,coo | s* | so, | so,” | co,’ | sio,” | cro? | poe | OH |
M | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | NJ] R |
[Na | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R |
_ [K | R | R | R | R | oR | R | R | R | R | R | R | R | R |
& [nay | R | R | R] R | R | R [| R [| R | R | - | R [ R [R |
2+
3 [e | R | R | - | R | R [NN | R | = | = | N | N | N |
2 ag |N | NTN] R | R TN] NT TO] N | - | N [TN | |
5 [mg | R | R | R | R | R | - | N | R | N | N | R| NN |
„ [teat | R | R | R] R | R | R] N | T | N | N | T | N | To]
‘a o[s* | R | R | R | R | R | R | N | N | N | N | T [ N | T |
8 [Ba | R | R | R] R | R | R] N | N | N TN | NTN] R |
m |Zn* | R | R | R | R | R | N | N | R [| N | N | N | NTN |
S [AF | R | R | R] R | R | - | - | R | = | N | - | N | N |
m [so | R | R | R | = | - TN | - | R | = | = | = | n | N |
2 |pb" | T | T | N | R | R | N | N | N | N | N | N | N | N |
8 [BF | - | - | - | R] - fon |N | - | N | = |N |] NN]
© [Me™ | R | R | N | R | R | N | N | R | N | N | N TN TN]
No [re | R | R | R | R | R | N | N | R | N | N | - | ON | N |
[mer | R | R [- | R [= [TN] - | R [= | N | - | N [ny
4 R- substancja rozpuszczalna; T- substancja trudno rozpuszczalna; N- substancja nierozpuszczalna;
E - oznacza, ze dana substancja albo rozkłada się w wodzie, albo nie została otrzymana
3 SZEREG ELEKTROCHEMICZNY METALI
L+
= Elektroda E TV]
AVAL es |
Cd/ Cd"
Pb/ Pb?"
H/2H" en |
KO II SPg Ch/I Pf
poufne
egzemplarz pojedynczy
Małopolski Kurator Oświat
Materiały dla Państwowej Komisji Egzaminacyjnej
do pisemnego egzaminu dojrzałości z chemii
Wszystkie typy szkół średnich dla młodzieży
Termin: 10 maja 2002 r. Godzina: 14.00
x SCHEMAT OCENIANIA
8
E Model odpowiedzi i punktacja zadań - zestaw dla abiturientów, którzy realizowali chemię w wymiarze
4 mniejszym niż 8 godzin w cyklu kształcenia
„d 1. Punkty przyznawane są za całkowicie poprawne rozwiązanie. W wypadku poprawnej, ale niepełnej
5 odpowiedzi należy przyznać połowę punktów.
z 2. Jeżeli polecenie brzmiało „zapisz równanie reakcji” - nie przydziela się punktów za zapisanie
R schematu procesu.
8 3. Brak jednostek w obliczeniach obniża punktację o 0,5 pkt.
Z 4. Inne niż modelowe rozwiązanie należy ocenić zgodnie z podaną punktacją.
5
Ą Zadanie 1.
ae]
3 A Zapis 8 równań reakcji | 8x1=8,0
Za podanie 6 nazw | 6x0,5=3,0
[Ds |Stezenie=25% Za obliczenie | 8,0
Za 3 równania reakcji | Sx0 S615
F* | np. CH,;=CH-CH>-CH;-CH>-CH; _1-heksen (heks-I-en Za każdy poprawny 4x1,0=4,0
CH;-CH=CH-CH,-CH,-CH; 2-heksen (heks-2-en wzór i nazwe m
CH;-CH;-CH=CH-CH>-CH; 3-heksen (heks-3-en (należy uwzględniać
również wzory
CHz-CH-CH-CH>-CH; cykloalkanów)
CH;
3-metylo-1-heksen
(3-metyloheks-1-en)
G* |2C.H; + 702= 4CO, + 6H;O Za 2 równania reakcji 2x0,5=1,0
C,H, + 30) = 2CO,+ 2H,0
487,5 dm’ powietrza
B® |CH,CH, + CI, = CHCH; GI*HCI
Reakcja substytucji Za typ reakcji
Zachodzi w obecności światła UV Za określenie warunku
Zadanie 2.
nie a
A W skład jądra wchodzi: 17 protonów, 18 neutronów Za skład jądra [10 |
a Konfiguracja elektronowa: KL M” lub 1s2s2p'3s'3p* lub [Ne]3s3p Za zapis konfiguracji EK
$ MnO, + 4 HCI = MnCh + 2 H20 + Ch Zarównaniereakcji |1,0
Iv I a ułożenie bilansu
& Mn + 2e > Mn 2 1
3
os 1 0
2 Ccl-leCl l 2
g 1,69 dm? Ch [Za obliczenie [4,0 |
2 | © |[2Na+Ch=2NaCl | Za rownanie reakcji [1,0 |
R [Na] K? L$ M! oddając 1 e tworzy [Na ] KŻL* lub Za konfigurację 2x1=2,0
8 Na] - 1s” 2s” 2p° 3s! oddając 1 e twor a ] ls? 2s” 2p® elektronową atomów
o [CI] K? L M8 N’ przyjmując 1 e tworzy [CI] K? L* MN lub 1 jonów
"= CI) 1s” 2s? 2p® 38? 3p' prz jmując 1 e tworzy [CI ] 1s 2s” 2p° 3s” 3p°
N Stwierdzenie: wiązanie polega na elektrostatycznym przyciąganiu się jonów | Za wyjaśnienie istoty
| lub przedstawienie schematu tworzenia wiązania jonowego wiązania
je) Różnica elektroujemności: 2,1 |Zaobliczenie «|B |
Ś | Wiganicinowe SSS ia 8
aaa ązanie J DP ąz:
8 np. Badamy odczyn roztworów za pomocą wskaźników: Opis toku 2x1,5=3,
Z NaCl - odczyn obojętny; nie ulega hydrolizie; postępowania Oo
z AICI; - odczyn kwaśny: AF" + 3 HO = AI(OH); + 3 H* Za równania reakcji
np. Dodajemy do obu roztworów NaOH: (zapis jonowy lub 2x1=2,0
w probówce z NaCl osad nie wytrącił się cząsteczkowy)
w probówce z AICI; wytrąca się osad Al(OH);
AICI; + 3 NaOH = Al(OH); + 3 NaCl
88,8 % [Zaobliczenie [4,0
F* CLO, ClLOs3, ClO; Za wzory tlenków 3x0,5=1,
5
CLO; + 2 NaOH = 2 NaCIO» + H;O chloran(IIl) sodu Za 2 równania reakcji |2x1=2,0
ClO; + 2 NaOH = 2 NaCIO, + H;O chloran(VII) sodu Za 2 nazwy soli 2x0,5=1,0
G* |KF+Ch - reakcja nie zachodzi Za wskazanie: reakcja
nie zachodzi
2 KBr + Cl, =2KCI+ Br, Za 2 równania reakcji | 2x0,5=1,
2KI+CLh=2KCI+1 o
Wniosek: aktywność fluorowców maleje w grupie, Za wniosek
jako poprawny należy uznawać również wniosek cząstkowy:
np. chlor jest aktywniejszy od bromu i jodu
Zadanie 3.
A 1. Ca+2H,O=Ca(OH) + Ha Za 8 równań reakcji 8x1=8,0

\n
  1. Ca+2HCI=CaCl, + Hy
  2. Ca+2 CH;COOH = Ca(CH;COO) + Hy
  3. 2Ca+0,=2CaO
  4. CaO + HO = Ca(OH),
  5. 3 Ca(OH); + 2 H;PO, = Ca;(PO4)> + 6 HO
  6. Ca(OH)» + CO, = CaCO; + HO
  7. CaCO;--> CaO + CO,
\n

Uwaga: jako produkty reakcji 6 i 7 należy uznawać również wodorosole
Uwaga: należy przyjmować nazwę związku D zarówno jako octan wapnia Za 6 nazw związków 6x0,5=3,
lub etanian wapnia 0
c np.: 3 CaO + 2 H;PO4 = Ca3(PO4)2 + 3 H;O Za 2 równania reakcji |2x1=2,0
3 Ca + 2 H;PO4 = Cas(PO4)> + 3 Ha
Odczyn zasadowy Za określenie odczynu 05 |
Ca(CH;COO), + 2 H,O = Ca(OH), + 2 CH;COOH Za 3 równania reakcji |3x0,5=1,
Ca” + 2 CH;COO + 2 HO = Ca” +20H + 2 CH;COOH 5
_ CH;COO_+H,O =OH +CH;COOH
a W reakcji Ca z wodą wydzieli się: Za obliczenie 3x1=3,0
8 0,0125 mola Hp; 0,28 dm? Hp; 7,5 * 10°! cząsteczek H>
E F | Is* 2s? 2p® 3s? 3p° 4s” lub KLMN Za zapis konfiguracji
E Utrata 2 elektronów daje trwałą konfigurację (zgodnie z regułą oktetu)
=I wydzieli sig: 106 400 dm Za obliczenie _ [3,0 |
o H* |Ca0+3C=CaC,+CO Za 2 równania reakcji |2x1=2,0
a CaC, + 2 H;O = Ca(OH), + C,H,
=) 3 - -
S| [zzamdmcymu Zacblcanie (2,0
Ę CaCl + Na;CO; = CaCO3l + 2 NaCl
Z | Roztwór CaCh jest2śmolowy | CaCl, jest 2,5 molowy |Zaobliczenie | obliczenie 2,0 |
N .
s Zadanie 4.
3
cz)
Ę
e
3)
&
strona 11 z8
Polece- Model odpowiedzi Kryterium Punktac
nie ja
A HCOOH - kwas mrówkowy, kwas metano Za wzory 3x0,5=1,
CH;COOH - kwas octowy, kwas etanowy Za każdą parę nazw 5
CH;CH,COOH - kwas propionowy, kwas propanowy (tradycyjna i systema- 3x0,5=1,5
tyczna
HCOOH = H +HCOO- (Zarównanie [05 |
Anion mrówczanowy (metanianowy) [Zanazwe anion «0,5 |
c np.: FeO + 2 HCOOH = (HCOO),Fe + H;O Za 3 równania reakcji | 3x1=3,0
Mg + 2 CH;COOH = (CH;COO),Mg + H2
Al(OH); +3 CH3CH;COOH = (CH3CH,COO);Al + 3 HO
Wydzieli się: 0,241 - 10? cząsteczek wodoru |Zaobliczenie | |20 |
E Słowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis doświadczenia [110 |
2 CH;COOH + Na;CO; = 2 CH;COONa + HO + CO» |Zarówanie |10 |
Stężenie roztworu Na;CO; wynosi | mol / dm’. [Zaobliczenie _ , |3,0 |
F Słowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis lub rysunek [2,0 |
_ np.: CH;CH,CHO + 2Cu(OH), = CH;CH,COOH + Cu0 + 2H,O |Zarównanie reakcji |1,0 |
5 G* | np.: CH;CI + KOH =CH;OH + KCI Za 3 równania reakcji |3x1=3,0
2 CH;OH + CuO = HCHO + Cu + H;O
& HCHO + Ag,O = HCOOH +2 Ag
3
2 „o Za napisanie wzorów
8 CHzCOOH GHC strukturalnych
z CH>-COOH CHC
s
N I* | HCOOH + CH;CH,OH = HCOOCH;CH; + H,0 Za równanie reakcji
„8 mrówczan (metanian) etylu Za nazwę estru
3 wzór izomeru: CH;COOCH; Za wzór izomeru
EJ octan (etanian) metylu Za nazwę estru
N rola stęż. H;SO4 - katalizator, pochłania wodę. Za podanie roli kwasu [1,0 |
5
cz)
Ę
e
O .
2 Zadanie 5.
Polece- Model odpowiedzi Kryterium Punktac
nie ja
A Na,O - tlenek sodu P4Ojo - tlenek fosforu(V) Za każdy wzór 7x1=7,0
MgO - tlenek magnezu SO; - tlenek siarki(VI) i nazwę
AbO; - tlenek glinu Cl,0; - tlenek chloru(VII)
SiO, - tlenek krzemu(IV
Należy uznawać inne przyjęte nazwy np. ditlenek krzemu, tritlenek siarki, ale nie należy
uznawać starych nazw np. trójtlenek siarki
NaO - wiązanie jonowe Za ustalenie rodzaju 7x0,5=3,
P4019 - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane) wiązania 5
MgO - wiązanie jonowe
SO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)
AbO; - wiązanie jonowe
Cl,0; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)
SiO, - wiązanie jonowe [wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)]
c Tlenki tworzące zasady: Na;0, MgO Za zakwalifikowanie 3x1=3,0
Tlenki obojętne wobec wody: Al,O3, SIO» tlenków do

\n\n

Tlenki tworzące kwasy: P4010, SO3, Cl,O7
np. MgO + H,O = Mg(OH), Za równania reakcji 2x1=2,0
SO; + HO = H>SO4
Należy uznawać również wybór dwóch tlenków zasadowych lub dwóch tlenków kwasowych
a W roztworze znajduje się wodorotlenek sodu (zasada sodowa ) Za nazwę substancji [05 |
8 Stężenie procentowe wynosi 3,88% |Zaobliczenie |] 2,5 |
g E* |np.: 2Mg+0O,=2 MgO Za 5 równań reakcji 5x1=5,0
E 2 SO, + 0» = 2 SO;
a) CO,+C=2CO
5 Na CO; = Na,O + CO;
= Cu(OH) = CuO + HO
N G* CaCO; = CaO + CO; Za obliczenie
is Wydzieli się 40,32 dm* CO,
a Zasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne
m | stopień | | liezbapmktów | warmek |
2 |miedostateczny | ||| ||| 0=86 ||
<A dopuszczający 37-45 Za jedno zadanie min. 18 punktow.
a 46 - 66 Za jedno zadanie min. 21 punktów.
8 [dobry | 67 - 76 Za dwa zadania min. po 21 punktów.
„8 | bardzo dobry 77-83 Za dwa zadania min. po 24 punktów.
= 84 - 90
Model odpowiedzi i punktacja zadań - zestaw dla abiturientów, którzy realizowali chemię w wymiarze
minimum 8 godzin w cyklu kształcenia

\n
  1. Punkty przyznawane są za całkowicie poprawne rozwiązanie. W wypadku poprawnej, ale niepełnej
\n

odpowiedzi należy przyznać połowę punktów.

\n
  1. Jeżeli polecenie brzmiało „zapisz równanie reakcji” - nie przydziela się punktów za zapisanie
\n

schematu procesu.

\n
  1. Brak jednostek w obliczeniach obniża punktację o 0,5 pkt.
  2. Inne niż modelowe rozwiązanie należy ocenić zgodnie z podaną punktacją.
\n

Zadanie 1.
A CH, + HCI = CH;-CH>-Cl Zapis 8 równań reakcji 8x1=8,0
np. CH;-CH>-CI + KOH = CH;-CH;--OH + KCI
Zapodanie 6nazw | 6x0,5=3,0
[ D_f[stężenie=25% Zaz bliczenie | 3,0
E | CHi-COONa+H,0=CH-COOH+NaOH--SSSSS-*d Za napisanierwna[ SN05=1,5
reakcji
(podanie substratów i
= produktów reakcji
a VII 1 Za bilans elektronowy 2x1=2,0
s Mn + 5e > Mn 5 4 Za dobranie
g 1 I współczynników
a C-4e4C 4 5 stechiometrycznych
8
h
E

\n
\n

-g Zadanie 2.
3
Kcy
Ń
E
e
Ę
A W skład jądra wchodzi: 17 protonów, 18 neutronów Za podanie składu jądra [1,0 |
Konfiguracja elektronowa: K* L* M” lub 1s2s2p'3s'3p' lub [Ne]3s3p Za zapis konfiguracji [1,0 |
ry II Za ułożenie bilansu
Mn + 2e > Mn 2 l
1 0
Ccl-leCl l 2
[Na] K? L’ M! oddając I e tworzy [Na ] K? L* lub Za konfigurację 2x1=2,0
Na] - 1s” 2s” 2p° 3s! oddając 1 e tworz a ] ls? 2s” 2p° elektronową atomów
[CI] K? L’ M8 N’ przyjmując 1 e tworzy [CI ] K? LS MN lub 1 jonów
CI) 1s” 2s? 2p® 38? 3p' prz jmując 1 e tworzy [CI ] 1s 2s” 2p° 3s” 3p°
Stwierdzenie: wiązanie polega na elektrostatycznym przyciąganiu się jonów | Za wyjaśnienie istoty
lub przedstawienie schematu tworzenia wiązania jonowego wiązania
Różnica elektroujemności: 2,1 |Zaobliczenie | |05 _ |
np. Badamy odczyn roztworów za pomocą wskaźników: Opis toku 2x1,5=3,
a NaCl - odczyn obojętny; nie ulega hydrolizie; , postępowania Oo
g AICI; - odczyn kwaśny: AI + 3 H,O = Al(OH); +3 H Za rownania reakcji
3 np. Dodajemy do obu roztworów NaOH: (zapis jonowy lub 2x1=2,0
= w probówce z NaCl osad nie wytrącił się cząsteczkowy)
w probówce z AICI; wytrąca się osad Al(OH);
2 AICI, + 3 NaOH = Al(OH); + 3 NaCl
a F** |Stopiony NaCl: K: Na +e=Na 4 równania 4x0,5=2,
R A: Cl -e=%Ch elektrodowe Oo
„8 Roztwór wodny: K: 2 H+O + 2e=20H +H)
3 A: 2CI -2e=Ch
"- a, A 3 - p
N G** | Położenie stanu równowagi reakcji przesunie się w prawo [Wskazanie 6 |1,0 |
5 Uzasadnienie w oparciu o regułę przekory [Uzasadnienie |1,0_ |
3 p
-> Zadanie 3.
jo)
oo
A 1. Ca+2H,O =Ca(OH), + H> Za 8 równań reakcji 8x1=8,0

\n
  1. Ca+2 HCl=CaCh + Ha
  2. Ca+2 CH;COOH = Ca(CH;COO), + Hy
  3. 2Ca+0,=2CaO
  4. CaO + H,O = Ca(OH),
  5. 3 Ca(OH); + 2 H3PO4 = Ca;(PO4)> + 6 H2O
\n

7 Ca(OH), + CO, = CaCO; + H,O

\n
  1. CaCO;-> CaO + CO,
\n

Uwaga: Jako produkty reakcji 6 i 7 należy uznawać również wodorosole
Uwaga: Należy przyjmować nazwę związku D zarówno jako octan wapnia Za 6 nazw związków 6x0,5=3,
lub etanian wapnia 0
[e np.: 3 CaO + 2 H;PO4 = Ca3(PO4)2 + 3 HO Za 2 równania reakcji | 2x1=2,0
3 Ca + 2 H;PO4 = Ca;(PO4)> + 3 Hy
Odczyn zasadowy Za określenie odczynu [05 |
Ca(CH;COO) + 2 H;O = Ca(OH), + 2 CH;COOH Za 3 równania reakcji |3x0,5=1,
Ca” +2 CH;COO +2H;0=Ca* +2 OH +2 CH;COOH 5
CH;COO + HO = OH + CH;COOH
E W reakcji Ca z wodą wydzieli się: Za obliczenie 3x1=3,0
0,0125 mola Hy; 0,28 dm* Hs; _ 7,5 - 10°! cząsteczek Hp
F 1s* 2s* 2p° 3s* 3p° 487 lub K* L* M* N* Za zapis konfiguracji [1,0 |
Utrata 2 elektronów daje trwałą konfigurację (zgodnie z regułą oktetu) | Zawyjaśnienie _ć |1,10 |
G** |Ca0+3C=CaC,+CO Za 2 równania reakcji |2x0,5=1,
CaC + 2 HO = Ca(OH) + CH» o
18 915,6 dm" CH) [Za obliczenie | 3,0 |
H** | Katoda: 2 H,O + 2e=20H +H, Za 2 równania reakcji | 2x0,5=1,
Anoda: 2 CI - 2e= Ch o
Wydzieli się 44,8 dm* wodoru oraz 44,8 dm’ chloru |Zaobliczenie _, |2,0 |
AH? = + 155,1 kJ/mol [Zaobliczenie [3,0 |
Zadanie 4.
nie ja
A HCOOH - kwas mrówkowy, kwas metano Za wzory 3x0,5=1,
CH;COOH - kwas octowy, kwas etanowy Za każdą parę nazw 5
CH;CH,COOH - kwas propionowy, kwas propanowy (tradycyjna i 3x0,5=1,5
systematyczna)
a HCOOH = H +HCOO- [Zarównanie [0,5 |
o Ani p tani 77 -
& c np.: FeO + 2 HCOOH = (HCOO),Fe + H;O Za 3 równania reakcji | 3x1=3,0
M Mg + 2 CH;COOH = (CH;COO),Mg + H2
E Al(OH); +3 CH;CH,COOH = (CH3CH,COO);Al + 3 HO
8 Wydzieli się: 0,241 -107 cząsteczek wodoru [Zaobliczenie | |20 |
N Ej EE ry > PE >
Ks E Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis doświadczenia 110 |
Fi 2 CH;COOH + Na;CO; = 2 CH;COONa + HO + CO» |Zarówanie 1,0 |

\n
Stężenie roztworu Na;CO; wynosi | mol/dm’. |Zaobliczenie _ |3,0 |
\n

g F Stowny lub rysunkowy opis doświadczenia Za opis lub rysunek [2,0 |
E np.: CH;CH,CHO + 2Cu(OH), = CH;CH;COOH + Cu0 + 2H,O |Zarównanie reakcji |1,0 |
Ej G** CH, + HO kat, CH;CHO Za 2 równania reakcji |2x1,5=8,
& np.: CH;CHO + Ag,O = CH;COOH + 2 Ag o
2 Ta |K=0,67 Za obliczenie K 15 |
Stężenie początkowe kwasu = 10 moli/dm* Za obliczenie stezen 2x1=2,0
Stężenie początkowe alkoholu = 8 moli/dm* początkowych
I** O3H Za równanie reakcji
otrzymywania
CsHsSO3H
+H>SO4 = +HO
OH O Za równania dysocjacji 2x1=2,0
SO;H SO;
Zadanie 5.
A Na,O - tlenek sodu P4Oj9 - tlenek fosforu(V) Za każdy wzór i nazwę | 7x1=7,0
MgO - tlenek magnezu SO; - tlenek siarki(VI)
AbO; - tlenek glinu ChO; - tlenek chloru(VII)
SiO, - tlenek krzemu(IV
Należy uznawać inne przyjęte nazwy np. ditlenek krzemu, tritlenek siarki, ale nie należy
uznawać starych nazw np. trójtlenek siarki
NaO - wiązanie jonowe Za ustalenie rodzaju 7x0,5=3,
P4019 - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane) wiązania 5
MgO - wiązanie jonowe
SO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane)
AbO; - wiązanie jonowe
CIO; - wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane).
SiO, - wiązanie jonowe [wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane
c Tlenki tworzące zasady: Na,O, MgO Za zakwalifikowanie 3x1=3,0
Tlenki obojętne wobec wody: Al,03, SIO» tlenków do

\n\n

Tlenki tworzące kwasy: P4010, SO3, Cl,O7
np. MgO + H;O = Mg(OH), Za równania reakcji 2x1=2,0
= SO; + H,O = H>SO4
g Należy uznawać również wybór dwóch tlenków zasadowych lub dwóch tlenków kwasowych
E W roztworze znajduje się wodorotlenek sodu (zasada sodowa ) Za nazwę substancji [05 |
EI Stężenie procentowe wynosi 3,88% |Zaobliczenie 2,5 |
a) E** | Tlenek zasadowy, np.: Na,O Za przykład tlenku 3x0,5=1,
5 Tlenek amfoteryczny: Al,O; z każdej grupy 5
= Tlenek kwasowy, np.: PyOjio
N ALO; + 6 HCI =2 AICI; + 3 HO Za 2 równanie reakcji | 2x1=2,0
„2 AlbO; + 2 NaOH + 3 HO = 2 Na[AI(OH).], lub
3, AbO; + 6 NaOH + 3 H;O = 2 Na;[AI(OH);
Ej Ponieważ z treści zadania nie wynika, że reakcja zachodzi w środowisku wodnym należy również uznawać jako
N poprawny zapis:
3 ALO; + 6 NaOH = 2 NasAlO; + 3 HO,
| ale w tym wypadku muszą być wyraźnie określone warunki zachodzenia tego procesu
3 Wydajność reakcji wynosi 75,2% z 75% (Zaobliczenie _ |30 |
= G** |CaCO; = CaO + CO, Za obliczenie
Wydzieli się 32,26 dm* CO»
Zasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne
[| stopień | liczbapmktów Parone || |
[niedostateczny 8G |]
37 - 45 Za jedno zadanie min. 18 punktów.
46 - 66 Za jedno zadanie min. 21 punktów.
67 - 76 Za dwa zadania min. po 21 punktów.
bardzo dobr 77-83 Za dwa zadania min. po 24 punkty.
84 - 90 PT
ARKUSZ RECENZJI I OCENY
PISEMNEJ PRACY MATURALNEJ Z CHEMII
Kod Imię i nazwisko
maturzysty egzaminatora
strona 17 z8
Imię
i nazwisko
maturzysty
(wpisać po rozkodo-
waniu pracy)
Numer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa
Treść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee
Numer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty --e.e-eae aaa aaa awa eaccaa
Treść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee
a
N
Gd
8
Ę REEEENNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNENENNNNNNENNENNNNNNNENENNNNNNNNENNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNN
a

\n
) PeeeeeeOeC Oe Oereeerereereereerertrererrercrererrecrrererrrcrrerectrererrerrrerer reer rererrrerrererrrererrerrrerer reer rererr rrr rererr rer er rest rerrrr rey
\n

2 Numer Zadania cee eeseceeeseseereeeteeeeeeee Przydzielone punkty cc cecesecseeseeeeteeseeeeeees
= Treść merytoryczna FECENZJi: ccsccececceseseeseesessesceseueeseeseecseeseesesesceaeeaeaeeseeececseeaeeaeeeaeeaeeeeaeeeeeeeeeee
N
A
EN
ŁR
oO
Łączna liczba punktów - -.---4-e4-2224122121211212 PTOPONOWANA OCENAL ceeseeseeeeseeeeeeeneeeeeeenees
data i podpis egzaminatora
Decyzja Przewodniczącego PKE
data i podpis Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej

","answer_text_html":"

5 utlenienia.
iS e Napisz wzory tlenków chloru na I, III i VII stopniu utlenienia.

\n
e Tlenki chloru mają charakter kwasowy. Reagują w określonych warunkach z zasadami. Napisz
\n

R równania reakcji tlenku chloru(1il) i tlenku chloru(VID z NaOH, oraz podaj nazwy tlenowych
R soli chloru będących produktami tych reakcji (kwasy, których pochodnymi są te sole to kwasy
E jednoprotonowe).
= F**. Na skalę techniczną chlor otrzymuje się przeprowadzając elektrolizę stopionego NaCl lub jego
2, wodnego roztworu.
= Napisz równania reakcji elektrodowych, które zachodzą podczas elektrolizy stopionego NaCl i jego
wodnego roztworu. Oblicz ile dm* chloru (w warunkach normalnych) można otrzymać poddając
elektrolizie 29,25 g stopionego chlorku sodu, przy założeniu 80% wydajności procesu elektrolizy.
G*. Przeprowadzono następujące doświadczenie.
Do trzech probówek zawierających roztwory: KF, KBr, KI dodano wodę chlorową.
Za pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zachodzące w poszczególnych probówkach lub
zaznacz, że reakcja nie zachodzi. Sformułuj wniosek, który wynika z tego doświadczenia.
G**, Podczas rozcieńczania SbCl; w wodzie wytrąca się biały osad SbOCI i po pewnym czasie ustala się
stan równowagi, który możemy zilustrować równaniem:
SbCl;+H,O = SbOCI+2HCI
Określ, w którą stronę przesunie się równowaga tej reakcji jeżeli do układu dodamy więcej wody.
Swój wniosek uzasadnij w oparciu o regułę przekory.
Zadanie 3
Poniżej przedstawiono schemat otrzymywania różnych związków wapnia:

\n\n

D J
cxconsl af.
Ata Ca -$>E-5>A
osa Ouro.
B G
A. Za pomocą równań reakcji przedstaw przemiany zaznaczone na powyższym schemacie.
B. Podaj nazwy związków: A, B, D, E, G, J.
C. Pisząc odpowiednie równania reakcji zaproponuj dwie inne metody otrzymywania związku G niż
zaznaczona na schemacie.
D. Określ odczyn wodnego roztworu związku D. Swój wniosek uzasadnij pisząc odpowiednie
równania reakcji w formie cząsteczkowej, jonowej i jonowej skróconej.
= E. Oblicz ile moli, ile dm* (w warunkach normalnych), i ile cząsteczek gazu wydzieli się w reakcji
s 0,5 g wapnia z wodą. Należy przyjąć 100% wydajność tej reakcji.
& F. Pisząc konfigurację elektronową atomu Ca wyjaśnij dlaczego wapń występuje w związkach
R wyłącznie na +II stopniu utlenienia.
„2
5 G*. Węglan wapnia w temperaturze około 900?C ulega rozkładowi na dwa tlenki. Oblicz, ile dm? gazu
Z (w warunkach normalnych) wydzieli się w tej reakcji, jeżeli rozkładowi uległo 500 kg minerału
a zawierającego 95% CaCO;.
N
& G**, Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik
3, wapnia CaC>. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje
= wówczas CaC> oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn. Oblicz, ile

\n
dm? etynu można otrzymać z 50 kg koksu zawierającego 95% czystego węgla, zakładając, że obie
","solutions":[]}