{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-3/zad/4","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-3","number":"4","points":null,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4\nWiele różnych związków organicznych wykazuje właściwości kwasowe. Najbardziej znaną grupą takich\nzwiązków są kwasy karboksylowe. Ogólny wzór tych związków to X-COOH, gdzie X oznacza\npodstawnik węglowodorowy lub atom wodoru.\nA. Napisz wzory półstrukturalne i podaj nazwy tradycyjne i systematyczne trzech najprostszych\nkwasów karboksylowych.\nB. Rozpuszczalne w wodzie kwasy karboksylowe, podobnie jak kwasy nieorganiczne ulegają\ndysocjacji elektrolitycznej. Przedstaw równanie ilustrujące przebieg tego procesu dla najprostszego\nkwasu karboksylowego i podaj nazwę anionu.\nC. Kwasy karboksylowe reagują z metalami, tlenkami metali oraz zasadami, a produktami tych reakcji\nsą sole. Ułóż trzy równania reakcji, których produktami będą:\n. mrówczan (metanian) zelaza(II),\ne -_ octan (etanian) magnezu,\n. propionian (propanian) glinu.\nW każdym równaniu jako substratu należy użyć innego rodzaju substancji: metalu, tlenku metalu\ni wodorotlenku.\nD. Oblicz, jaką objętość w warunkach normalnych zajmie wodór wydzielony w reakcji magnezu\n- z 400 cm? roztworu kwasu octowego o stężeniu 0,2 mol/dm*. Należy przyjąć, że reakcja przebiega\na z wydajnością 100%. Oblicz, ile cząsteczek wodoru znajduje się w obliczonej objętości gazu.\n2 E. Kwas octowy reaguje z weglanem sodu, a jednym z produktów tej reakcji jest tlenek wegla(IV).\nĘ e Opisz sposób identyfikacji wydzielającego się gazu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\ns e Po dodaniu nadmiaru kwasu octowego do 10 cm? roztworu węglanu sodu wydzieliło się 0,224 dm?\nE tlenku węgla(IV). Zapisz równanie reakcji i oblicz stężenie molowe roztworu węglanu sodu.\n= F. Kwasy karboksylowe można otrzymać przez utlenianie odpowiednich aldehydów.\ng Opisz przebieg doświadczenia przedstawiającego otrzymywanie dowolnego kwasu karboksylowego\n3 z odpowiedniego aldehydu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\nZ G*. Poniżej przedstawiono schemat otrzymywania kwasu mrówkowego z chlorometanu:\nJ CH3Cl O, CH;-OH ©, HCHO ©, HCOOH\nE Napisz równania reakcji przedstawionych na powyższym schemacie.\n4 G**. Na skalę przemysłową techniczny kwas octowy otrzymuje się z acetylenu. W pierwszym etapie\nEj acetylen reaguje z wodą i powstaje aldehyd octowy, a następnie otrzymany aldehyd utlenia się do\nR kwasu octowego.\nz Napisz dwa kolejne równania reakcji ilustrujące metodę otrzymywania kwasu octowego z acetylenu.\nH*. Kwas dikarboksylowy zawierający łańcuch prosty o czterech atomach węgla (kwas butanodiowy)\nw odpowiednich warunkach traci wodę tworząc cykliczny bezwodnik o wzorze sumarycznym C4H40;.\nWiedząc, że atomy węgla w związkach organicznych są zawsze czterowartościowe napisz wzór\nstrukturalny kwasu butanodiowego i jego bezwodnika.\nH**. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Jest to typowy przykład reakcji\nodwracalnej. Po ustaleniu się równowagi reakcji kwasu octowego z metanolem stwierdzono, że\nstężenia rownowagowe wynosiły:\n[CH;COOH] = 6 moli/dm*, [CH;OH] = 4 mole/dm*, [CH;COOCHs] = 4 mole/dm’.\nOblicz stałą równowagi tej reakcji oraz początkowe stężenia kwasu i alkoholu.\nI*. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Reakcja ta zachodzi w obecności\nstężonego kwasu siarkowego(VI).\nNapisz równanie reakcji zachodzącej pomiędzy kwasem mrówkowym i etanolem, podaj nazwę\npowstającego estru.\nWyjaśnij jaką rolę spełnia stężony kwas siarkowy(VI) w tej reakcji.\nNapisz wzór i nazwę innego estru o takim samym wzorze sumarycznym.\nI**. Spośród związków organicznych charakter kwasowy wykazują również inne związki np. fenol\n(hydroksybenzen) oraz kwas benzenosulfonowy.\nNapisz równanie reakcji otrzymywania kwasu benzenosulfonowego z benzenu oraz równania\nreakcji, które uzasadniają fakt, że wodne roztwory fenoli i kwasu benzenosulfonowego powodują\nzabarwienie uniwersalnego papierka wskaźnikowego na kolor czerwony.","answer":null,"answer_text":"4 reakcje zachodzą z 80% wydajnością.\nE H*. Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik\n‘> wapnia CaC. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje\nEe wówczas CaC) oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn.\n= Zapisz równania reakcji i oblicz, ile dm* etynu (acetylenu) można otrzymać z 36 kg węgla,\nzakładając, że obie reakcje zachodzą z 100% wydajnością.\nH**, Przeprowadzono elektrolizę wodnego roztworu CaCl). Napisz równania procesów elektrodowych\noraz oblicz, ile dm* gazów wydzieli się na każdej elektrodzie, jeżeli elektrolizie poddano 2 mole\nCaCl, a elektroliza spowodowała całkowity rozkład CaCl.\nI*. Do 10 cm’? wodnego roztworu CaCl, dodano nadmiar roztworu NazCO3. Otrzymany osad\nodsączono i wysuszono. Po wysuszeniu masa osadu wynosiła 2,5 g. Oblicz stężenie molowe\nroztworu CaCl (należy założyć, że wydajność reakcji wynosi 100%).\nI**, Oblicz standardową entalpię reakcji rozkładu CaCO3:\nCaCO3(st) -> CaO cry + COxs)\nwiedząc, że standardowe entalpie tworzenia reagentów wynoszą:\nAH’ CaCO3 = -1190,3 kJ/mol\nAH wy CaO = - 636,4 kJ/mol\nAH wy CO2 = -398,8 kJ/mol\nZadanie 4\nWiele różnych związków organicznych wykazuje właściwości kwasowe. Najbardziej znaną grupą takich\nzwiązków są kwasy karboksylowe. Ogólny wzór tych związków to X-COOH, gdzie X oznacza\npodstawnik węglowodorowy lub atom wodoru.\nA. Napisz wzory półstrukturalne i podaj nazwy tradycyjne i systematyczne trzech najprostszych\nkwasów karboksylowych.\nB. Rozpuszczalne w wodzie kwasy karboksylowe, podobnie jak kwasy nieorganiczne ulegają\ndysocjacji elektrolitycznej. Przedstaw równanie ilustrujące przebieg tego procesu dla najprostszego\nkwasu karboksylowego i podaj nazwę anionu.\nC. Kwasy karboksylowe reagują z metalami, tlenkami metali oraz zasadami, a produktami tych reakcji\nsą sole. Ułóż trzy równania reakcji, których produktami będą:\n. mrówczan (metanian) zelaza(II),\ne -_ octan (etanian) magnezu,\n. propionian (propanian) glinu.\nW każdym równaniu jako substratu należy użyć innego rodzaju substancji: metalu, tlenku metalu\ni wodorotlenku.\nD. Oblicz, jaką objętość w warunkach normalnych zajmie wodór wydzielony w reakcji magnezu\n- z 400 cm? roztworu kwasu octowego o stężeniu 0,2 mol/dm*. Należy przyjąć, że reakcja przebiega\na z wydajnością 100%. Oblicz, ile cząsteczek wodoru znajduje się w obliczonej objętości gazu.\n2 E. Kwas octowy reaguje z weglanem sodu, a jednym z produktów tej reakcji jest tlenek wegla(IV).\nĘ e Opisz sposób identyfikacji wydzielającego się gazu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\ns e Po dodaniu nadmiaru kwasu octowego do 10 cm? roztworu węglanu sodu wydzieliło się 0,224 dm?\nE tlenku węgla(IV). Zapisz równanie reakcji i oblicz stężenie molowe roztworu węglanu sodu.\n= F. Kwasy karboksylowe można otrzymać przez utlenianie odpowiednich aldehydów.\ng Opisz przebieg doświadczenia przedstawiającego otrzymywanie dowolnego kwasu karboksylowego\n3 z odpowiedniego aldehydu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.\nZ G*. Poniżej przedstawiono schemat otrzymywania kwasu mrówkowego z chlorometanu:\nJ CH3Cl O, CH;-OH ©, HCHO ©, HCOOH\nE Napisz równania reakcji przedstawionych na powyższym schemacie.\n4 G**. Na skalę przemysłową techniczny kwas octowy otrzymuje się z acetylenu. W pierwszym etapie\nEj acetylen reaguje z wodą i powstaje aldehyd octowy, a następnie otrzymany aldehyd utlenia się do\nR kwasu octowego.\nz Napisz dwa kolejne równania reakcji ilustrujące metodę otrzymywania kwasu octowego z acetylenu.\nH*. Kwas dikarboksylowy zawierający łańcuch prosty o czterech atomach węgla (kwas butanodiowy)\nw odpowiednich warunkach traci wodę tworząc cykliczny bezwodnik o wzorze sumarycznym C4H40;.\nWiedząc, że atomy węgla w związkach organicznych są zawsze czterowartościowe napisz wzór\nstrukturalny kwasu butanodiowego i jego bezwodnika.\nH**. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Jest to typowy przykład reakcji\nodwracalnej. Po ustaleniu się równowagi reakcji kwasu octowego z metanolem stwierdzono, że\nstężenia rownowagowe wynosiły:\n[CH;COOH] = 6 moli/dm*, [CH;OH] = 4 mole/dm*, [CH;COOCHs] = 4 mole/dm’.\nOblicz stałą równowagi tej reakcji oraz początkowe stężenia kwasu i alkoholu.\nI*. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Reakcja ta zachodzi w obecności\nstężonego kwasu siarkowego(VI).\nNapisz równanie reakcji zachodzącej pomiędzy kwasem mrówkowym i etanolem, podaj nazwę\npowstającego estru.\nWyjaśnij jaką rolę spełnia stężony kwas siarkowy(VI) w tej reakcji.\nNapisz wzór i nazwę innego estru o takim samym wzorze sumarycznym.\nI**. Spośród związków organicznych charakter kwasowy wykazują również inne związki np. fenol\n(hydroksybenzen) oraz kwas benzenosulfonowy.\nNapisz równanie reakcji otrzymywania kwasu benzenosulfonowego z benzenu oraz równania\nreakcji, które uzasadniają fakt, że wodne roztwory fenoli i kwasu benzenosulfonowego powodują\nzabarwienie uniwersalnego papierka wskaźnikowego na kolor czerwony.\nZadanie 5\nTlenki są to połączenia pierwiastków z tlenem, w których tlen występuje na -II stopniu utlenienia.\nA. Korzystając z układu okresowego ustal wzory tlenków pierwiastków należących do 3 okresu,\nw których dany pierwiastek występuje na najwyższym stopniu utlenienia. Podaj systematyczne\nnazwy tych tlenków.\nB. Korzystając z tablicy elektroujemności ustal rodzaj wiązań występujących w tych tlenkach.\nC. Ze względu na zachowanie wobec wody, tlenki możemy podzielić na trzy grupy: tlenki które\nz w reakcji z wodą tworzą zasady, tlenki które w reakcji z wodą tworzą kwasy oraz tlenki obojętne\n5 wobec wody. Zakwalifikuj tlenki pierwiastków 3 okresu do wymienionych grup oraz napisz\n2 równania reakcji z wodą dla dwóch wybranych tlenków.\n~ D. W200 gramach wody roztworzono 6,2 g tlenku sodu. Podaj nazwę substancji znajdującej się w tym\nx roztworze, a nastepnie oblicz stezenie procentowe tego roztworu.\nE E*. Do podstawowych metod otrzymywania tlenków należą reakcje: bezpośredniej syntezy\nZ z pierwiastków, utleniania innych tlenków, redukcji innych tlenków, rozkład niektórych soli bądź\nE rozkład niektórych wodorotlenków. Napisz pięć równań reakcji otrzymywania tych związków\n> dobierając dla każdego tlenku inną z wymienionych metod.\n3 E**. Ze względu na zachowanie wobec kwasów i zasad tlenki dzielimy na trzy grupy: tlenki zasadowe,\n| tlenki amfoteryczne i tlenki kwasowe. Podaj trzy przykłady tlenków pierwiastków 3 okresu\n> należących do wymienionych grup oraz przy pomocy równań reakcji wykaż ich charakter\nea chemiczny.\nke\ns F*. Oblicz, ile gramów tlenku wegla(IV) i tlenku siarki(IV) powstanie w wyniku całkowitego spalenia\no 100 g węgla kamiennego zawierającego 3% siarki.\nL+\n= F**. Poddając prażeniu 12,4 g węglanu miedzi(II) otrzymano 6 g tlenku miedzi(II). Oblicz wydajność\nprocentową tej reakcji.\nG*. Oblicz, ile dm’ tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń.\nG**, Oblicz, ile dm? tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego\nrozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń, zakładając, że reakcja\nprzebiega z wydajnością 80%.\nUkład okresowy pierwiastków\n1 18\nTMT masa atomowa 4s\niH liczba atutnówa symbol chemiczny „He\nWas: | 2 p 13 14 15 16 17 Hel\n6M EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179\n2 aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe\n5 Lii R Bor | Węgil | Art | Tin | Flor | Neon\n> 20097 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a\nuNa | nMg BAJ | Si iP S| nCl | igAr\nŹ INa | aMg | 3 4 5 6 7 8 9 10 Wm 12 | sA SP Cl | wór\n3 Tj | wok | GG | GEE | Sn | 11% | SGM | GM |] HIS a | ose | BW | W TW | ami | WW | WW | SIO\n- wK | wCa | z56 | ali | sV | uCĆr | Mh | zuFe | pCo | zeNi | zaCu | zn | Ga | ule\ne Pots | Wapń | Sad | T Wenni_ | Ceram gn | fel | Kobalt | Na | Miedź | Cyn Gal | German | Ane | Selem | Hrom a\nna 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 LEI TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121,75 [FET 126 Has\n= = ai = a M rea ra p p; yk Fete | sd | cin | an | 80 | sle | al | sXe\nN Tubad | Sirot or ka Miob | Mialibden | Technet | Auten | Rod | Pallad | Sretm | Kadm | Ind ma | dagymon | Tell | tod | Ksenm\n2 [EFRON REJEFIJ Ta | m | GH | li | Bad | Timi | usm | iws6 | 200 | IM | WI | 265%) | ZAOKI | 1M9Sa | 222.008\naS Cs | sęBa | PAS) „Hf | Ta | wW | wRe | Os | nlr | zPft | móu | mHg | aT] | Pb | aBi | Po | gsAt | wRn\n= Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon\nLaniiet\n\"m | ZEM a4i,i ZKE A3,1 Bal, | TEM d6ń,1\n3 mra Rnd wc\nz\na\nay ans | ns | MAM T3036 IS | seas | IE | Ka] 1679) | IGEG | TAM | TAT\n„2 lantarowce aCe | saPr | aod asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu\n= Cer Framendym | Mecd ies Samar = Gadolin Tesh Devaar Hein Erh Tul [id Let\nTLE | faLai6 | ES | z3ruk |e | ani | 2407 | mj | 2śliw | asżoa | zs7oes [Hane | Bar | 2001\naktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr\nTar | Pree Lian sp fiutem ź kiur | Berkel | Kalsfom | Finem | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens\nEj\nw\nN\noo\nELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA\n1H 2He","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-podstawowa-3/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4
Wiele różnych związków organicznych wykazuje właściwości kwasowe. Najbardziej znaną grupą takich
związków są kwasy karboksylowe. Ogólny wzór tych związków to X-COOH, gdzie X oznacza
podstawnik węglowodorowy lub atom wodoru.
A. Napisz wzory półstrukturalne i podaj nazwy tradycyjne i systematyczne trzech najprostszych
kwasów karboksylowych.
B. Rozpuszczalne w wodzie kwasy karboksylowe, podobnie jak kwasy nieorganiczne ulegają
dysocjacji elektrolitycznej. Przedstaw równanie ilustrujące przebieg tego procesu dla najprostszego
kwasu karboksylowego i podaj nazwę anionu.
C. Kwasy karboksylowe reagują z metalami, tlenkami metali oraz zasadami, a produktami tych reakcji
są sole. Ułóż trzy równania reakcji, których produktami będą:
. mrówczan (metanian) zelaza(II),
e -_ octan (etanian) magnezu,
. propionian (propanian) glinu.
W każdym równaniu jako substratu należy użyć innego rodzaju substancji: metalu, tlenku metalu
i wodorotlenku.
D. Oblicz, jaką objętość w warunkach normalnych zajmie wodór wydzielony w reakcji magnezu

\n\n

a z wydajnością 100%. Oblicz, ile cząsteczek wodoru znajduje się w obliczonej objętości gazu.
2 E. Kwas octowy reaguje z weglanem sodu, a jednym z produktów tej reakcji jest tlenek wegla(IV).
Ę e Opisz sposób identyfikacji wydzielającego się gazu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.
s e Po dodaniu nadmiaru kwasu octowego do 10 cm? roztworu węglanu sodu wydzieliło się 0,224 dm?
E tlenku węgla(IV). Zapisz równanie reakcji i oblicz stężenie molowe roztworu węglanu sodu.
= F. Kwasy karboksylowe można otrzymać przez utlenianie odpowiednich aldehydów.
g Opisz przebieg doświadczenia przedstawiającego otrzymywanie dowolnego kwasu karboksylowego
3 z odpowiedniego aldehydu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.
Z G*. Poniżej przedstawiono schemat otrzymywania kwasu mrówkowego z chlorometanu:
J CH3Cl O, CH;-OH ©, HCHO ©, HCOOH
E Napisz równania reakcji przedstawionych na powyższym schemacie.
4 G**. Na skalę przemysłową techniczny kwas octowy otrzymuje się z acetylenu. W pierwszym etapie
Ej acetylen reaguje z wodą i powstaje aldehyd octowy, a następnie otrzymany aldehyd utlenia się do
R kwasu octowego.
z Napisz dwa kolejne równania reakcji ilustrujące metodę otrzymywania kwasu octowego z acetylenu.
H*. Kwas dikarboksylowy zawierający łańcuch prosty o czterech atomach węgla (kwas butanodiowy)
w odpowiednich warunkach traci wodę tworząc cykliczny bezwodnik o wzorze sumarycznym C4H40;.
Wiedząc, że atomy węgla w związkach organicznych są zawsze czterowartościowe napisz wzór
strukturalny kwasu butanodiowego i jego bezwodnika.
H**. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Jest to typowy przykład reakcji
odwracalnej. Po ustaleniu się równowagi reakcji kwasu octowego z metanolem stwierdzono, że
stężenia rownowagowe wynosiły:
[CH;COOH] = 6 moli/dm, [CH;OH] = 4 mole/dm, [CH;COOCHs] = 4 mole/dm’.
Oblicz stałą równowagi tej reakcji oraz początkowe stężenia kwasu i alkoholu.
I*. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Reakcja ta zachodzi w obecności
stężonego kwasu siarkowego(VI).
Napisz równanie reakcji zachodzącej pomiędzy kwasem mrówkowym i etanolem, podaj nazwę
powstającego estru.
Wyjaśnij jaką rolę spełnia stężony kwas siarkowy(VI) w tej reakcji.
Napisz wzór i nazwę innego estru o takim samym wzorze sumarycznym.
I**. Spośród związków organicznych charakter kwasowy wykazują również inne związki np. fenol
(hydroksybenzen) oraz kwas benzenosulfonowy.
Napisz równanie reakcji otrzymywania kwasu benzenosulfonowego z benzenu oraz równania
reakcji, które uzasadniają fakt, że wodne roztwory fenoli i kwasu benzenosulfonowego powodują
zabarwienie uniwersalnego papierka wskaźnikowego na kolor czerwony.

","answer_text_html":"

4 reakcje zachodzą z 80% wydajnością.
E H*. Jednym z ważniejszych związków wapnia wykorzystywanych w syntezie organicznej jest węglik
‘> wapnia CaC. Otrzymuje się go w wyniku spiekania tlenku wapnia z koksem (węglem). Powstaje
Ee wówczas CaC) oraz tlenek wegla(II). W reakcji węgliku wapnia z wodą powstaje etyn.
= Zapisz równania reakcji i oblicz, ile dm* etynu (acetylenu) można otrzymać z 36 kg węgla,
zakładając, że obie reakcje zachodzą z 100% wydajnością.
H**, Przeprowadzono elektrolizę wodnego roztworu CaCl). Napisz równania procesów elektrodowych
oraz oblicz, ile dm* gazów wydzieli się na każdej elektrodzie, jeżeli elektrolizie poddano 2 mole
CaCl, a elektroliza spowodowała całkowity rozkład CaCl.
I*. Do 10 cm’? wodnego roztworu CaCl, dodano nadmiar roztworu NazCO3. Otrzymany osad
odsączono i wysuszono. Po wysuszeniu masa osadu wynosiła 2,5 g. Oblicz stężenie molowe
roztworu CaCl (należy założyć, że wydajność reakcji wynosi 100%).
I**, Oblicz standardową entalpię reakcji rozkładu CaCO3:
CaCO3(st) -> CaO cry + COxs)
wiedząc, że standardowe entalpie tworzenia reagentów wynoszą:
AH’ CaCO3 = -1190,3 kJ/mol
AH wy CaO = - 636,4 kJ/mol
AH wy CO2 = -398,8 kJ/mol
Zadanie 4
Wiele różnych związków organicznych wykazuje właściwości kwasowe. Najbardziej znaną grupą takich
związków są kwasy karboksylowe. Ogólny wzór tych związków to X-COOH, gdzie X oznacza
podstawnik węglowodorowy lub atom wodoru.
A. Napisz wzory półstrukturalne i podaj nazwy tradycyjne i systematyczne trzech najprostszych
kwasów karboksylowych.
B. Rozpuszczalne w wodzie kwasy karboksylowe, podobnie jak kwasy nieorganiczne ulegają
dysocjacji elektrolitycznej. Przedstaw równanie ilustrujące przebieg tego procesu dla najprostszego
kwasu karboksylowego i podaj nazwę anionu.
C. Kwasy karboksylowe reagują z metalami, tlenkami metali oraz zasadami, a produktami tych reakcji
są sole. Ułóż trzy równania reakcji, których produktami będą:
. mrówczan (metanian) zelaza(II),
e -_ octan (etanian) magnezu,
. propionian (propanian) glinu.
W każdym równaniu jako substratu należy użyć innego rodzaju substancji: metalu, tlenku metalu
i wodorotlenku.
D. Oblicz, jaką objętość w warunkach normalnych zajmie wodór wydzielony w reakcji magnezu

\n\n

a z wydajnością 100%. Oblicz, ile cząsteczek wodoru znajduje się w obliczonej objętości gazu.
2 E. Kwas octowy reaguje z weglanem sodu, a jednym z produktów tej reakcji jest tlenek wegla(IV).
Ę e Opisz sposób identyfikacji wydzielającego się gazu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.
s e Po dodaniu nadmiaru kwasu octowego do 10 cm? roztworu węglanu sodu wydzieliło się 0,224 dm?
E tlenku węgla(IV). Zapisz równanie reakcji i oblicz stężenie molowe roztworu węglanu sodu.
= F. Kwasy karboksylowe można otrzymać przez utlenianie odpowiednich aldehydów.
g Opisz przebieg doświadczenia przedstawiającego otrzymywanie dowolnego kwasu karboksylowego
3 z odpowiedniego aldehydu ilustrując go odpowiednim równaniem reakcji.
Z G*. Poniżej przedstawiono schemat otrzymywania kwasu mrówkowego z chlorometanu:
J CH3Cl O, CH;-OH ©, HCHO ©, HCOOH
E Napisz równania reakcji przedstawionych na powyższym schemacie.
4 G**. Na skalę przemysłową techniczny kwas octowy otrzymuje się z acetylenu. W pierwszym etapie
Ej acetylen reaguje z wodą i powstaje aldehyd octowy, a następnie otrzymany aldehyd utlenia się do
R kwasu octowego.
z Napisz dwa kolejne równania reakcji ilustrujące metodę otrzymywania kwasu octowego z acetylenu.
H*. Kwas dikarboksylowy zawierający łańcuch prosty o czterech atomach węgla (kwas butanodiowy)
w odpowiednich warunkach traci wodę tworząc cykliczny bezwodnik o wzorze sumarycznym C4H40;.
Wiedząc, że atomy węgla w związkach organicznych są zawsze czterowartościowe napisz wzór
strukturalny kwasu butanodiowego i jego bezwodnika.
H**. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Jest to typowy przykład reakcji
odwracalnej. Po ustaleniu się równowagi reakcji kwasu octowego z metanolem stwierdzono, że
stężenia rownowagowe wynosiły:
[CH;COOH] = 6 moli/dm, [CH;OH] = 4 mole/dm, [CH;COOCHs] = 4 mole/dm’.
Oblicz stałą równowagi tej reakcji oraz początkowe stężenia kwasu i alkoholu.
I*. Kwasy karboksylowe w reakcji z alkoholami tworzą estry. Reakcja ta zachodzi w obecności
stężonego kwasu siarkowego(VI).
Napisz równanie reakcji zachodzącej pomiędzy kwasem mrówkowym i etanolem, podaj nazwę
powstającego estru.
Wyjaśnij jaką rolę spełnia stężony kwas siarkowy(VI) w tej reakcji.
Napisz wzór i nazwę innego estru o takim samym wzorze sumarycznym.
I**. Spośród związków organicznych charakter kwasowy wykazują również inne związki np. fenol
(hydroksybenzen) oraz kwas benzenosulfonowy.
Napisz równanie reakcji otrzymywania kwasu benzenosulfonowego z benzenu oraz równania
reakcji, które uzasadniają fakt, że wodne roztwory fenoli i kwasu benzenosulfonowego powodują
zabarwienie uniwersalnego papierka wskaźnikowego na kolor czerwony.
Zadanie 5
Tlenki są to połączenia pierwiastków z tlenem, w których tlen występuje na -II stopniu utlenienia.
A. Korzystając z układu okresowego ustal wzory tlenków pierwiastków należących do 3 okresu,
w których dany pierwiastek występuje na najwyższym stopniu utlenienia. Podaj systematyczne
nazwy tych tlenków.
B. Korzystając z tablicy elektroujemności ustal rodzaj wiązań występujących w tych tlenkach.
C. Ze względu na zachowanie wobec wody, tlenki możemy podzielić na trzy grupy: tlenki które
z w reakcji z wodą tworzą zasady, tlenki które w reakcji z wodą tworzą kwasy oraz tlenki obojętne
5 wobec wody. Zakwalifikuj tlenki pierwiastków 3 okresu do wymienionych grup oraz napisz
2 równania reakcji z wodą dla dwóch wybranych tlenków.
~ D. W200 gramach wody roztworzono 6,2 g tlenku sodu. Podaj nazwę substancji znajdującej się w tym
x roztworze, a nastepnie oblicz stezenie procentowe tego roztworu.
E E*. Do podstawowych metod otrzymywania tlenków należą reakcje: bezpośredniej syntezy
Z z pierwiastków, utleniania innych tlenków, redukcji innych tlenków, rozkład niektórych soli bądź
E rozkład niektórych wodorotlenków. Napisz pięć równań reakcji otrzymywania tych związków

\n
dobierając dla każdego tlenku inną z wymienionych metod.
\n

3 E**. Ze względu na zachowanie wobec kwasów i zasad tlenki dzielimy na trzy grupy: tlenki zasadowe,
| tlenki amfoteryczne i tlenki kwasowe. Podaj trzy przykłady tlenków pierwiastków 3 okresu

\n
należących do wymienionych grup oraz przy pomocy równań reakcji wykaż ich charakter
\n

ea chemiczny.
ke
s F*. Oblicz, ile gramów tlenku wegla(IV) i tlenku siarki(IV) powstanie w wyniku całkowitego spalenia
o 100 g węgla kamiennego zawierającego 3% siarki.
L+
= F**. Poddając prażeniu 12,4 g węglanu miedzi(II) otrzymano 6 g tlenku miedzi(II). Oblicz wydajność
procentową tej reakcji.
G*. Oblicz, ile dm’ tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego
rozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń.
G**, Oblicz, ile dm? tlenku węgla(IV) (w warunkach normalnych) powstanie w reakcji termicznego
rozkładu 200 g węglanu wapnia zawierającego 10% zanieczyszczeń, zakładając, że reakcja
przebiega z wydajnością 80%.
Układ okresowy pierwiastków
1 18
TMT masa atomowa 4s
iH liczba atutnówa symbol chemiczny „He
Was: | 2 p 13 14 15 16 17 Hel
6M EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179
2 aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe
5 Lii R Bor | Węgil | Art | Tin | Flor | Neon

\n
20097 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a
\n

uNa | nMg BAJ | Si iP S| nCl | igAr
Ź INa | aMg | 3 4 5 6 7 8 9 10 Wm 12 | sA SP Cl | wór
3 Tj | wok | GG | GEE | Sn | 11% | SGM | GM |] HIS a | ose | BW | W TW | ami | WW | WW | SIO

\n\n

e Pots | Wapń | Sad | T Wenni_ | Ceram gn | fel | Kobalt | Na | Miedź | Cyn Gal | German | Ane | Selem | Hrom a
na 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 LEI TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121,75 [FET 126 Has
= = ai = a M rea ra p p; yk Fete | sd | cin | an | 80 | sle | al | sXe
N Tubad | Sirot or ka Miob | Mialibden | Technet | Auten | Rod | Pallad | Sretm | Kadm | Ind ma | dagymon | Tell | tod | Ksenm
2 [EFRON REJEFIJ Ta | m | GH | li | Bad | Timi | usm | iws6 | 200 | IM | WI | 265%) | ZAOKI | 1M9Sa | 222.008
aS Cs | sęBa | PAS) „Hf | Ta | wW | wRe | Os | nlr | zPft | móu | mHg | aT] | Pb | aBi | Po | gsAt | wRn
= Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon
Laniiet
"m | ZEM a4i,i ZKE A3,1 Bal, | TEM d6ń,1
3 mra Rnd wc
z
a
ay ans | ns | MAM T3036 IS | seas | IE | Ka] 1679) | IGEG | TAM | TAT
„2 lantarowce aCe | saPr | aod asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu
= Cer Framendym | Mecd ies Samar = Gadolin Tesh Devaar Hein Erh Tul [id Let
TLE | faLai6 | ES | z3ruk |e | ani | 2407 | mj | 2śliw | asżoa | zs7oes [Hane | Bar | 2001
aktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr
Tar | Pree Lian sp fiutem ź kiur | Berkel | Kalsfom | Finem | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens
Ej
w
N
oo
ELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA
1H 2He

","solutions":[]}