{"id":"chemia-2002-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"chemia-2002-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2002,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nA 1. 2Zn+O0;=2ZnO Za 7 równań 7x1=7,0\n2. ZnO + 2HC1= ZnCl, + HO\n3. ZnCl, + 2NaOH = Zn(OH)» + 2NaCl\n4. ZnO + H;SO4 = ZnSO, + HO\n5. Zn(OH) + H;SO4 = ZnSO, + 2H20\n6. ZnO +H,0 + 2NaOH = Na[Zn(OH),]\n7. Zn(OH)» + 2NaOH = Na»[Zn(OH)4\nCC _{#a Jnagy dac]\nc W reakcji nr 4 tlenek cynku zachowuje się jak tlenek zasadowy Za 4 wnioski 4x1=4,0\nW reakcji nr 6 tlenek cynku zachowuje się jak tlenek kwasowy\nW reakcji nr 5 wodorotlenek cynku wykazuje właściwości zasadowe\nW reakcji nr 7 wodorotlenek cynku wykazuje właściwości kwasowe\n[| D | Właściwości amfoteryczne Za okredlenie | | 1,0]\nNp.: Reakcja strącania osadu Za typ reakcji 1,0\nF\nZaCl, + 2H,O = Zn(OH), + 2 HCI Za każdy 3x1=3,0\n= Zn** + 2H,O = Zn(OH), + 2H\" (lub pełny zapis jonowy) zapis\noO NaCl - w roztworze wodnym nie hydrolizuje (lub równanie dysocjacji\n- ZnO + CO = Zn + CO»\n2\n5 H 0 Za bilans 1,0\nEj N+3e ->N /x2\n8\nis\nEj Zadanie 4.\n>\nSA\nŻ\nE\nz\nEj\n= 1. 2Cu+0, -P->2Cu0 Za3 3x1-3,0\n2. NaOH + CO; > NaHCO;_ lub 2NaOH + CO; > Na;CO; + H;O równania\n3. Ca0+H»O - Ca(OH),\nNp.: 1. Metale tworzą tlenki metali w reakcji z tlenem. Wyjaśnienie 3x1=3,0\n2. Zasady reagują z tlenkami kwasowymi tworząc sole.\n3. Tlenki metali a ch reagują z wodą tworząc zasady lub CaO jest higroskopijny.\n1. 4NH; + 50,=4NO + 6H,O Za 5 równań 5,0\n2. 2N0+0+=2N 0\n3. 2N 0, + HO =HNO; + HNO)\n4. NH; + HNO; = NH4NO3\n5. NHaNO; -*2-_„ NO + 2HO\nNO - (tlenek azotu(II), NO; - tlenek azotu(IV), HNO; - kwas azotowy(V), HNO, -\nkwas azotowy(III), NH4NO; - azotan(V) amonu, NO - tlenek azotu(l\nNH;,NO,NO,,HNO;,HNO,,NH,NO;,N»O\nE Za4nazwy |4x0,5=2,0\nZadanie 5.\nModel odpowiedzi\nA I. Sacharoza Za 3 nazwy 3x1=3,0\nIL. Glicyloglicyna\nII. Tristearynian glice:\nI. disacharyd, (cukier, sacharyd) Za 3 określenia 3x1=3,0\nIL. dipeptyd (peptyd)\nI. tłuszcz (ester)\nI. wiązanie glikozydowe Za 3 nazwy 3x1=3,0\nIL. wiązanie peptydowe (amidowe)\nI. wiązanie estrowe\nCH OH Za 5 wzorów 5x1=5,0\n4 Oy HOCH: „O OH\nH\nm OH H/OH K H Ho Z\nH H OH H\nCH;-OH\nNH2CH,COOH oe on CHs(CHa)eCOOH\n= CH;-0H\n8\nA dla cukrów dopuszczalne są wzory Fischera\nx a-D-glukopiranoza (glukoza), B-D-fruktofuranoza (fruktoza), kwas 2- Za 5 nazw 5x0,5=2,5\nM aminoetanowy (kwas aminooctowy, glicyna), propanotriol (gliceryna, glicerol),\n2 kwas oktadekanowy (kwas stearynow\no c o o Za 2 równania 2x1=2,0\n2 NH)CH»C-N-CH,COOH + NaOH -> NHaCHsC--N-CHaCOONa + HO reakcji\n„2 2 £\n4 NH2CH,C-N-CH,COOH + HCl -> HECHT CH2COOH\n2 i, NHąCI H\nB W reakcji z NaOH - związek zachowuje się jak kwas Za dwa 2x1=2,0\n4 W reakcji z HCI - związek zachowuje się jak zasada określenia\n) 0.0.00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 0000000000 eee eee rere eee ee ere eee OOOO eee ee eee eee etree\nR Numer zadania -.-.---e-eeeeeeeaeaaeaaeae012121221 Przydzielone punkty ----e--e-eeaea aaa aaeaccaa\n5 Treść merytoryczna TECceNzji: eee eee aaa aan naane\nN\nA\nFI A\nkry REECE\noO\nŁączna liczba punktów eeeseeceeceeeseeeeeeeseeeeees PTOPONOWANA OCENAL ceeecceeereeseeeeeeeseeseeeeeees\ndata i podpis egzaminatora\nDecyzja Przewodniczacego PKE\ndata i podpis Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej","answer":null,"answer_text":"3 4 Podczas rozwiązywania zadań należy stosować poprawny język chemiczny,\n= a w zadaniach rachunkowych przedstawiać tok rozumowania.\nA Wobliczeniach nie należy pomijać jednostek.\nVv Czas przeznaczony na rozwiązanie zadań wynosi 300 minut (5 godzin zegarowych).\nV Za rozwiązanie każdego zadania można otrzymać maksymalnie 30 punktów.\nZadanie 1.\nA. W oparciu o teorię dysocjacji elektrolitycznej S. Arrheniusa wyjaśnij pojęcia: kwas,\nzasada, sól.\nPosługując się wzorami ogólnymi: kwasu (H,R), zasady [M(OH),] i soli (M;Rm), zapisz\nprzebieg procesu dysocjacji wymienionych klas związków.\nB. Spośród przedstawionych niżej substancji wybierz wszystkie te, które są elektrolitami:\n„o\nHNO3, HCZH, HaPO4, KOH, C3H7OH, Ca(OH)», Na>$, FeSOx.\nPodaj nazwy wybranych elektrolitów i zapisz równania ich dysocjacji jonowej.\npoufne, strona | z 8\nC. Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym rysunkiem:\npapierek uniwersalny\ni 7\nKOH(aq) HCl(aq) | X(aq)\ns Przedstaw w zapisie cząsteczkowym i jonowym przebieg zachodzącej reakcji.\ns Nazwij typ zachodzącego procesu jonowego.\n« Jaką barwę przyjmie użyty wskaźnik w każdym z roztworów?\nD. Do 100 cm? roztworu kwasu siarkowego(VI) o stężeniu | mol/dm* dodano 40 g\n20 procentowego roztworu wodorotlenku sodu.\nOblicz, w jakim stosunku molowym zmieszano substraty.\na\nŚ E. Mając do dyspozycji: magnez, kwas solny, siarkę i wodę, zaproponuj szereg reakcji,\nŹ dzięki którym otrzymasz kwas siarkowodorowy.","solution":null,"image":"img/chemia-2002-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2002 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3.
A 1. 2Zn+O0;=2ZnO Za 7 równań 7x1=7,0

\n
  1. ZnO + 2HC1= ZnCl, + HO
  2. ZnCl, + 2NaOH = Zn(OH)» + 2NaCl
  3. ZnO + H;SO4 = ZnSO, + HO
  4. Zn(OH) + H;SO4 = ZnSO, + 2H20
  5. ZnO +H,0 + 2NaOH = Na[Zn(OH),]
  6. Zn(OH)» + 2NaOH = Na»[Zn(OH)4
\n

CC _{#a Jnagy dac]
c W reakcji nr 4 tlenek cynku zachowuje się jak tlenek zasadowy Za 4 wnioski 4x1=4,0
W reakcji nr 6 tlenek cynku zachowuje się jak tlenek kwasowy
W reakcji nr 5 wodorotlenek cynku wykazuje właściwości zasadowe
W reakcji nr 7 wodorotlenek cynku wykazuje właściwości kwasowe
[| D | Właściwości amfoteryczne Za okredlenie | | 1,0]
Np.: Reakcja strącania osadu Za typ reakcji 1,0
F
ZaCl, + 2H,O = Zn(OH), + 2 HCI Za każdy 3x1=3,0
= Zn** + 2H,O = Zn(OH), + 2H" (lub pełny zapis jonowy) zapis
oO NaCl - w roztworze wodnym nie hydrolizuje (lub równanie dysocjacji

\n\n

2
5 H 0 Za bilans 1,0
Ej N+3e ->N /x2
8
is
Ej Zadanie 4.

\n
\n

SA
Ż
E
z
Ej
= 1. 2Cu+0, -P->2Cu0 Za3 3x1-3,0

\n
  1. NaOH + CO; > NaHCO;_ lub 2NaOH + CO; > Na;CO; + H;O równania
  2. Ca0+H»O - Ca(OH),
\n

Np.: 1. Metale tworzą tlenki metali w reakcji z tlenem. Wyjaśnienie 3x1=3,0

\n
  1. Zasady reagują z tlenkami kwasowymi tworząc sole.
  2. Tlenki metali a ch reagują z wodą tworząc zasady lub CaO jest higroskopijny.
  3. 4NH; + 50,=4NO + 6H,O Za 5 równań 5,0
  4. 2N0+0+=2N 0
  5. 2N 0, + HO =HNO; + HNO)
  6. NH; + HNO; = NH4NO3
  7. NHaNO; -*2-_„ NO + 2HO
\n

NO - (tlenek azotu(II), NO; - tlenek azotu(IV), HNO; - kwas azotowy(V), HNO, -
kwas azotowy(III), NH4NO; - azotan(V) amonu, NO - tlenek azotu(l
NH;,NO,NO,,HNO;,HNO,,NH,NO;,N»O
E Za4nazwy |4x0,5=2,0
Zadanie 5.
Model odpowiedzi
A I. Sacharoza Za 3 nazwy 3x1=3,0
IL. Glicyloglicyna
II. Tristearynian glice:
I. disacharyd, (cukier, sacharyd) Za 3 określenia 3x1=3,0
IL. dipeptyd (peptyd)
I. tłuszcz (ester)
I. wiązanie glikozydowe Za 3 nazwy 3x1=3,0
IL. wiązanie peptydowe (amidowe)
I. wiązanie estrowe
CH OH Za 5 wzorów 5x1=5,0
4 Oy HOCH: „O OH
H
m OH H/OH K H Ho Z
H H OH H
CH;-OH
NH2CH,COOH oe on CHs(CHa)eCOOH
= CH;-0H
8
A dla cukrów dopuszczalne są wzory Fischera
x a-D-glukopiranoza (glukoza), B-D-fruktofuranoza (fruktoza), kwas 2- Za 5 nazw 5x0,5=2,5
M aminoetanowy (kwas aminooctowy, glicyna), propanotriol (gliceryna, glicerol),
2 kwas oktadekanowy (kwas stearynow
o c o o Za 2 równania 2x1=2,0
2 NH)CH»C-N-CH,COOH + NaOH -> NHaCHsC--N-CHaCOONa + HO reakcji
„2 2 £
4 NH2CH,C-N-CH,COOH + HCl -> HECHT CH2COOH
2 i, NHąCI H
B W reakcji z NaOH - związek zachowuje się jak kwas Za dwa 2x1=2,0
4 W reakcji z HCI - związek zachowuje się jak zasada określenia
<A Właściwości amfoteryczne
= Np. Utwardzanie tłuszczów polega na wysycaniu wiązań wielokrotnych. Wyjaśnienie 1,0
2, Stosujemy wodór 1,0
= E CoH 1206 + 602 = 6CO2 + 6H2O Za 2 równania 2x1=2,0
CO, + Ca(OH) = CaCO; + HO
Spalono 0,3g heksozy
Powstał 1g CaCO,
Zasady przeliczania punktacji na stopnie szkolne
[niedostateczny || | ||| (00386 |]
dopuszczający 37-45 Za jedno zadanie min. 18 punktów.
46 - 66 Za jedno zadanie min. 21 punktów.
ldobry | 67 - 76 Za dwa zadania min. po 21 punktów.
bardzo dobry 77-83 Za dwa zadania min. po 24 punkty.
84-90 PT
ARKUSZ RECENZJI I OCENY
PISEMNEJ PRACY MATURALNEJ Z CHEMII
Kod Imię i nazwisko
maturzysty egzaminatora
i nazwisko
maturzysty
(wpisać po rozkodo-
waniu pracy)
Numer zadania -.-.---e-eeeeeeeaeaaeaaeae012121221 Przydzielone punkty ----e--e-eeaea aaa aaeaccaa
Treść merytoryczna FEceNzji: -eseeee esentia
Numer zadania -.-.---e-eeeeeeeaeaaeaaeae012121221 Przydzielone punkty ----e--e-eeaea aaa aaeaccaa
Treść merytoryczna FECeNzji: veecescessesessenseseesesecseeseceseeseusesseseesesecseesesseaeeseeseaseaeeaeeeseecaeeaeeaeaeeneeene®
i
N
Gd
e)
n
Gd 2000040000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000
a

\n
) 0.0.00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 0000000000 eee eee rere eee ee ere eee OOOO eee ee eee eee etree
\n

R Numer zadania -.-.---e-eeeeeeeaeaaeaaeae012121221 Przydzielone punkty ----e--e-eeaea aaa aaeaccaa
5 Treść merytoryczna TECceNzji: eee eee aaa aan naane
N
A
FI A
kry REECE
oO
Łączna liczba punktów eeeseeceeceeeseeeeeeeseeeeees PTOPONOWANA OCENAL ceeecceeereeseeeeeeeseeseeeeeees
data i podpis egzaminatora
Decyzja Przewodniczacego PKE
data i podpis Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej

","answer_text_html":"

3 4 Podczas rozwiązywania zadań należy stosować poprawny język chemiczny,
= a w zadaniach rachunkowych przedstawiać tok rozumowania.
A Wobliczeniach nie należy pomijać jednostek.
Vv Czas przeznaczony na rozwiązanie zadań wynosi 300 minut (5 godzin zegarowych).
V Za rozwiązanie każdego zadania można otrzymać maksymalnie 30 punktów.
Zadanie 1.
A. W oparciu o teorię dysocjacji elektrolitycznej S. Arrheniusa wyjaśnij pojęcia: kwas,
zasada, sól.
Posługując się wzorami ogólnymi: kwasu (H,R), zasady [M(OH),] i soli (M;Rm), zapisz
przebieg procesu dysocjacji wymienionych klas związków.
B. Spośród przedstawionych niżej substancji wybierz wszystkie te, które są elektrolitami:
„o
HNO3, HCZH, HaPO4, KOH, C3H7OH, Ca(OH)», Na>$, FeSOx.
Podaj nazwy wybranych elektrolitów i zapisz równania ich dysocjacji jonowej.
poufne, strona | z 8
C. Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym rysunkiem:
papierek uniwersalny
i 7
KOH(aq) HCl(aq) | X(aq)
s Przedstaw w zapisie cząsteczkowym i jonowym przebieg zachodzącej reakcji.
s Nazwij typ zachodzącego procesu jonowego.
« Jaką barwę przyjmie użyty wskaźnik w każdym z roztworów?
D. Do 100 cm? roztworu kwasu siarkowego(VI) o stężeniu | mol/dm* dodano 40 g
20 procentowego roztworu wodorotlenku sodu.
Oblicz, w jakim stosunku molowym zmieszano substraty.
a
Ś E. Mając do dyspozycji: magnez, kwas solny, siarkę i wodę, zaproponuj szereg reakcji,
Ź dzięki którym otrzymasz kwas siarkowodorowy.

","solutions":[]}