Zadanie 5.
A. Dane są związki o wzorach:
I. Il. Ill.
CH)OH zo
CHz+-0-CHCH>)i6CH3
H OJH zo zo
H N HaNCH2-|C-N--CH2COOH CH -0-C-|(CH;)16CH3
OH H | 0
HO CHa (CH2)16CH3
H O
HOCH, _O o
a ANY HQ CH;OH
3 Oo
E H H
R « Podaj nazwy związków oznaczonych numerami: I, II i III oraz określ do jakiej grupy
2 substancji organicznych naleza.
E « Wymień nazwy wiązań zaznaczonych w każdym z przedstawionych wzorów.
3
R B. Związki I, II, III, w reakcji z wodą w obecności odpowiednich katalizatorów ulegają
8 rozkładowi na prostsze monocząsteczki.
3 Podaj nazwę opisanego procesu oraz wzory półstrukturalne i nazwy wszystkich
a monoczasteczek otrzymanych w jego wyniku.
Ą C. Związek II reaguje z wodorotlenkiem sodu i z kwasem solnym. Posługując się wzorami
E półstrukturalnymi związków organicznych zapisz równania obu reakcji.
Określ zachowanie się związku II w każdej z tych reakcji. Podaj o jakich właściwościach\n
Ee tego związku świadczą obie reakcje.
D. Trioleinian glicerolu należy do ciekłych tłuszczów roślinnych. Tłuszcze roślinne poddaje
się reakcji „utwardzania”. Wyjaśnij na czym polega utwardzanie tłuszczów i jakiej
substancji używamy do tej reakcji.
E. Podczas spalania heksozy (C6Hi06), jednym z produktów reakcji jest bezbarwny,
niepalny, cięższy od powietrza gaz, który wprowadzony do wody wapiennej powoduje jej
zmętnienie.
Zapisz równania opisanych reakcji i oblicz:
« [le gramów heksozy spalono, jeśli wydzieliło się 0,224 dm’ opisanego wyżej gazu,
odmierzonego w warunkach normalnych.
= Tle gramów osadu powstało podczas identyfikacji opisanego gazu.
Ę
5
e»
a
N
oo
Układ okresowy pierwiastków
1 18
LKTTE masa atomowa 4.006
_ iH liczba atutnówa symbol chemiczny „He
a wait: | 2 ee 13 14 15 16 17 Hel
$ 6341 EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179
F aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe
ż Lit Ber Bor | Węgigl | Azot Tlen Fisor | Nesn
s FEET 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a
2 Na Mg Al Si FP fs Cc! gAF
It 12 13 ja 15 i 17 I
5 ki pol 3 4 5 6 7 5 9 10 1 12 di wa | tees | ae | u he
B misi | woe | 4400 | 47 | si | 1% | sA | SM] MU p WSE | GW | W TAM | ami | Jak | RW | 8360
cj wR | „Ca | Se | ali | nV | Cr | nMn | zFe | nCo | uNi | zaCu | mźn | Ga | uGe
Ę Pats | Wap Ska | T Wanad | Chrom gn |_Żedam | Kobalt | Nikiel | Miedź | Cyl Gal | emu | Amen | Sele | Hrom n
8 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 7a TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121.75 127,60 126 Has
|| a |e | axe | at ate | oe | ath | a | ote | ot | | a | a | ate | ok | te
3 Rubid | Stroot ltr ko Niob | Malibden | Technet | Ruten Rod | Pallad | Srebm | Kadm Ind ma | Aacymon | Tellur Jod | Ksenm
Ę riżsS | TT ZET Ta R | [M | IS | Isa | 1902 | Gim | WSW | Ime | 20059 | DAJA | 2972 | 208980 | J0GOKI | 109987 | 222,018
ssCs | scBa | HESS | „Hf | mTa | wW | Re | Os | lt | saPt | au | wHg | mTl | Pb | saBi | Po | ast | 1Rn
Ę Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon
a Laniiei
g mai | ŻEM 381,1 TEN) 383,1 TEJ BET 266,1
Ś nFr | Ra | 2708 | ang | josUnp | joglnh | yopUns | jglno | pone:
3 (rama Rad wwe
a -
= Kas [16] MAM T3038 Isjas | 5805 | lezsu | 1900 | less | IGR | DAM | [4567
lantarowce ace | Pr | goNd asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu
Cer | Pramod | Heady remei_ | Samar ap | Gadalin | Testy Dyapen Hedin Erh Tul Inerh Let
mas | Diss | mana | 23748 | a66 | aver | ia | wiar [aioe | ase | S578 | zza | di | 260.1
aktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr
Tor | Pree Uran sp Huta : klur | Berkel | Kalifirn | Einstein | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens
ELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA
iH 2He
2,1 2 13 14 15 16 17
3Li | 4Be sB | 6C | N | sO | oF |1oNe
10 | 15 20 | 25 | 30 | 35 | 40
Na] 2Mg 3A1 | i4Si | isP | 16S | 17Cl] isAr
09 | 12 15 | 18 | 21 | 25 | 30
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
19K | zoCa | 21Se | 22Ti | 23V | 24Cr | 2s5Mn | 6Fe | 27Co | 2gNi | 29 Cu | zoZn | 31Ga | 32Ge | 33As | 34Se | 35Br | 36Kr
os | 10 | 13 | 15 | 16 | 16 | 15 | 18 | 18 | 18 | 19 | 16 | 16 | 18 | 20 | 24 | 28
37Rb | 38Sr | 39Y | 40Zr |41Nb | aMo | 43Te | q4Ru | 4sRh | 46Pd | 47Ag | asCd | 4oln | soSn | s1Sb | szTe| szl | saXe
os | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 19 | 22 | 22 | 22 | 19 | 17 | 17 | 18 | 19 | 2a | 25
ssCs | s6Ba | szLa | 2 Hf| 73Ta | 74W | 7sRe |760S| mzlr | zsPt | 7oAu | soHg | si Tl | s2Pb | szBi | s4Po | ssAt | ssRn
o7 | 09 | i | 13 | 15 | 17 | 19 | 22 | 22 | 22 | 24 | 19 | 18 | 18 | 19 | 20 | 22
g7Fr gsRa
07 | 09
ROZPUSZCZALNOSC SOLI I WODOROTLENKOW W WODZIE
[| ao | Br | r | No, | cu,coo | s” | so,” | so,” | co,” | sio,” | Cro,” | PO,” | OH |
m | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | N | R |
g Na | R | R | R | R | R [| R] R | R | R | R | R] R | R |
ĘĄ [K_ | R | R | R | R | R | R] R] R | R] R | R [R | R]
s [Ag | N | N |N | R | R | N | N | TON |= | ON] No] - |
6 [Me™ | R | R | R | R {| oR | - | N | R] N | N | R [NIN]
s
E
w
„ [Ba | R | R | R | R | R | R | N | N | N | N | N | NTR |
Ę
ajar | R | R |R]R | R | - | - | R] = | N |= TN TN
[sf R | R | R | - | - [Nn | - | R | = | - | = [| N | N |
Z, [b | T | T |] N | R | R | N | N | N | N | N | N | N [WN |]
= [BP | - | - | - | R | - [Nin | - | N | = | n [Tn [Tn]
\n
) [e | R | R [R] R | R [NTN | R [TN [TN | = [NTN |
5 R- substancja rozpuszczalna; T- substancja trudno rozpuszczalna; N- substancja nierozpuszczalna;
'e' |- oznacza, ze dana substancja albo rozkłada się w wodzie, albo nie została otrzymana
is}
L+
= SZEREG ELEKTROCHEMICZNY METALI
Elektroda E'[v]
AVAF"
Cd/ Cd"
Pb/ Pb”
H/2H"
Ag/Ag"
Hg/Hg""
PODKARPACKI KURATOR OŚWIATY
SS
SE
A £ŹR
EGZAMIN DOJRZAŁOŚCI 2002
Objęte tajemnicą egzaminacyjną
do dnia 10 maja 2002 r. do godz. 20.30
WKP - 410 - 1/63/59/02/CH II
do pisemnego egzaminu dojrzałości we wszystkich typach szkół średnich dla dorosłych
w toku szkolnym 2001/2002
10 maja 2002 r., godz. 20.30
i
a Model odpowiedzi i schemat punktowania zadań.
n
3
Ę 1. Punkty przyznawane są za całkowicie poprawne rozwiązanie.
2 2. Jeżeli polecenie brzmiało „zapisz równanie reakcji” - nie przydziela się punktów za
g zapisanie schematu procesu.
n
Ej 3. Brak jednostek w obliczeniach obniża punktację o 0,5 pkt.
8 4. Inne niż modelowe rozwiązanie należy ocenić zgodnie z podaną punktacją.
Ś
E Zadanie 1.
N
Model odpowiedzi\n
g A Wyjaśnienie pojęć: kwas, zasada, sól w teorii Arrheniusa 3x1=3,0
E Zapis równań: H,R= H* + H„,R” Za równanie | 3x1=3,0
B M(OH),„= M™ + mOH”
„o M,R„ = nM™ +mR™
= Jako poprawny można uznać zapis nie uwzględniający dysocjacji stopniowej kwasu
Elektrolity: HNO3, H;PO,, KOH, Ca(OH)2, Na»S, FeSO4 Za wybór 6 1,0
substancji
Kwas azotowy(V), kwas fosforowy(V), wodorotlenek potasu, wodorotlenek wapnia, | Podanie 6x0,5=3,0
siarczek sodu, siarczan(VI) żelaza(1I1) nazw
HNO;> H* + NO; Za równania | 8x1,0=8,0
H;PO,= H' + H;PO4 ; HPO, = H' + HPO,” ; HPO, H* + PO. dysocjacji
KOH> K + OH”
Ca(OH), Ca?" + 20H
Na;S-Ca*' + 20H”
FeSQu>Fe™* + SO,"
c KOH + HCI> KCI + HO Za 2 2x1=2,0
H +OH > H„O równania
Reakcja zobojętniania ||| | || 05]
Określenie barwy papierków uniwersalnych 3x0,5=1,5
Liczba moli kwasu - 0,1 Za obliczenie 3,0
Liczba moli zasady - 0,2
Stosunek molowy substratów: 1: 2
E Projekt reakcji: Za projekt 3,0
Np.Mg+S=MgS i MgS+2HCI = MgCl, + HS
H,S -rozpuścić w wodzie
C.H;OH, H;CO;, CH;COOH, HCI, H;SO;
5 powierze , ||. rozgrzana 2. płuczka z 3. osuszanie t+?
z miedź |? |roztworem NaOH| |tlenkiem wapnial azot”:
3
R « Jakie składniki powietrza są kolejno eliminowane przy zastosowaniu tej metody,
E a jakie pozostały jako domieszka azotu (na schemacie oznaczone jako ,,?”).
3, s _ Podaj równania reakcji zachodzących w reaktorach 1, 2i3.
a « Jakie właściwości substancji zastosowanych w reaktorze 1, 2 i 3 zadecydowały o ich
b wyborze w opisanej metodzie otrzymywania azotu.
3
E C. Amoniak otrzymuje się w bezpośredniej syntezie z azotu i wodoru.
‘> « Zapisz równanie syntezy amoniaku.
E « _ Oblicz stężenie procentowe roztworu amoniaku wiedząc, że w T=293K w 100 cm”
= wody można rozpuścić 52,6 g NH3.
D. Amoniak stosowany jest jako substancja wyjściowa do otrzymywania niektórych tlenków
azotu, kwasów azotowych i soli amonowych.
« Napisz i uzgodnij równania reakcji przedstawione poniższym schematem:
[o
NH; - NO + NO» z HNO3 + HNO;
‘ a
NH4NO3
5 | T
NO
" Podaj nazwy związków azotu przedstawionych w powyższym schemacie i określ
stopnie utlenienia azotu w tych związkach.
E. Podaj nazwy przedstawionych poniżej związków zawierających azot:
1 2 3 4
„NHa
O=C, CH;COOH GHzO0-NO2 NO»
NH2 NM CHO-NO>
CH ,O-NO,
Zadanie 5.
A. Dane są związki o wzorach:
I. Il. Ill.
CH)OH zo
CHz+-0-CHCH>)i6CH3
H OJH zo zo
H N HaNCH2-|C-N--CH2COOH CH -0-C-|(CH;)16CH3
OH H | 0
HO CHa (CH2)16CH3
H O
HOCH, _O o
a ANY HQ CH;OH
3 Oo
E H H
R « Podaj nazwy związków oznaczonych numerami: I, II i III oraz określ do jakiej grupy
2 substancji organicznych naleza.
E « Wymień nazwy wiązań zaznaczonych w każdym z przedstawionych wzorów.
3
R B. Związki I, II, III, w reakcji z wodą w obecności odpowiednich katalizatorów ulegają
8 rozkładowi na prostsze monocząsteczki.
3 Podaj nazwę opisanego procesu oraz wzory półstrukturalne i nazwy wszystkich
a monoczasteczek otrzymanych w jego wyniku.
Ą C. Związek II reaguje z wodorotlenkiem sodu i z kwasem solnym. Posługując się wzorami
E półstrukturalnymi związków organicznych zapisz równania obu reakcji.
Określ zachowanie się związku II w każdej z tych reakcji. Podaj o jakich właściwościach\n
Ee tego związku świadczą obie reakcje.
D. Trioleinian glicerolu należy do ciekłych tłuszczów roślinnych. Tłuszcze roślinne poddaje
się reakcji „utwardzania”. Wyjaśnij na czym polega utwardzanie tłuszczów i jakiej
substancji używamy do tej reakcji.
E. Podczas spalania heksozy (C6Hi06), jednym z produktów reakcji jest bezbarwny,
niepalny, cięższy od powietrza gaz, który wprowadzony do wody wapiennej powoduje jej
zmętnienie.
Zapisz równania opisanych reakcji i oblicz:
« [le gramów heksozy spalono, jeśli wydzieliło się 0,224 dm’ opisanego wyżej gazu,
odmierzonego w warunkach normalnych.
= Tle gramów osadu powstało podczas identyfikacji opisanego gazu.
Ę
5
e»
a
N
oo
Układ okresowy pierwiastków
1 18
LKTTE masa atomowa 4.006
_ iH liczba atutnówa symbol chemiczny „He
a wait: | 2 ee 13 14 15 16 17 Hel
$ 6341 EOTFIF) [CTI [EIT] 14,00 i Lhe 20,179
F aLi | «Be 3B aC 7 40 sF | wNe
ż Lit Ber Bor | Węgigl | Azot Tlen Fisor | Nesn
s FEET 240 FI rl Zak 41,773 EJ 3345 44a
2 Na Mg Al Si FP fs Cc! gAF
It 12 13 ja 15 i 17 I
5 ki pol 3 4 5 6 7 5 9 10 1 12 di wa | tees | ae | u he
B misi | woe | 4400 | 47 | si | 1% | sA | SM] MU p WSE | GW | W TAM | ami | Jak | RW | 8360
cj wR | „Ca | Se | ali | nV | Cr | nMn | zFe | nCo | uNi | zaCu | mźn | Ga | uGe
Ę Pats | Wap Ska | T Wanad | Chrom gn |_Żedam | Kobalt | Nikiel | Miedź | Cyl Gal | emu | Amen | Sele | Hrom n
8 3,467 „A 2905 9124 U2 O 7,9 7a TO 102,905 M42 107, Ra IZA (Mw 121.75 127,60 126 Has
|| a |e | axe | at ate | oe | ath | a | ote | ot | | a | a | ate | ok | te
3 Rubid | Stroot ltr ko Niob | Malibden | Technet | Ruten Rod | Pallad | Srebm | Kadm Ind ma | Aacymon | Tellur Jod | Ksenm
Ę riżsS | TT ZET Ta R | [M | IS | Isa | 1902 | Gim | WSW | Ime | 20059 | DAJA | 2972 | 208980 | J0GOKI | 109987 | 222,018
ssCs | scBa | HESS | „Hf | mTa | wW | Re | Os | lt | saPt | au | wHg | mTl | Pb | saBi | Po | ast | 1Rn
Ę Cez [Aer galu | Hain Tanta | Wolfram | Ben sm Ind | Patra | Złoto Het ‘Tal ów | Bim | Polon Asi | Radon
a Laniiei
g mai | ŻEM 381,1 TEN) 383,1 TEJ BET 266,1
Ś nFr | Ra | 2708 | ang | josUnp | joglnh | yopUns | jglno | pone:
3 (rama Rad wwe
a -
= Kas [16] MAM T3038 Isjas | 5805 | lezsu | 1900 | less | IGR | DAM | [4567
lantarowce ace | Pr | goNd asm Gd | Th | Dy | Ho | «Er | Tm | „Yb | „Lu
Cer | Pramod | Heady remei_ | Samar ap | Gadalin | Testy Dyapen Hedin Erh Tul Inerh Let
mas | Diss | mana | 23748 | a66 | aver | ia | wiar [aioe | ase | S578 | zza | di | 260.1
aktynowce ai Th giPa ag! saNp Pu | sam | «Cm | «Bk ag Cf wEs | ioFm Md | igo | jolr
Tor | Pree Uran sp Huta : klur | Berkel | Kalifirn | Einstein | Fem | Mendclew| Nobel | Lorens
ELEKTROUJEMNOŚĆ wg PAULINGA
iH 2He
2,1 2 13 14 15 16 17
3Li | 4Be sB | 6C | N | sO | oF |1oNe
10 | 15 20 | 25 | 30 | 35 | 40
Na] 2Mg 3A1 | i4Si | isP | 16S | 17Cl] isAr
09 | 12 15 | 18 | 21 | 25 | 30
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
19K | zoCa | 21Se | 22Ti | 23V | 24Cr | 2s5Mn | 6Fe | 27Co | 2gNi | 29 Cu | zoZn | 31Ga | 32Ge | 33As | 34Se | 35Br | 36Kr
os | 10 | 13 | 15 | 16 | 16 | 15 | 18 | 18 | 18 | 19 | 16 | 16 | 18 | 20 | 24 | 28
37Rb | 38Sr | 39Y | 40Zr |41Nb | aMo | 43Te | q4Ru | 4sRh | 46Pd | 47Ag | asCd | 4oln | soSn | s1Sb | szTe| szl | saXe
os | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 19 | 22 | 22 | 22 | 19 | 17 | 17 | 18 | 19 | 2a | 25
ssCs | s6Ba | szLa | 2 Hf| 73Ta | 74W | 7sRe |760S| mzlr | zsPt | 7oAu | soHg | si Tl | s2Pb | szBi | s4Po | ssAt | ssRn
o7 | 09 | i | 13 | 15 | 17 | 19 | 22 | 22 | 22 | 24 | 19 | 18 | 18 | 19 | 20 | 22
g7Fr gsRa
07 | 09
ROZPUSZCZALNOSC SOLI I WODOROTLENKOW W WODZIE
[| ao | Br | r | No, | cu,coo | s” | so,” | so,” | co,” | sio,” | Cro,” | PO,” | OH |
m | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | R | N | R |
g Na | R | R | R | R | R [| R] R | R | R | R | R] R | R |
ĘĄ [K_ | R | R | R | R | R | R] R] R | R] R | R [R | R]
s [Ag | N | N |N | R | R | N | N | TON |= | ON] No] - |