{"id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad/30","paper_id":"chemia-2009-maj-matura-podstawowa","number":"30","points":3,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 30. (3 pkt)\nPrzedstaw projekt doświadczenia, które wykaże, że kwas aminooctowy (glicyna) zawiera\nw cząsteczce grupę funkcyjną o charakterze kwasowym (karboksylową) oraz grupę\nfunkcyjną o charakterze zasadowym (aminową). W tym celu:\na) uzupełnij poniższy opis doświadczenia, wpisując wzory potrzebnych odczynników\nwybranych spośród:\nHCl(aq) CuSO4(aq) I2 w KI(aq) NaOH(aq) Cu(OH)2(zawiesina)\nb) wymień obserwacje, które umożliwią określenie charakteru chemicznego grup\nfunkcyjnych w cząsteczce glicyny (uwzględnij zmianę barwy roztworów)\nProbówka I:\nProbówka II:\nc) określ charakter chemiczny grup funkcyjnych, których obecność potwierdzono,\nwykonując doświadczenie.\nW probówce I potwierdzono obecność grupy o charakterze\nW probówce II potwierdzono obecność grupy o charakterze\nNr zadania\n27.\n28.\n29.\n30a\n30b\n30c\nMaks. liczba pkt\n2\n2\n2\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator! Uzyskana liczba pkt\n+ fenoloftaleina\nI\nglicyna\nII\nglicyna\n+ oranż metylowy\nPoziom podstawowy\n14\nBRUDNOPIS","answer":"b","answer_text":"Zadanie 30.\na)\nTworzenie informacji\nZaprojektowanie doświadczenia - wybór\nodczynników umożliwiających wykazanie\ncharakteru chemicznego grup funkcyjnych glicyny.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynników i uzupełnienie schematu doświadczenia.\nPoprawna odpowiedź:\nb)\nTworzenie informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia przedstawionego w formie\nschematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wymienienie obserwacji umożliwiających określenie\ncharakteru grup funkcyjnych.\nPoprawna odpowiedź:\nProbówka I: Malinowy roztwór odbarwia się.\nProbówka II: Roztwór zmienia barwę z czerwonej na żółtopomarańczową.\nZdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej\nodpowiedzi w części a) zadania.\nc)\nTworzenie informacji\nSformułowanie wniosku dotyczącego charakteru\nchemicznego grup funkcyjnych glicyny.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie charakteru grup funkcyjnych i uzupełnienie zdań.\nPoprawna odpowiedź:\nW probówce I potwierdzono obecność grupy o charakterze kwasowym.\nW probówce II potwierdzono obecność grupy o charakterze zasadowym.\nZdający otrzymuje punkt za określenie charakteru chemicznego grup funkcyjnych\npod warunkiem udzielenia poprawnej odpowiedzi w części a) zadania.\nNaOH(aq) + fenoloftaleina\nI\nglicyna\nII\nglicyna\nHCl(aq) + oranż metylowy\nmaj 2009\nCHEMIA\nPOZIOM ROZSZERZONY\nKLUCZ PUNKTOWANIA\nODPOWIEDZI\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n15\nZadanie 1.\na)\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie stanu kwantowo-mechanicznego\nelektronów za pomocą liczb kwantowych.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wpisanie do tabeli wartości trzech liczb kwantowych\nopisujących stan kwantowo-mechaniczny elektronów (4p3).\nPoprawna odpowiedź:\nLiczby\nkwantowe\nGłówna liczba\nkwantowa\n[n]\nPoboczna liczba\nkwantowa\n[l]\nMagnetyczna\nliczba kwantowa\n[m]\nWartości liczb\nkwantowych\n4\n1\n-1\n0\n1\nb)\nKorzystanie z informacji\nUzupełnienie brakujących danych na podstawie\ntekstu o tematyce chemicznej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za identyfikację pierwiastka i podanie jego symbolu oraz\nza zapisanie w formie skróconej konfiguracji elektronowej jego atomu w stanie\npodstawowym.\nPoprawna odpowiedź:\nSymbol pierwiastka: As\nKonfiguracja elektronowa: [Ar] 4s23d104p3 lub [Ar] 3d104s24p3\nZadanie 2.\nKorzystanie z informacji\nObliczenie masy izotopu promieniotwórczego\npo określonym czasie na podstawie jego okresu\npółtrwania.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(uwzględniającą początkową zawartość izotopu promieniotwórczego w próbce oraz zmianę\nmasy izotopu promieniotwórczego w czasie zależność między danymi a szukaną) oraz\nwykonał obliczenia i podał wynik z jednostką.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nMasa izotopu promieniotwórczego w próbce = 20 g ⋅ 0,1 = 2 g\n15,9 lat to 3 τ1/2\nMasa izotopu promieniotwórczego po 3τ1/2=\n3\n2g\n2 = 0,25 g\nCałkowita masa kobaltu zawartego w próbce: 20 g - 2 g + 0,25 g = 18,25 g\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n16\nZadanie 3.\nKorzystanie z informacji\nUzupełnienie brakujących danych na podstawie\nrównania reakcji chemicznej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił tabelę, podając liczby moli i masy reagentów.\nPoprawna odpowiedź:\nSiO2\nMg\nSi\nMgO\nLiczba moli, mol\n0,5\n1\n0,5\n1\nMasa, g\n30\n24\n14\n40\nZadanie 4.\nWiadomości i rozumienie\nOpisanie zachowania tlenków wybranych\npierwiastków wobec wody, kwasów i zasad.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty za uzupełnienie wzorami tlenków trzech kolumn tabeli.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił dwie kolumny tabeli.\nZdający otrzymuje 0 punktów za wypełnienie jednej kolumny lub częściowe wypełnienie\nwszystkich kolumn.\nPoprawna odpowiedź:\nTlenki reagujące z\nmocnymi kwasami\nwodą\nmocnymi zasadami\nNa2O, ZnO\nNa2O, P4O10, SO3\nP4O10, ZnO, SO3\nZadanie 5.\nWiadomości i rozumienie\nOkreślenie roli siarkowodoru i amoniaku\nw roztworach wodnych według teorii Brönsteda\ni zilustrowanie właściwości tych substancji\nrównaniami reakcji z wodą.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za określenie roli każdego gazu i zapisanie równania reakcji\ntego związku z wodą.\nPoprawne odpowiedzi:\nWzór\nzwiązku\nRola\nzwiązku\nRównanie reakcji\nH2S\nkwas\nH2S + H2O ⇄ HS- + H3O+\nNH3\nzasada\nNH3 + H2O ⇄ NH4\n+ + OH-\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nZadanie 6.\na)\nTworzenie informacji\nZaprojektowanie doświadczenia - wybór\nodczynników umożliwiających wykazanie\ncharakteru chemicznego wodorotlenku chromu(III).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynników i uzupełnienie schematu doświadczenia.\nPoprawna odpowiedź:\nb)\nTworzenie informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia przedstawionego w formie\nschematu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie spostrzeżeń, które umożliwią wykazanie\namfoterycznego charakteru wodorotlenku chromu(III).\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n• W obu probówkach osad wodorotlenku chromu(III) rozpuścił się.\n• W obu probówkach powstały klarowne roztwory.\nZdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej\nodpowiedzi w części a) zadania.\nc)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji świadczących\no amfoterycznym charakterze wodorotlenku\nchromu(III) z uwzględnieniem tworzenia\nhydroksokompleksu.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji\nwodorotlenku chromu(III) z kwasem solnym i równania reakcji wodorotlenku chromu(III)\nz roztworem wodorotlenku sodu.\nPoprawne odpowiedzi:\nProbówka I: Cr(OH)3 + 3H+ → Cr3+ + 3H2O\nProbówka II: Cr(OH)3 + 3OH- → [Cr(OH)6]3-\nZdający otrzymuje punkty, jeśli kolejność równań reakcji odpowiada kolejności wpisanych\nodczynników w schemacie doświadczenia.\nI\nHCl(aq)\nCr(OH)3(osad)\nII\nNaOH(aq)\nCr(OH)3(osad)\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nZadanie 7.\nTworzenie informacji\nDokonanie uogólnienia i sformułowanie wniosku.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli określił zależność pomiędzy wartościami stopni utlenienia\nchromu i manganu w tlenkach a charakterem chemicznym tlenków tych pierwiastków.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n• Wraz ze wzrostem stopnia utlenienia chromu i manganu charakter chemiczny tlenków\nzmienia się z zasadowego poprzez amfoteryczny na kwasowy.\n• Wraz ze wzrostem stopnia utlenienia tych pierwiastków wzrasta charakter kwasowy\nich tlenków.\nZadanie 8.\nKorzystanie z informacji Zastosowanie prawa Hessa do obliczenia efektów\nenergetycznych przemian.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z prawa Hessa zależność pomiędzy danymi a szukaną) oraz wykonał obliczenia\ni podał wynik z jednostką.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nWyrażenie standardowej entalpii reakcji\no\nΔH\nza pomocą standardowych entalpii tworzenia:\nAl2O3 (korund) → 2Al (s) + 3\n2 O2 (g) - (1 mol ·\no\n1\nΔH )\n3SO3(g) → 3S(rombowa) + 9\n2 O2 (g) - (3 mole ·\no\n2\nΔH )\n2Al (s) + 3S(rombowa) + 6O2 (g) → Al2(SO4)3 (krystaliczny) + (1 mol ·\no\n3\nΔH )\no\nΔH =\no\n3\nΔH\no\n1\nΔH\no\n2\n3ΔH\nObliczenie entalpii reakcji:\nΔHo = (-3437,4 +1671 + 1186,5) kJ = -579,9 kJ\nZadanie 9.\nTworzenie informacji\nOkreślenie wpływu zmiany stężenia reagenta oraz\nogrzania układu będącego w stanie równowagi\nna wydajność reakcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił zdania, określając wpływ dwóch czynników\nna wydajność reakcji tworzenia SO2.\nPoprawna odpowiedź:\na) Wydajność reakcji zmaleje.\nb) Wydajność reakcji wzrośnie.\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nZadanie 10.\nTworzenie informacji\nWyjaśnienie wpływu stężenia roztworu kwasu\nazotowego(V) na rodzaj produktów reakcji tego kwasu\nz miedzią.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty za uzupełnienie obu zdań - 1 punkt za identyfikację roztworów\nA i B oraz 1 punkt za identyfikację tlenków azotu.\nPoprawne odpowiedzi:\nRoztwór A to stężony kwas azotowy(V), a roztwór B to rozcieńczony kwas azotowy(V).\nCzerwonobrunatnym gazem, który powstał w probówce I, jest tlenek azotu o wzorze NO2.\nW probówce II powstał bezbarwny tlenek o wzorze NO.\nZadanie 11.\nKorzystanie z informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie opisanego doświadczenia.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za napisanie, co zaobserwowano w każdym etapie\ndoświadczenia.\nPoprawne odpowiedzi:\nEtap 1: Wytrąca się jasnozielony osad.\nEtap 2: Osad zmienia zabarwienie na czerwonobrunatne lub osad ciemnieje.\nZadanie 12.\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji na podstawie słownego\nopisu doświadczenia.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za napisanie każdego z równań ilustrujących reakcje, które\nzachodzą podczas opisanego doświadczenia.\nPoprawne odpowiedzi:\nEtap 1: Fe2+ + 2OH- → Fe(OH)2↓\nEtap 2: 2Fe(OH)2 + H2O2 → 2Fe(OH)3\nZadanie 13.\nKorzystanie z informacji\nWykonanie obliczeń dotyczących zatężania\nroztworów.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z definicji stężenia procentowego zależność pomiędzy danymi a szukaną) oraz\nwykonał obliczenia i podał wynik w procentach masowych.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy\nostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku\nliczbowym.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n20\nPoprawne rozwiązanie:\nMasa NaCl w 400 g roztworu 20% = 400 g 20%\n100%\n⋅\n= 80 g\nMasa roztworu I = 400 g - 22 g = 378 g\nMasa NaCl w roztworze I = 80 g - 22 g = 58 g\nObliczenie stężenia roztworu I: cp = 58 g\n378 g · 100% = 15,34%\nZadanie 14.\nKorzystanie z informacji\nZanalizowanie schematów doświadczeń\nprzedstawiających badanie zachowania metali\nw roztworach soli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór i zapisanie numerów probówek, w których\nzaobserwowano objawy reakcji.\nPoprawna odpowiedź:\nProbówki: I, III i IV\nZadanie 15.\na)\nKorzystanie z informacji\nZaprojektowanie reakcji strącania osadu\nna podstawie danych zawartych w tablicy\nrozpuszczalności.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynnika umożliwiającego usunięcie jonów Ba2+\nz roztworu oraz za uzasadnienie tego wyboru.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\nOdczynnik: Na2SO4\nUzasadnienie:\n• Jony siarczanowe(VI) powstałe w wyniku dysocjacji Na2SO4 tworzą nierozpuszczalny\nosad wyłącznie z jonami Ba2+.\n• Aniony pozostałych soli tworzą nierozpuszczalne osady zarówno z jonami Ba2+,\njak i Mg2+.\nb)\nWiadomości i rozumienie\nIlustrowanie przebiegu reakcji wytrącania osadu\nza pomocą równania reakcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji\nwytrącania siarczanu(VI) baru.\nPoprawna odpowiedź:\nBa2+ + SO4\n2- → Ba\n2\n4\nSO -↓\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n21\nZadanie 16.\nKorzystanie z informacji\nObliczenie pH wodnego roztworu słabego kwasu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z definicji stopnia dysocjacji oraz pH zależność pomiędzy danymi a szukaną)\noraz wykonał obliczenia i podał wynik.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPoprawne rozwiązanie:\nZależność pH roztworu od stężenia kwasu i stopnia dysocjacji:\ncH\n+= c0 · α\npH = -log cH\n+ = -log c0 · α\nObliczenie pH:\nα = 5% = 0,05 pH = -log 0,2 · 0,05 = -log 10-2 = 2\nZadanie 17.\nKorzystanie z informacji\nPrzewidywanie odczynu wodnych roztworów soli.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie odczynów trzech wodnych roztworów soli.\nPoprawna odpowiedź:\nProbówka I (NaNO2): odczyn zasadowy\nProbówka II (NaCl): odczyn obojętny\nProbówka III (NH4Cl): odczyn kwasowy\nZadanie 18.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie utleniacza i reduktora.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie roli nadtlenku wodoru w reakcjach zilustrowanych\nrównaniami i uzupełnienie zdań.\nPoprawna odpowiedź:\nW reakcji 1 nadtlenek wodoru pełni rolę reduktora.\nW reakcji 2 nadtlenek wodoru pełni rolę utleniacza.\nZadanie 19.\nWiadomości i rozumienie\nZastosowanie zasady bilansu elektronowego\ndo uzgadniania równania reakcji zapisanego\nw formie jonowej.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za przedstawienie bilansu elektronowego i 1 punkt za napisanie\nrównania reakcji.\nPoprawne odpowiedzi:\nBilans elektronowy:\nFe2O3 + 10 OH -→ 2\n2\n4\nFeO -+ 5H2O + 6e-\nCl2 + 2e- → 2Cl - / (· 3)\nRównanie reakcji: Fe2O3 + 3 Cl2 + 10 OH - → 2\n2\n4\nFeO - + 6 Cl - + 5 H2O\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n22\nZadanie 20.\nKorzystanie z informacji\nDokonanie selekcji i analizy informacji dotyczących\nproduktów elektrolizy wodnych roztworów\nelektrolitów.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli wzory\nczterech elektrolitów.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli wzory\ntrzech elektrolitów.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli\nwzory dwóch elektrolitów.\nPoprawne odpowiedzi:\nNr\nelektrolitu\nI\nII\nIII\nIV\nWzór\nelektrolitu\nNaCl\nNaOH\nH2SO4\nNa2SO4\nZadanie 21.\nWiadomości i rozumienie\nPrzedstawienie przebiegu elektrolizy wodnych\nroztworów elektrolitów w formie równań reakcji\nelektrodowych.\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie równania reakcji przebiegającej na katodzie i 1 punkt\nza zapisanie równania reakcji przebiegającej na anodzie podczas elektrolizy wodnego\nroztworu NaOH.\nPoprawne odpowiedzi:\nRównanie reakcji przebiegającej na katodzie: 2H2O + 2e- → H2↑ + 2OH-\nRównanie reakcji przebiegającej na anodzie: 4OH- → O2↑ + 2H2O + 4e-\nZadanie 22.\na)\nKorzystanie z informacji\nZanalizowanie równania reakcji zachodzącej\nw ogniwie.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie schematu ogniwa.\nPoprawna odpowiedź:\nZn | Zn2+ || Ag+ | Ag\nb)\nKorzystanie z informacji\nObliczenie SEM ogniwa.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za obliczenie SEM ogniwa i zapisanie wyniku z jednostką.\nPoprawna odpowiedź:\nSEM = E0 Ag/ Ag+ - E0\n2\nZn / Zn + = 0,80 V - (-0,76 V) = 1,56 V\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n23\nZadanie 23.\na)\nTworzenie informacji\nZaprojektowanie doświadczenia - wybór\nodczynników umożliwiających otrzymanie soli\nmanganu(II).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wybór i zapisanie nazw lub wzorów odczynników\numożliwiających przeprowadzenie redukcji jonów manganianowych(VII) do jonów\nmanganu(II).\nPoprawna odpowiedź:\nRoztwory manganianu(VII) potasu, kwasu siarkowego(VI) i siarczanu(IV) sodu lub roztwory\nKMnO4, H2SO4 i Na2SO3.\nb)\nTworzenie informacji\nSformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać\nw czasie doświadczenia.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za opisanie, co zaobserwowano podczas doświadczenia.\nPoprawna odpowiedź:\nFioletowy roztwór odbarwia się lub roztwór staje się bezbarwny.\nZdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej\nodpowiedzi w części a) zadania.\nZadanie 24.\nKorzystanie z informacji\nZastosowanie równania kinetycznego do obliczenia\nzmiany szybkości reakcji.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę\n(wynikającą z równania kinetycznego zależność pomiędzy początkową i końcową szybkością\nreakcji) oraz wykonał obliczenia i podał odpowiedź.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd\nrachunkowy lub podał błędną odpowiedź.\nZdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.\nPrzykładowe rozwiązanie:\nZależność pomiędzy początkową i końcową szybkością reakcji:\nv = k · cA\n2\n· cB\nv´ = k· ( 1\n2 cA)\n2 · ( 1\n2 cB ) = k · 1\n4 cA\n2 · 1\n2 cB = 1\n8 · k · cA\n2 · cB = 1\n8 v\nOdpowiedź: Szybkość reakcji zmaleje ośmiokrotnie.\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n24\nZadanie 25.\na)\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równań reakcji chemicznych na podstawie\nsłownego opisu przemian.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie każdego z dwóch równań ilustrujących etapy\nprocesu otrzymywania pent-2-enu z pent-1-enu oraz uwzględnienie warunków reakcji\ndrugiego etapu.\nPoprawne odpowiedzi:\n1.:\nCH3 CH CH2\nCH2 CH3\nCl\nCH2 CH CH2 CH2 CH3 +\nCl\nH\n2.:\nCH3 CH CH2\nCH2 CH3\nCl\nKOH\nalkohol\ntemperatura\nCH3 CH CH\nCH2 CH3 +\nO\nH2\nKCl\nb)\nTworzenie informacji\nUogólnienie i sformułowanie wniosku.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił zdanie, formułując regułę dotyczącą przebiegu\nreakcji eliminacji.\nPoprawna odpowiedź:\nGłównym produktem eliminacji cząsteczki HCl z monochloropochodnej jest związek,\nktóry powstaje w wyniku oderwania atomu wodoru od atomu węgla połączonego z mniejszą\nliczbą atomów wodoru.\nZadanie 26.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie wiązań typu σ i typu π .\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie liczby wiązań σ i liczby wiązań π w cząsteczce\nwęglowodoru o podanym wzorze.\nPoprawna odpowiedź:\nLiczba wiązań σ : 12\nLiczba wiązań π : 2\nZadanie 27.\nWiadomości i rozumienie\nNarysowanie wzorów izomerów estru kwasu\nkarboksylowego.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie w tabeli jednego wzoru estru oraz jednego\nwzoru kwasu będących izomerami octanu etylu.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nWzór estru:\nWzór kwasu:\nCH3 CH2\nCOO\nCH3\nCH3\nCH2 CH2\nCOOH\nHCOO CH2\nCH2\nCH3\nCH3 CH\nCOOH\nCH3\nChemia - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n25\nZadanie 28.\nWiadomości i rozumienie\nZapisanie równania reakcji otrzymywania propenalu\nna podstawie słownego opisu przemiany.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie równania reakcji otrzymywania propenalu w wyniku\ndehydratacji glicerolu.\nPoprawna odpowiedź:\nCH2\nCH\nCH2\nOH\nOH\nOH\nCH\nCH2\nCHO\nO\nH2\n2\nZadanie 29.\nWiadomości i rozumienie\nStosowanie poprawnej nomenklatury alkoholi.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie nazw systematycznych dwóch alkoholi o podanych\nwzorach półstrukturalnych.\nPoprawna odpowiedź:\nNazwa związku III: 3-metylobutan-2-ol\nNazwa związku IV: 3-metylobutan-1-ol\nZadanie 30.\nWiadomości i rozumienie\nRozpoznanie rzędowości atomów węgla i określenie\nrzędowości alkoholi.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za określenie rzędowości trzech alkoholi o podanych wzorach\npółstrukturalnych.\nPoprawna odpowiedź:\nRzędowość alkoholu I: pierwszorzędowy\nRzędowość alkoholu II: trzeciorzędowy\nRzędowość alkoholu III: drugorzędowy","solution":null,"image":"img/chemia-2009-maj-matura-podstawowa/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 30. (3 pkt)<br>Przedstaw projekt doświadczenia, które wykaże, że kwas aminooctowy (glicyna) zawiera<br>w cząsteczce grupę funkcyjną o charakterze kwasowym (karboksylową) oraz grupę<br>funkcyjną o charakterze zasadowym (aminową). W tym celu:<br>a) uzupełnij poniższy opis doświadczenia, wpisując wzory potrzebnych odczynników<br>wybranych spośród:<br>HCl(aq) CuSO4(aq) I2 w KI(aq) NaOH(aq) Cu(OH)2(zawiesina)<br>b) wymień obserwacje, które umożliwią określenie charakteru chemicznego grup<br>funkcyjnych w cząsteczce glicyny (uwzględnij zmianę barwy roztworów)<br>Probówka I:<br>Probówka II:<br>c) określ charakter chemiczny grup funkcyjnych, których obecność potwierdzono,<br>wykonując doświadczenie.<br>W probówce I potwierdzono obecność grupy o charakterze<br>W probówce II potwierdzono obecność grupy o charakterze<br>Nr zadania<br>27.<br>28.<br>29.<br>30a<br>30b<br>30c<br>Maks. liczba pkt<br>2<br>2<br>2<br>1<br>1<br>1<br>Wypełnia<br>egzaminator! Uzyskana liczba pkt</p>\n<ul><li>fenoloftaleina</li></ul>\n<p>I<br>glicyna<br>II<br>glicyna</p>\n<ul><li>oranż metylowy</li></ul>\n<p>Poziom podstawowy<br>14<br>BRUDNOPIS</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 30.<br>a)<br>Tworzenie informacji<br>Zaprojektowanie doświadczenia - wybór<br>odczynników umożliwiających wykazanie<br>charakteru chemicznego grup funkcyjnych glicyny.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynników i uzupełnienie schematu doświadczenia.<br>Poprawna odpowiedź:<br>b)<br>Tworzenie informacji<br>Sformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać<br>w czasie doświadczenia przedstawionego w formie<br>schematu.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wymienienie obserwacji umożliwiających określenie<br>charakteru grup funkcyjnych.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Probówka I: Malinowy roztwór odbarwia się.<br>Probówka II: Roztwór zmienia barwę z czerwonej na żółtopomarańczową.<br>Zdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej<br>odpowiedzi w części a) zadania.<br>c)<br>Tworzenie informacji<br>Sformułowanie wniosku dotyczącego charakteru<br>chemicznego grup funkcyjnych glicyny.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za określenie charakteru grup funkcyjnych i uzupełnienie zdań.<br>Poprawna odpowiedź:<br>W probówce I potwierdzono obecność grupy o charakterze kwasowym.<br>W probówce II potwierdzono obecność grupy o charakterze zasadowym.<br>Zdający otrzymuje punkt za określenie charakteru chemicznego grup funkcyjnych<br>pod warunkiem udzielenia poprawnej odpowiedzi w części a) zadania.<br>NaOH(aq) + fenoloftaleina<br>I<br>glicyna<br>II<br>glicyna<br>HCl(aq) + oranż metylowy<br>maj 2009<br>CHEMIA<br>POZIOM ROZSZERZONY<br>KLUCZ PUNKTOWANIA<br>ODPOWIEDZI<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>15<br>Zadanie 1.<br>a)<br>Wiadomości i rozumienie<br>Opisanie stanu kwantowo-mechanicznego<br>elektronów za pomocą liczb kwantowych.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wpisanie do tabeli wartości trzech liczb kwantowych<br>opisujących stan kwantowo-mechaniczny elektronów (4p3).<br>Poprawna odpowiedź:<br>Liczby<br>kwantowe<br>Główna liczba<br>kwantowa<br>[n]<br>Poboczna liczba<br>kwantowa<br>[l]<br>Magnetyczna<br>liczba kwantowa<br>[m]<br>Wartości liczb<br>kwantowych<br>4<br>1<br>-1<br>0<br>1<br>b)<br>Korzystanie z informacji<br>Uzupełnienie brakujących danych na podstawie<br>tekstu o tematyce chemicznej.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za identyfikację pierwiastka i podanie jego symbolu oraz<br>za zapisanie w formie skróconej konfiguracji elektronowej jego atomu w stanie<br>podstawowym.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Symbol pierwiastka: As<br>Konfiguracja elektronowa: [Ar] 4s23d104p3 lub [Ar] 3d104s24p3<br>Zadanie 2.<br>Korzystanie z informacji<br>Obliczenie masy izotopu promieniotwórczego<br>po określonym czasie na podstawie jego okresu<br>półtrwania.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę<br>(uwzględniającą początkową zawartość izotopu promieniotwórczego w próbce oraz zmianę<br>masy izotopu promieniotwórczego w czasie zależność między danymi a szukaną) oraz<br>wykonał obliczenia i podał wynik z jednostką.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd<br>rachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy<br>ostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku<br>liczbowym.<br>Zdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.<br>Poprawne rozwiązanie:<br>Masa izotopu promieniotwórczego w próbce = 20 g ⋅ 0,1 = 2 g<br>15,9 lat to 3 τ1/2<br>Masa izotopu promieniotwórczego po 3τ1/2=<br>3<br>2g<br>2 = 0,25 g<br>Całkowita masa kobaltu zawartego w próbce: 20 g - 2 g + 0,25 g = 18,25 g<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>16<br>Zadanie 3.<br>Korzystanie z informacji<br>Uzupełnienie brakujących danych na podstawie<br>równania reakcji chemicznej.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił tabelę, podając liczby moli i masy reagentów.<br>Poprawna odpowiedź:<br>SiO2<br>Mg<br>Si<br>MgO<br>Liczba moli, mol<br>0,5<br>1<br>0,5<br>1<br>Masa, g<br>30<br>24<br>14<br>40<br>Zadanie 4.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Opisanie zachowania tlenków wybranych<br>pierwiastków wobec wody, kwasów i zasad.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty za uzupełnienie wzorami tlenków trzech kolumn tabeli.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił dwie kolumny tabeli.<br>Zdający otrzymuje 0 punktów za wypełnienie jednej kolumny lub częściowe wypełnienie<br>wszystkich kolumn.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Tlenki reagujące z<br>mocnymi kwasami<br>wodą<br>mocnymi zasadami<br>Na2O, ZnO<br>Na2O, P4O10, SO3<br>P4O10, ZnO, SO3<br>Zadanie 5.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Określenie roli siarkowodoru i amoniaku<br>w roztworach wodnych według teorii Brönsteda<br>i zilustrowanie właściwości tych substancji<br>równaniami reakcji z wodą.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje po 1 punkcie za określenie roli każdego gazu i zapisanie równania reakcji<br>tego związku z wodą.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Wzór<br>związku<br>Rola<br>związku<br>Równanie reakcji<br>H2S<br>kwas<br>H2S + H2O ⇄ HS- + H3O+<br>NH3<br>zasada<br>NH3 + H2O ⇄ NH4</p>\n<ul><li>+ OH-</li></ul>\n<p>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>17<br>Zadanie 6.<br>a)<br>Tworzenie informacji<br>Zaprojektowanie doświadczenia - wybór<br>odczynników umożliwiających wykazanie<br>charakteru chemicznego wodorotlenku chromu(III).<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynników i uzupełnienie schematu doświadczenia.<br>Poprawna odpowiedź:<br>b)<br>Tworzenie informacji<br>Sformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać<br>w czasie doświadczenia przedstawionego w formie<br>schematu.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie spostrzeżeń, które umożliwią wykazanie<br>amfoterycznego charakteru wodorotlenku chromu(III).<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi:<br>• W obu probówkach osad wodorotlenku chromu(III) rozpuścił się.<br>• W obu probówkach powstały klarowne roztwory.<br>Zdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej<br>odpowiedzi w części a) zadania.<br>c)<br>Wiadomości i rozumienie<br>Zapisanie równań reakcji świadczących<br>o amfoterycznym charakterze wodorotlenku<br>chromu(III) z uwzględnieniem tworzenia<br>hydroksokompleksu.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji<br>wodorotlenku chromu(III) z kwasem solnym i równania reakcji wodorotlenku chromu(III)<br>z roztworem wodorotlenku sodu.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Probówka I: Cr(OH)3 + 3H+ → Cr3+ + 3H2O<br>Probówka II: Cr(OH)3 + 3OH- → [Cr(OH)6]3-<br>Zdający otrzymuje punkty, jeśli kolejność równań reakcji odpowiada kolejności wpisanych<br>odczynników w schemacie doświadczenia.<br>I<br>HCl(aq)<br>Cr(OH)3(osad)<br>II<br>NaOH(aq)<br>Cr(OH)3(osad)<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>18<br>Zadanie 7.<br>Tworzenie informacji<br>Dokonanie uogólnienia i sformułowanie wniosku.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli określił zależność pomiędzy wartościami stopni utlenienia<br>chromu i manganu w tlenkach a charakterem chemicznym tlenków tych pierwiastków.<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi:<br>• Wraz ze wzrostem stopnia utlenienia chromu i manganu charakter chemiczny tlenków<br>zmienia się z zasadowego poprzez amfoteryczny na kwasowy.<br>• Wraz ze wzrostem stopnia utlenienia tych pierwiastków wzrasta charakter kwasowy<br>ich tlenków.<br>Zadanie 8.<br>Korzystanie z informacji Zastosowanie prawa Hessa do obliczenia efektów<br>energetycznych przemian.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę<br>(wynikającą z prawa Hessa zależność pomiędzy danymi a szukaną) oraz wykonał obliczenia<br>i podał wynik z jednostką.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd<br>rachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy<br>ostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku<br>liczbowym.<br>Zdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.<br>Poprawne rozwiązanie:<br>Wyrażenie standardowej entalpii reakcji<br>o<br>ΔH<br>za pomocą standardowych entalpii tworzenia:<br>Al2O3 (korund) → 2Al (s) + 3<br>2 O2 (g) - (1 mol ·<br>o<br>1<br>ΔH )<br>3SO3(g) → 3S(rombowa) + 9<br>2 O2 (g) - (3 mole ·<br>o<br>2<br>ΔH )<br>2Al (s) + 3S(rombowa) + 6O2 (g) → Al2(SO4)3 (krystaliczny) + (1 mol ·<br>o<br>3<br>ΔH )<br>o<br>ΔH =<br>o<br>3<br>ΔH<br>o<br>1<br>ΔH<br>o<br>2<br>3ΔH<br>Obliczenie entalpii reakcji:<br>ΔHo = (-3437,4 +1671 + 1186,5) kJ = -579,9 kJ<br>Zadanie 9.<br>Tworzenie informacji<br>Określenie wpływu zmiany stężenia reagenta oraz<br>ogrzania układu będącego w stanie równowagi<br>na wydajność reakcji.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił zdania, określając wpływ dwóch czynników<br>na wydajność reakcji tworzenia SO2.<br>Poprawna odpowiedź:<br>a) Wydajność reakcji zmaleje.<br>b) Wydajność reakcji wzrośnie.<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>19<br>Zadanie 10.<br>Tworzenie informacji<br>Wyjaśnienie wpływu stężenia roztworu kwasu<br>azotowego(V) na rodzaj produktów reakcji tego kwasu<br>z miedzią.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty za uzupełnienie obu zdań - 1 punkt za identyfikację roztworów<br>A i B oraz 1 punkt za identyfikację tlenków azotu.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Roztwór A to stężony kwas azotowy(V), a roztwór B to rozcieńczony kwas azotowy(V).<br>Czerwonobrunatnym gazem, który powstał w probówce I, jest tlenek azotu o wzorze NO2.<br>W probówce II powstał bezbarwny tlenek o wzorze NO.<br>Zadanie 11.<br>Korzystanie z informacji<br>Sformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać<br>w czasie opisanego doświadczenia.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje po 1 punkcie za napisanie, co zaobserwowano w każdym etapie<br>doświadczenia.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Etap 1: Wytrąca się jasnozielony osad.<br>Etap 2: Osad zmienia zabarwienie na czerwonobrunatne lub osad ciemnieje.<br>Zadanie 12.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Zapisanie równań reakcji na podstawie słownego<br>opisu doświadczenia.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje po 1 punkcie za napisanie każdego z równań ilustrujących reakcje, które<br>zachodzą podczas opisanego doświadczenia.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Etap 1: Fe2+ + 2OH- → Fe(OH)2↓<br>Etap 2: 2Fe(OH)2 + H2O2 → 2Fe(OH)3<br>Zadanie 13.<br>Korzystanie z informacji<br>Wykonanie obliczeń dotyczących zatężania<br>roztworów.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę<br>(wynikającą z definicji stężenia procentowego zależność pomiędzy danymi a szukaną) oraz<br>wykonał obliczenia i podał wynik w procentach masowych.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd<br>rachunkowy lub dokonał niewłaściwego zaokrąglenia wyniku, lub pominął jednostkę przy<br>ostatecznym wyniku liczbowym, lub podał błędną jednostkę przy ostatecznym wyniku<br>liczbowym.<br>Zdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>20<br>Poprawne rozwiązanie:<br>Masa NaCl w 400 g roztworu 20% = 400 g 20%<br>100%<br>⋅<br>= 80 g<br>Masa roztworu I = 400 g - 22 g = 378 g<br>Masa NaCl w roztworze I = 80 g - 22 g = 58 g<br>Obliczenie stężenia roztworu I: cp = 58 g<br>378 g · 100% = 15,34%<br>Zadanie 14.<br>Korzystanie z informacji<br>Zanalizowanie schematów doświadczeń<br>przedstawiających badanie zachowania metali<br>w roztworach soli.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wybór i zapisanie numerów probówek, w których<br>zaobserwowano objawy reakcji.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Probówki: I, III i IV<br>Zadanie 15.<br>a)<br>Korzystanie z informacji<br>Zaprojektowanie reakcji strącania osadu<br>na podstawie danych zawartych w tablicy<br>rozpuszczalności.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wybór odczynnika umożliwiającego usunięcie jonów Ba2+<br>z roztworu oraz za uzasadnienie tego wyboru.<br>Przykłady poprawnej odpowiedzi:<br>Odczynnik: Na2SO4<br>Uzasadnienie:<br>• Jony siarczanowe(VI) powstałe w wyniku dysocjacji Na2SO4 tworzą nierozpuszczalny<br>osad wyłącznie z jonami Ba2+.<br>• Aniony pozostałych soli tworzą nierozpuszczalne osady zarówno z jonami Ba2+,<br>jak i Mg2+.<br>b)<br>Wiadomości i rozumienie<br>Ilustrowanie przebiegu reakcji wytrącania osadu<br>za pomocą równania reakcji.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji<br>wytrącania siarczanu(VI) baru.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Ba2+ + SO4<br>2- → Ba<br>2<br>4<br>SO -↓<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>21<br>Zadanie 16.<br>Korzystanie z informacji<br>Obliczenie pH wodnego roztworu słabego kwasu.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę<br>(wynikającą z definicji stopnia dysocjacji oraz pH zależność pomiędzy danymi a szukaną)<br>oraz wykonał obliczenia i podał wynik.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd<br>rachunkowy.<br>Zdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.<br>Poprawne rozwiązanie:<br>Zależność pH roztworu od stężenia kwasu i stopnia dysocjacji:<br>cH<br>+= c0 · α<br>pH = -log cH</p>\n<ul><li>= -log c0 · α</li></ul>\n<p>Obliczenie pH:<br>α = 5% = 0,05 pH = -log 0,2 · 0,05 = -log 10-2 = 2<br>Zadanie 17.<br>Korzystanie z informacji<br>Przewidywanie odczynu wodnych roztworów soli.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za określenie odczynów trzech wodnych roztworów soli.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Probówka I (NaNO2): odczyn zasadowy<br>Probówka II (NaCl): odczyn obojętny<br>Probówka III (NH4Cl): odczyn kwasowy<br>Zadanie 18.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Rozpoznanie utleniacza i reduktora.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za określenie roli nadtlenku wodoru w reakcjach zilustrowanych<br>równaniami i uzupełnienie zdań.<br>Poprawna odpowiedź:<br>W reakcji 1 nadtlenek wodoru pełni rolę reduktora.<br>W reakcji 2 nadtlenek wodoru pełni rolę utleniacza.<br>Zadanie 19.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Zastosowanie zasady bilansu elektronowego<br>do uzgadniania równania reakcji zapisanego<br>w formie jonowej.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za przedstawienie bilansu elektronowego i 1 punkt za napisanie<br>równania reakcji.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Bilans elektronowy:<br>Fe2O3 + 10 OH -→ 2<br>2<br>4<br>FeO -+ 5H2O + 6e-<br>Cl2 + 2e- → 2Cl - / (· 3)<br>Równanie reakcji: Fe2O3 + 3 Cl2 + 10 OH - → 2<br>2<br>4<br>FeO - + 6 Cl - + 5 H2O<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>22<br>Zadanie 20.<br>Korzystanie z informacji<br>Dokonanie selekcji i analizy informacji dotyczących<br>produktów elektrolizy wodnych roztworów<br>elektrolitów.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli wzory<br>czterech elektrolitów.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli wzory<br>trzech elektrolitów.<br>Zdający otrzymuje 0 punktów, jeśli na podstawie informacji rozpoznał i wpisał do tabeli<br>wzory dwóch elektrolitów.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Nr<br>elektrolitu<br>I<br>II<br>III<br>IV<br>Wzór<br>elektrolitu<br>NaCl<br>NaOH<br>H2SO4<br>Na2SO4<br>Zadanie 21.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Przedstawienie przebiegu elektrolizy wodnych<br>roztworów elektrolitów w formie równań reakcji<br>elektrodowych.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie równania reakcji przebiegającej na katodzie i 1 punkt<br>za zapisanie równania reakcji przebiegającej na anodzie podczas elektrolizy wodnego<br>roztworu NaOH.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>Równanie reakcji przebiegającej na katodzie: 2H2O + 2e- → H2↑ + 2OH-<br>Równanie reakcji przebiegającej na anodzie: 4OH- → O2↑ + 2H2O + 4e-<br>Zadanie 22.<br>a)<br>Korzystanie z informacji<br>Zanalizowanie równania reakcji zachodzącej<br>w ogniwie.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie schematu ogniwa.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Zn | Zn2+ || Ag+ | Ag<br>b)<br>Korzystanie z informacji<br>Obliczenie SEM ogniwa.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za obliczenie SEM ogniwa i zapisanie wyniku z jednostką.<br>Poprawna odpowiedź:<br>SEM = E0 Ag/ Ag+ - E0<br>2<br>Zn / Zn + = 0,80 V - (-0,76 V) = 1,56 V<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>23<br>Zadanie 23.<br>a)<br>Tworzenie informacji<br>Zaprojektowanie doświadczenia - wybór<br>odczynników umożliwiających otrzymanie soli<br>manganu(II).<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wybór i zapisanie nazw lub wzorów odczynników<br>umożliwiających przeprowadzenie redukcji jonów manganianowych(VII) do jonów<br>manganu(II).<br>Poprawna odpowiedź:<br>Roztwory manganianu(VII) potasu, kwasu siarkowego(VI) i siarczanu(IV) sodu lub roztwory<br>KMnO4, H2SO4 i Na2SO3.<br>b)<br>Tworzenie informacji<br>Sformułowanie spostrzeżeń, jakich można dokonać<br>w czasie doświadczenia.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za opisanie, co zaobserwowano podczas doświadczenia.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Fioletowy roztwór odbarwia się lub roztwór staje się bezbarwny.<br>Zdający otrzymuje punkt za opis spostrzeżeń pod warunkiem udzielenia poprawnej<br>odpowiedzi w części a) zadania.<br>Zadanie 24.<br>Korzystanie z informacji<br>Zastosowanie równania kinetycznego do obliczenia<br>zmiany szybkości reakcji.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeśli w rozwiązaniu zadania zastosował właściwą metodę<br>(wynikającą z równania kinetycznego zależność pomiędzy początkową i końcową szybkością<br>reakcji) oraz wykonał obliczenia i podał odpowiedź.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli zastosował poprawną metodę rozwiązania, ale popełnił błąd<br>rachunkowy lub podał błędną odpowiedź.<br>Zdający otrzymuje 0 punktów, jeśli zastosował niepoprawną metodę rozwiązania.<br>Przykładowe rozwiązanie:<br>Zależność pomiędzy początkową i końcową szybkością reakcji:<br>v = k · cA<br>2<br>· cB<br>v´ = k· ( 1<br>2 cA)<br>2 · ( 1<br>2 cB ) = k · 1<br>4 cA<br>2 · 1<br>2 cB = 1<br>8 · k · cA<br>2 · cB = 1<br>8 v<br>Odpowiedź: Szybkość reakcji zmaleje ośmiokrotnie.<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>24<br>Zadanie 25.<br>a)<br>Wiadomości i rozumienie<br>Zapisanie równań reakcji chemicznych na podstawie<br>słownego opisu przemian.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie każdego z dwóch równań ilustrujących etapy<br>procesu otrzymywania pent-2-enu z pent-1-enu oraz uwzględnienie warunków reakcji<br>drugiego etapu.<br>Poprawne odpowiedzi:<br>1.:<br>CH3 CH CH2<br>CH2 CH3<br>Cl<br>CH2 CH CH2 CH2 CH3 +<br>Cl<br>H<br>2.:<br>CH3 CH CH2<br>CH2 CH3<br>Cl<br>KOH<br>alkohol<br>temperatura<br>CH3 CH CH<br>CH2 CH3 +<br>O<br>H2<br>KCl<br>b)<br>Tworzenie informacji<br>Uogólnienie i sformułowanie wniosku.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeśli uzupełnił zdanie, formułując regułę dotyczącą przebiegu<br>reakcji eliminacji.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Głównym produktem eliminacji cząsteczki HCl z monochloropochodnej jest związek,<br>który powstaje w wyniku oderwania atomu wodoru od atomu węgla połączonego z mniejszą<br>liczbą atomów wodoru.<br>Zadanie 26.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Rozpoznanie wiązań typu σ i typu π .<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za określenie liczby wiązań σ i liczby wiązań π w cząsteczce<br>węglowodoru o podanym wzorze.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Liczba wiązań σ : 12<br>Liczba wiązań π : 2<br>Zadanie 27.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Narysowanie wzorów izomerów estru kwasu<br>karboksylowego.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje po 1 punkcie za zapisanie w tabeli jednego wzoru estru oraz jednego<br>wzoru kwasu będących izomerami octanu etylu.<br>Przykłady poprawnych odpowiedzi:<br>Wzór estru:<br>Wzór kwasu:<br>CH3 CH2<br>COO<br>CH3<br>CH3<br>CH2 CH2<br>COOH<br>HCOO CH2<br>CH2<br>CH3<br>CH3 CH<br>COOH<br>CH3<br>Chemia - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>25<br>Zadanie 28.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Zapisanie równania reakcji otrzymywania propenalu<br>na podstawie słownego opisu przemiany.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie równania reakcji otrzymywania propenalu w wyniku<br>dehydratacji glicerolu.<br>Poprawna odpowiedź:<br>CH2<br>CH<br>CH2<br>OH<br>OH<br>OH<br>CH<br>CH2<br>CHO<br>O<br>H2<br>2<br>Zadanie 29.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Stosowanie poprawnej nomenklatury alkoholi.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za zapisanie nazw systematycznych dwóch alkoholi o podanych<br>wzorach półstrukturalnych.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Nazwa związku III: 3-metylobutan-2-ol<br>Nazwa związku IV: 3-metylobutan-1-ol<br>Zadanie 30.<br>Wiadomości i rozumienie<br>Rozpoznanie rzędowości atomów węgla i określenie<br>rzędowości alkoholi.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za określenie rzędowości trzech alkoholi o podanych wzorach<br>półstrukturalnych.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Rzędowość alkoholu I: pierwszorzędowy<br>Rzędowość alkoholu II: trzeciorzędowy<br>Rzędowość alkoholu III: drugorzędowy</p>","solutions":[]}