{"id":"chemia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"chemia-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":1,"ptype":"true_false","subject":"chemia","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (0-1)\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest\nprawdziwa, lub F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nDestylacja frakcjonowana ropy naftowej polega na rozdzieleniu tego\nsurowca na grupy składników różniące się temperaturą wrzenia.\nP\nF\n2.\nProduktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda\npogazowa, gaz koksowniczy i koks.\nP\nF\n3.\nGaz ziemny jest mieszaniną węglowodorów w stanie gazowym, a jego\ngłównym składnikiem jest metan.\nP\nF\nMCH_1R\nInformacja do zadań 25.-27.\nPrzeprowadzono doświadczenie z udziałem dwóch różnych węglowodorów. W wyniku\ndwóch odrębnych reakcji - jednej addycji, a drugiej substytucji - i przy użyciu odpowiednich\nreagentów jako główny produkt każdej reakcji otrzymano 2-bromo-2-metylobutan.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-1)\nII. Rozumowanie\ni zastosowanie nabytej\nwiedzy do\nrozwiązywania\nproblemów.\nIII etap edukacyjny\n8. Węgiel i jego związki z wodorem. Zdający:\n8.1) wymienia naturalne źródła węglowodorów.\nIV etap edukacyjny - poziom podstawowy\n5. Paliwa - obecnie i w przyszłości. Zdający:\n5.2) opisuje przebieg destylacji ropy naftowej i węgla\nkamiennego; wymienia nazwy produktów tych procesów […].\nPoprawna odpowiedź\n1. Destylacja frakcjonowana ropy naftowej polega na rozdzieleniu tego\nsurowca na grupy składników różniące się temperaturą wrzenia.\nP\n2. Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda pogazowa,\ngaz koksowniczy i koks.\nF\n3. Gaz ziemny jest mieszaniną węglowodorów w stanie gazowym, a jego\ngłównym składnikiem jest metan.\nP\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Stwierdzenie | Ocena |\n| 1. Destylacja frakcjonowana ropy naftowej | **P** (prawda) |\n| 2. Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda pogazowa, gaz koksowniczy i koks | **F** (fałsz) |\n| 3. Gaz ziemny - mieszanina węglowodorów gazowych, głównie metan | **P** (prawda) |\n\nczyli: **P, F, P**\n\n## Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia\n\n**Stwierdzenie 1: „Destylacja frakcjonowana ropy naftowej polega na rozdzieleniu tego surowca na grupy składników różniące się temperaturą wrzenia.\" → P**\n\nRopa naftowa to mieszanina setek węglowodorów o różnych temperaturach wrzenia. W kolumnie rektyfikacyjnej (destylacja frakcjonowana) ogrzewa się ropę i rozdziela ją na **frakcje** - grupy węglowodorów o zbliżonych temperaturach wrzenia (np. gazy, benzyna, nafta, olej napędowy, mazut). Im wyższa temperatura wrzenia frakcji, tym wyżej w kolumnie się ona skrapla. To dokładnie opis z definicji destylacji frakcjonowanej → stwierdzenie **prawdziwe (P)**.\n\n**Stwierdzenie 2: „Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda pogazowa, gaz koksowniczy i koks.\" → F**\n\nTo pułapka podmieniająca surowiec. Smoła węglowa, woda pogazowa, gaz koksowniczy i koks to produkty **suchej destylacji (koksowania) węgla kamiennego**, a NIE przerobu ropy naftowej. Już sama nazwa „smoła **węglowa**\", „gaz **koksowniczy**\" i „**koks**\" wskazuje na węgiel, nie na ropę. Produktami przerobu ropy naftowej są natomiast frakcje takie jak benzyna, nafta, olej napędowy, oleje smarowe, mazut, asfalt → stwierdzenie **fałszywe (F)**.\n\n**Stwierdzenie 3: „Gaz ziemny jest mieszaniną węglowodorów w stanie gazowym, a jego głównym składnikiem jest metan.\" → P**\n\nGaz ziemny to mieszanina lekkich, gazowych węglowodorów: głównie metanu \\(\\ce{CH4}\\) (zwykle 80-95%), z domieszką etanu, propanu i butanu. Metan jest składnikiem dominującym → stwierdzenie **prawdziwe (P)**.\n\n## Sposób 2 - weryfikacja przez rozróżnienie surowców\n\nKlucz do tego zadania to nie pomylić TRZECH różnych źródeł węglowodorów:\n\n| Surowiec | Sposób przerobu | Produkty |\n| **Ropa naftowa** | destylacja frakcjonowana (rektyfikacja) | benzyna, nafta, olej napędowy, mazut, asfalt |\n| **Węgiel kamienny** | sucha destylacja / koksowanie | koks, smoła węglowa, gaz koksowniczy, woda pogazowa |\n| **Gaz ziemny** | (już gazowy) głównie \\(\\ce{CH4}\\) | metan + lżejsze alkany (etan, propan, butan) |\n\n- Stwierdzenie 1 poprawnie opisuje przerób **ropy** → P ✓\n- Stwierdzenie 2 przypisuje ropie produkty **węgla** → F ✓\n- Stwierdzenie 3 poprawnie opisuje **gaz ziemny** → P ✓\n\nWynik P, F, P - zgodny z oceną w Sposobie 1.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to ocena stwierdzenia 2 jako P. Brzmi „chemicznie\", ale wymienione produkty (koks, smoła węglowa, gaz koksowniczy) pochodzą z **węgla kamiennego**, nie z ropy. Zapamiętaj słowa-klucze: wszystko ze słowem „węgl-\" lub „koks-\" → węgiel, nie ropa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Destylacja frakcjonowana NIE rozdziela ropy na czyste, pojedyncze związki - tylko na **frakcje** (grupy związków o zbliżonej temperaturze wrzenia). Stwierdzenie 1 mówi właśnie „grupy składników\", więc jest poprawne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Gaz ziemny (głównie metan) to co innego niż gaz koksowniczy (bogaty w wodór i metan, ale powstający z węgla) i niż gaz rafineryjny z ropy. Nie myl tych trzech gazów.","image":"img/chemia-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 24. (0-1)<br>Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest<br>prawdziwa, lub F - jeśli jest fałszywa.<br>1.<br>Destylacja frakcjonowana ropy naftowej polega na rozdzieleniu tego<br>surowca na grupy składników różniące się temperaturą wrzenia.<br>P<br>F<br>2.<br>Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda<br>pogazowa, gaz koksowniczy i koks.<br>P<br>F<br>3.<br>Gaz ziemny jest mieszaniną węglowodorów w stanie gazowym, a jego<br>głównym składnikiem jest metan.<br>P<br>F<br>MCH_1R<br>Informacja do zadań 25.-27.<br>Przeprowadzono doświadczenie z udziałem dwóch różnych węglowodorów. W wyniku<br>dwóch odrębnych reakcji - jednej addycji, a drugiej substytucji - i przy użyciu odpowiednich<br>reagentów jako główny produkt każdej reakcji otrzymano 2-bromo-2-metylobutan.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 24. (0-1)<br>II. Rozumowanie<br>i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do<br>rozwiązywania<br>problemów.<br>III etap edukacyjny</p>\n<ol><li>Węgiel i jego związki z wodorem. Zdający:</li></ol>\n<p>8.1) wymienia naturalne źródła węglowodorów.<br>IV etap edukacyjny - poziom podstawowy</p>\n<ol><li>Paliwa - obecnie i w przyszłości. Zdający:</li></ol>\n<p>5.2) opisuje przebieg destylacji ropy naftowej i węgla<br>kamiennego; wymienia nazwy produktów tych procesów […].<br>Poprawna odpowiedź</p>\n<ol><li>Destylacja frakcjonowana ropy naftowej polega na rozdzieleniu tego</li></ol>\n<p>surowca na grupy składników różniące się temperaturą wrzenia.<br>P</p>\n<ol><li>Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda pogazowa,</li></ol>\n<p>gaz koksowniczy i koks.<br>F</p>\n<ol><li>Gaz ziemny jest mieszaniną węglowodorów w stanie gazowym, a jego</li></ol>\n<p>głównym składnikiem jest metan.<br>P<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Ocena |<br>| 1. Destylacja frakcjonowana ropy naftowej | <strong>P</strong> (prawda) |<br>| 2. Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda pogazowa, gaz koksowniczy i koks | <strong>F</strong> (fałsz) |<br>| 3. Gaz ziemny - mieszanina węglowodorów gazowych, głównie metan | <strong>P</strong> (prawda) |</p>\n<p>czyli: <strong>P, F, P</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1: „Destylacja frakcjonowana ropy naftowej polega na rozdzieleniu tego surowca na grupy składników różniące się temperaturą wrzenia.&quot; → P</strong></p>\n<p>Ropa naftowa to mieszanina setek węglowodorów o różnych temperaturach wrzenia. W kolumnie rektyfikacyjnej (destylacja frakcjonowana) ogrzewa się ropę i rozdziela ją na <strong>frakcje</strong> - grupy węglowodorów o zbliżonych temperaturach wrzenia (np. gazy, benzyna, nafta, olej napędowy, mazut). Im wyższa temperatura wrzenia frakcji, tym wyżej w kolumnie się ona skrapla. To dokładnie opis z definicji destylacji frakcjonowanej → stwierdzenie <strong>prawdziwe (P)</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2: „Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda pogazowa, gaz koksowniczy i koks.&quot; → F</strong></p>\n<p>To pułapka podmieniająca surowiec. Smoła węglowa, woda pogazowa, gaz koksowniczy i koks to produkty <strong>suchej destylacji (koksowania) węgla kamiennego</strong>, a NIE przerobu ropy naftowej. Już sama nazwa „smoła <strong>węglowa</strong>&quot;, „gaz <strong>koksowniczy</strong>&quot; i „<strong>koks</strong>&quot; wskazuje na węgiel, nie na ropę. Produktami przerobu ropy naftowej są natomiast frakcje takie jak benzyna, nafta, olej napędowy, oleje smarowe, mazut, asfalt → stwierdzenie <strong>fałszywe (F)</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 3: „Gaz ziemny jest mieszaniną węglowodorów w stanie gazowym, a jego głównym składnikiem jest metan.&quot; → P</strong></p>\n<p>Gaz ziemny to mieszanina lekkich, gazowych węglowodorów: głównie metanu \\(\\ce{CH4}\\) (zwykle 80-95%), z domieszką etanu, propanu i butanu. Metan jest składnikiem dominującym → stwierdzenie <strong>prawdziwe (P)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - weryfikacja przez rozróżnienie surowców</h4>\n<p>Klucz do tego zadania to nie pomylić TRZECH różnych źródeł węglowodorów:</p>\n<p>| Surowiec | Sposób przerobu | Produkty |<br>| <strong>Ropa naftowa</strong> | destylacja frakcjonowana (rektyfikacja) | benzyna, nafta, olej napędowy, mazut, asfalt |<br>| <strong>Węgiel kamienny</strong> | sucha destylacja / koksowanie | koks, smoła węglowa, gaz koksowniczy, woda pogazowa |<br>| <strong>Gaz ziemny</strong> | (już gazowy) głównie \\(\\ce{CH4}\\) | metan + lżejsze alkany (etan, propan, butan) |</p>\n<ul><li>Stwierdzenie 1 poprawnie opisuje przerób <strong>ropy</strong> → P ✓</li><li>Stwierdzenie 2 przypisuje ropie produkty <strong>węgla</strong> → F ✓</li><li>Stwierdzenie 3 poprawnie opisuje <strong>gaz ziemny</strong> → P ✓</li></ul>\n<p>Wynik P, F, P - zgodny z oceną w Sposobie 1.</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd to ocena stwierdzenia 2 jako P. Brzmi „chemicznie&quot;, ale wymienione produkty (koks, smoła węglowa, gaz koksowniczy) pochodzą z <strong>węgla kamiennego</strong>, nie z ropy. Zapamiętaj słowa-klucze: wszystko ze słowem „węgl-&quot; lub „koks-&quot; → węgiel, nie ropa.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Destylacja frakcjonowana NIE rozdziela ropy na czyste, pojedyncze związki - tylko na <strong>frakcje</strong> (grupy związków o zbliżonej temperaturze wrzenia). Stwierdzenie 1 mówi właśnie „grupy składników&quot;, więc jest poprawne.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Gaz ziemny (głównie metan) to co innego niż gaz koksowniczy (bogaty w wodór i metan, ale powstający z węgla) i niż gaz rafineryjny z ropy. Nie myl tych trzech gazów.</blockquote>"}]}