{"id":"chemia-2016-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"chemia-2016-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2016,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-2)\nFosforany w roztworach wodnych ulegają hydrolizie anionowej, która polega na dysocjacji\nzasadowej anionów:\n3\n4\nPO\n,\n2\n4\nHPO\ni\n4\n2PO\nH\n. Poniżej przedstawiono równania dysocjacji\nkwasowej i dysocjacji zasadowej jonów\n4\n2PO\nH\ni\n2\n4\nHPO\noraz odpowiadające im stałe\ndysocjacji kwasowej (Ka) i stałe dysocjacji zasadowej (Kb).\nRównanie dysocjacji\nkwasowej\nKa\nRównanie dysocjacji\nzasadowej\nKb\n4\n2PO\nH\n⇄\n2\n4\nHPO\n+ H +\n6,3 · 10\n8\n4\n2PO\nH\n+ H2O ⇄ H3PO4 + OH -\n1,6 · 10\n12\n2\n4\nHPO\n⇄\n3\n4\nPO\n+ H +\n5,0 · 10\n13\n2\n4\nHPO\n+ H2O ⇄\n4\n2PO\nH\n+ OH -\n1,6 · 10\n7\nNa podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004\noraz A. Hulanicki, Reakcje kwasów i zasad w chemii analitycznej, Warszawa 2012.\nTrzej uczniowie mieli za zadanie określić odczyn wodnych roztworów: K3PO4, K2HPO4\ni KH2PO4,. Poniżej przedstawiono odpowiedzi uczniów.\nUczeń I:\nRoztwory wszystkich wymienionych soli mają odczyn zasadowy, ponieważ te\nsole ulegają hydrolizie anionowej.\nUczeń II:\nNajbardziej zasadowy jest roztwór K3PO4, mniej zasadowy - roztwór\nKH2PO4. Roztwór K2HPO4 ma odczyn słabo kwasowy.\nUczeń III:\nNajbardziej zasadowy jest roztwór K3PO4, mniej zasadowy - roztwór\nK2HPO4. Roztwór KH2PO4 ma odczyn słabo kwasowy.\nNapisz, który uczeń poprawnie określił odczyn wodnych roztworów K3PO4, K2HPO4\ni KH2PO4, oraz - na podstawie podanych informacji - uzasadnij jego odpowiedź (odnieś\nsię do roztworów trzech soli).\nPoprawnie określił odczyn roztworów uczeń\nUzasadnienie:\nRoztwór K3PO4\nMCH_1R\nRoztwór K2HPO4\nRoztwór KH2PO4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-2)\nII. Rozumowanie\ni zastosowanie nabytej\nwiedzy do\nrozwiązywania\nproblemów.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.\nZdający:\n5.7) przewiduje odczyn roztworu po reakcji […].\n5.8) uzasadnia […] przyczynę […] odczynu niektórych\nroztworów soli (hydroliza).\n4. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający:\n4.9) interpretuje wartości stałej dysocjacji […].\n4.10) porównuje moc elektrolitów na podstawie wartości ich\nstałych dysocjacji.\n4.6) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: […] stała\nrównowagi […].\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne podanie numeru ucznia i podanie poprawnego wyjaśnienia dotyczącego\ntrzech soli.\n1 p. - za poprawne podanie numeru ucznia i podanie poprawnego wyjaśnienia dotyczącego\ndwóch lub jednej soli.\n0 p. - za inną odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPoprawnie określił odczyn roztworów uczeń III\nUzasadnienie:\nRoztwór K3PO4\n W roztworze tym jony PO \n3\n4 ulegają hydrolizie z odszczepieniem jonów OH ze\nznaczną wydajnością, a nie ulegają dysocjacji z odszczepieniem jonów H .\n Możliwe są również dwa dalsze etapy hydrolizy, stąd zasadowy odczyn roztworu.\nRoztwór K2HPO4\n Zawiera jony HPO \n2\n4 , które ulegają procesowi dysocjacji z odszczepieniem jonów H \noraz hydrolizie z odszczepieniem jonów OH , a w większym stopniu zachodzi proces\nhydrolizy niż proces dysocjacji.\n Stała dysocjacji jonu HPO \n2\n4 jest o wiele niższa od stałej hydrolizy.\n Jony HPO \n2\n4 ulegają dwuetapowej hydrolizie i nieznacznej dysocjacji i dlatego\nodczyn roztworu jest mniej zasadowy.\nRoztwór KH2PO4\n Zawiera jony H2PO \n4 , które ulegają procesowi dysocjacji z odszczepieniem jonów H \noraz hydrolizie z odszczepieniem jonów OH , a w większym stopniu zachodzi proces\ndysocjacji niż proces hydrolizy.\n Stała dysocjacji jonu H2PO \n4 jest o wiele wyższa od stałej hydrolizy.\n Jony H2PO \n4 ulegają jednoetapowej hydrolizie i dwuetapowej dysocjacji i dlatego\nodczyn roztworu jest słabo kwasowy.","solution":null,"image":"img/chemia-2016-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · czerwiec 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 21. (0-2)<br>Fosforany w roztworach wodnych ulegają hydrolizie anionowej, która polega na dysocjacji<br>zasadowej anionów:<br>3<br>4<br>PO<br>,<br>2<br>4<br>HPO<br>i<br>4<br>2PO<br>H<br>. Poniżej przedstawiono równania dysocjacji<br>kwasowej i dysocjacji zasadowej jonów<br>4<br>2PO<br>H<br>i<br>2<br>4<br>HPO<br>oraz odpowiadające im stałe<br>dysocjacji kwasowej (Ka) i stałe dysocjacji zasadowej (Kb).<br>Równanie dysocjacji<br>kwasowej<br>Ka<br>Równanie dysocjacji<br>zasadowej<br>Kb<br>4<br>2PO<br>H<br>⇄<br>2<br>4<br>HPO</p>\n<ul><li>H +</li></ul>\n<p>6,3 · 10<br>8<br>4<br>2PO<br>H</p>\n<ul><li>H2O ⇄ H3PO4 + OH -</li></ul>\n<p>1,6 · 10<br>12<br>2<br>4<br>HPO<br>⇄<br>3<br>4<br>PO</p>\n<ul><li>H +</li></ul>\n<p>5,0 · 10<br>13<br>2<br>4<br>HPO</p>\n<ul><li>H2O ⇄</li></ul>\n<p>4<br>2PO<br>H</p>\n<ul><li>OH -</li></ul>\n<p>1,6 · 10<br>7<br>Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004<br>oraz A. Hulanicki, Reakcje kwasów i zasad w chemii analitycznej, Warszawa 2012.<br>Trzej uczniowie mieli za zadanie określić odczyn wodnych roztworów: K3PO4, K2HPO4<br>i KH2PO4,. Poniżej przedstawiono odpowiedzi uczniów.<br>Uczeń I:<br>Roztwory wszystkich wymienionych soli mają odczyn zasadowy, ponieważ te<br>sole ulegają hydrolizie anionowej.<br>Uczeń II:<br>Najbardziej zasadowy jest roztwór K3PO4, mniej zasadowy - roztwór<br>KH2PO4. Roztwór K2HPO4 ma odczyn słabo kwasowy.<br>Uczeń III:<br>Najbardziej zasadowy jest roztwór K3PO4, mniej zasadowy - roztwór<br>K2HPO4. Roztwór KH2PO4 ma odczyn słabo kwasowy.<br>Napisz, który uczeń poprawnie określił odczyn wodnych roztworów K3PO4, K2HPO4<br>i KH2PO4, oraz - na podstawie podanych informacji - uzasadnij jego odpowiedź (odnieś<br>się do roztworów trzech soli).<br>Poprawnie określił odczyn roztworów uczeń<br>Uzasadnienie:<br>Roztwór K3PO4<br>MCH_1R<br>Roztwór K2HPO4<br>Roztwór KH2PO4</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 21. (0-2)<br>II. Rozumowanie<br>i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do<br>rozwiązywania<br>problemów.<br>IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony</p>\n<ol><li>Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.</li></ol>\n<p>Zdający:<br>5.7) przewiduje odczyn roztworu po reakcji […].<br>5.8) uzasadnia […] przyczynę […] odczynu niektórych<br>roztworów soli (hydroliza).</p>\n<ol><li>Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający:</li></ol>\n<p>4.9) interpretuje wartości stałej dysocjacji […].<br>4.10) porównuje moc elektrolitów na podstawie wartości ich<br>stałych dysocjacji.<br>4.6) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: […] stała<br>równowagi […].<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za poprawne podanie numeru ucznia i podanie poprawnego wyjaśnienia dotyczącego<br>trzech soli.<br>1 p. - za poprawne podanie numeru ucznia i podanie poprawnego wyjaśnienia dotyczącego<br>dwóch lub jednej soli.<br>0 p. - za inną odpowiedź albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Poprawnie określił odczyn roztworów uczeń III<br>Uzasadnienie:<br>Roztwór K3PO4<br> W roztworze tym jony PO <br>3<br>4 ulegają hydrolizie z odszczepieniem jonów OH ze<br>znaczną wydajnością, a nie ulegają dysocjacji z odszczepieniem jonów H .<br> Możliwe są również dwa dalsze etapy hydrolizy, stąd zasadowy odczyn roztworu.<br>Roztwór K2HPO4<br> Zawiera jony HPO <br>2<br>4 , które ulegają procesowi dysocjacji z odszczepieniem jonów H <br>oraz hydrolizie z odszczepieniem jonów OH , a w większym stopniu zachodzi proces<br>hydrolizy niż proces dysocjacji.<br> Stała dysocjacji jonu HPO <br>2<br>4 jest o wiele niższa od stałej hydrolizy.<br> Jony HPO <br>2<br>4 ulegają dwuetapowej hydrolizie i nieznacznej dysocjacji i dlatego<br>odczyn roztworu jest mniej zasadowy.<br>Roztwór KH2PO4<br> Zawiera jony H2PO <br>4 , które ulegają procesowi dysocjacji z odszczepieniem jonów H <br>oraz hydrolizie z odszczepieniem jonów OH , a w większym stopniu zachodzi proces<br>dysocjacji niż proces hydrolizy.<br> Stała dysocjacji jonu H2PO <br>4 jest o wiele wyższa od stałej hydrolizy.<br> Jony H2PO <br>4 ulegają jednoetapowej hydrolizie i dwuetapowej dysocjacji i dlatego<br>odczyn roztworu jest słabo kwasowy.</p>","solutions":[]}