{"id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdania. Podkreśl właściwy odczyn roztworu, a w miejsca kropek\nwpisz odpowiednie wzory związków.\nMożna stwierdzić, że otrzymany roztwór, który powstał po zmieszaniu roztworów\nzawierających\nstechiometryczne\nilości\nreagentów,\nmiał\nodczyn\n(kwasowy / obojętny / zasadowy) oraz że analitem był wodny roztwór\nInformacje te pozwalają na jednoznaczny wybór spośród wodnych roztworów elektrolitów:\nHCOOH (aq), CH3COOH (aq), HCl (aq), NH3 (aq), NaOH (aq)\nzwiązku, którego wodny roztwór pełnił podczas opisanego doświadczenia funkcję titranta.\nZwiązek ten ma wzór","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nIII Opanowanie\nczynności\npraktycznych.\nII Rozumowanie\ni zastosowanie nabytej\nwiedzy do\nrozwiązywania\nproblemów.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n4. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający:\n4.9) interpretuje wartość […] pH […].\n5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.\nZdający:\n5.7) przewiduje odczyn roztworu po reakcji ([…] wodorotlenku\nsodu z kwasem solnym) substancji zmieszanych w ilościach\nstechiometrycznych […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne uzupełnienie zdań.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nMożna stwierdzić, że otrzymany roztwór, który powstał po zmieszaniu roztworów\nzawierających stechiometryczne ilości reagentów, miał odczyn (kwasowy / obojętny /\nzasadowy) oraz że analitem był wodny roztwór NaOH.\nInformacje te pozwalają na jednoznaczny wybór spośród wodnych roztworów elektrolitów:\nHCOOH (aq), CH3COOH (aq), HCl (aq), NH3 (aq), NaOH (aq)\nzwiązku, którego wodny roztwór pełnił podczas opisanego doświadczenia funkcję titranta.\nZwiązek ten miał wzór HCl.","solution":"## Poprawna odpowiedz:\n\n- Odczyn roztworu po zmieszaniu stechiometrycznych ilosci reagentow: **obojetny**\n- Analit (w kolbie): wodny roztwor **\\(\\ce{NaOH}\\)**\n- Titrant (z biurety): zwiazek o wzorze **\\(\\ce{HCl}\\)**\n\n## Sposob 1 - analiza informacji z opisu doswiadczenia\n\n**Krok 1 - co jest analitem?**\n\nZ informacji do zadan 13.-15.: do 10 cm^3 wodnego roztworu **\\(\\ce{NaOH}\\)** dodawano kroplami roztwor pewnego elektrolitu (titranta). Zgodnie z definicja miareczkowania substancja umieszczona w kolbie (tu \\(\\ce{NaOH}\\)) to **analit**, a dodawana z biurety - **titrant**.\n\nZatem analitem jest wodny roztwor **\\(\\ce{NaOH}\\)**.\n\n**Krok 2 - jaki jest odczyn w punkcie rownowaznikowym?**\n\nPodano, ze pH roztworu otrzymanego po zmieszaniu stechiometrycznych ilosci reagentow jest rowne **7**, czyli odczyn jest **obojetny**.\n\n**Krok 3 - jaki to titrant?**\n\nOdczyn obojetny w punkcie rownowaznikowym (\\(pH = 7\\)) dla zobojetnienia mocnej zasady \\(\\ce{NaOH}\\) oznacza, ze titrant musi byc **mocnym kwasem** (sol soli mocnego kwasu i mocnej zasady ma odczyn obojetny):\n\n\\[\\ce{NaOH + HCl -> NaCl + H2O}\\]\n\nSol \\(\\ce{NaCl}\\) nie ulega hydrolizie -> \\(pH = 7\\). Sposrod dostepnych elektrolitow (\\(\\ce{HCOOH}\\), \\(\\ce{CH3COOH}\\), \\(\\ce{HCl}\\), \\(\\ce{NH3}\\), \\(\\ce{NaOH}\\)) jedynym mocnym kwasem jest **\\(\\ce{HCl}\\)**.\n\n- \\(\\ce{HCOOH}\\), \\(\\ce{CH3COOH}\\) - slabe kwasy: sol z \\(\\ce{NaOH}\\) (np. \\(\\ce{CH3COONa}\\)) daje odczyn zasadowy (\\(pH > 7\\)) - odpada.\n- \\(\\ce{NH3}\\) - slaba zasada, nie zobojetnilaby \\(\\ce{NaOH}\\) - odpada.\n\nZatem titrantem jest **\\(\\ce{HCl}\\)**.\n\n## Sposob 2 - weryfikacja przez charakter soli\n\n| Para (analit + titrant) | Sol | Odczyn po reakcji stechiometrycznej |\n| \\(\\ce{NaOH + HCl}\\) | \\(\\ce{NaCl}\\) | **obojetny (pH = 7)** - zgodne z opisem |\n| \\(\\ce{NaOH + CH3COOH}\\) | \\(\\ce{CH3COONa}\\) | zasadowy (pH > 7) |\n| \\(\\ce{NaOH + HCOOH}\\) | \\(\\ce{HCOONa}\\) | zasadowy (pH > 7) |\n\nTylko para \\(\\ce{NaOH + HCl}\\) daje \\(pH = 7\\). Potwierdza to wybor titranta \\(\\ce{HCl}\\).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n1 pkt - za poprawne uzupelnienie zdan.\n0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.\n\nOficjalny klucz CKE: odczyn **obojetny**; analit - wodny roztwor **\\(\\ce{NaOH}\\)**; titrant o wzorze **\\(\\ce{HCl}\\)**.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Analitem jest substancja w kolbie (\\(\\ce{NaOH}\\)), a titrantem ta dodawana z biurety. Nie myl tych pojec.\n\n> Uwaga: Odczyn obojetny w punkcie rownowaznikowym jednoznacznie wskazuje na mocny kwas (\\(\\ce{HCl}\\)) - slabe kwasy daje sole o odczynie zasadowym.","image":"img/chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 13. (0-1)<br>Uzupełnij poniższe zdania. Podkreśl właściwy odczyn roztworu, a w miejsca kropek<br>wpisz odpowiednie wzory związków.<br>Można stwierdzić, że otrzymany roztwór, który powstał po zmieszaniu roztworów<br>zawierających<br>stechiometryczne<br>ilości<br>reagentów,<br>miał<br>odczyn<br>(kwasowy / obojętny / zasadowy) oraz że analitem był wodny roztwór<br>Informacje te pozwalają na jednoznaczny wybór spośród wodnych roztworów elektrolitów:<br>HCOOH (aq), CH3COOH (aq), HCl (aq), NH3 (aq), NaOH (aq)<br>związku, którego wodny roztwór pełnił podczas opisanego doświadczenia funkcję titranta.<br>Związek ten ma wzór</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 13. (0-1)<br>III Opanowanie<br>czynności<br>praktycznych.<br>II Rozumowanie<br>i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do<br>rozwiązywania<br>problemów.<br>IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony</p>\n<ol><li>Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający:</li></ol>\n<p>4.9) interpretuje wartość […] pH […].</p>\n<ol><li>Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych.</li></ol>\n<p>Zdający:<br>5.7) przewiduje odczyn roztworu po reakcji ([…] wodorotlenku<br>sodu z kwasem solnym) substancji zmieszanych w ilościach<br>stechiometrycznych […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne uzupełnienie zdań.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Można stwierdzić, że otrzymany roztwór, który powstał po zmieszaniu roztworów<br>zawierających stechiometryczne ilości reagentów, miał odczyn (kwasowy / obojętny /<br>zasadowy) oraz że analitem był wodny roztwór NaOH.<br>Informacje te pozwalają na jednoznaczny wybór spośród wodnych roztworów elektrolitów:<br>HCOOH (aq), CH3COOH (aq), HCl (aq), NH3 (aq), NaOH (aq)<br>związku, którego wodny roztwór pełnił podczas opisanego doświadczenia funkcję titranta.<br>Związek ten miał wzór HCl.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz:</h4>\n<ul><li>Odczyn roztworu po zmieszaniu stechiometrycznych ilosci reagentow: <strong>obojetny</strong></li><li>Analit (w kolbie): wodny roztwor <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math></strong></li><li>Titrant (z biurety): zwiazek o wzorze <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math></strong></li></ul>\n<h4>Sposob 1 - analiza informacji z opisu doswiadczenia</h4>\n<p><strong>Krok 1 - co jest analitem?</strong></p>\n<p>Z informacji do zadan 13.-15.: do 10 cm^3 wodnego roztworu <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math></strong> dodawano kroplami roztwor pewnego elektrolitu (titranta). Zgodnie z definicja miareczkowania substancja umieszczona w kolbie (tu <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math>) to <strong>analit</strong>, a dodawana z biurety - <strong>titrant</strong>.</p>\n<p>Zatem analitem jest wodny roztwor <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math></strong>.</p>\n<p><strong>Krok 2 - jaki jest odczyn w punkcie rownowaznikowym?</strong></p>\n<p>Podano, ze pH roztworu otrzymanego po zmieszaniu stechiometrycznych ilosci reagentow jest rowne <strong>7</strong>, czyli odczyn jest <strong>obojetny</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 3 - jaki to titrant?</strong></p>\n<p>Odczyn obojetny w punkcie rownowaznikowym (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>p</mi><mi>H</mi><mo>&#x0003D;</mo><mn>7</mn></mrow></math>) dla zobojetnienia mocnej zasady <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> oznacza, ze titrant musi byc <strong>mocnym kwasem</strong> (sol soli mocnego kwasu i mocnej zasady ma odczyn obojetny):</p>\n<div class=\"math-block\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi><mo>&#x02212;</mo><mo>&#x0003E;</mo><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>C</mi><mi>l</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>H</mi><mn>2</mn><mi>O</mi></mrow></mrow></math></div>\n<p>Sol <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math> nie ulega hydrolizie -&gt; <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>p</mi><mi>H</mi><mo>&#x0003D;</mo><mn>7</mn></mrow></math>. Sposrod dostepnych elektrolitow (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>H</mi><mn>3</mn><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>H</mi><mn>3</mn></mrow></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math>) jedynym mocnym kwasem jest <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math></strong>.</p>\n<ul><li><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math>, <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>H</mi><mn>3</mn><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> - slabe kwasy: sol z <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> (np. <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>H</mi><mn>3</mn><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>N</mi><mi>a</mi></mrow></mrow></math>) daje odczyn zasadowy (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>p</mi><mi>H</mi><mo>&#x0003E;</mo><mn>7</mn></mrow></math>) - odpada.</li><li><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>H</mi><mn>3</mn></mrow></mrow></math> - slaba zasada, nie zobojetnilaby <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> - odpada.</li></ul>\n<p>Zatem titrantem jest <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math></strong>.</p>\n<h4>Sposob 2 - weryfikacja przez charakter soli</h4>\n<p>| Para (analit + titrant) | Sol | Odczyn po reakcji stechiometrycznej |<br>| <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math> | <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math> | <strong>obojetny (pH = 7)</strong> - zgodne z opisem |<br>| <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>C</mi><mi>H</mi><mn>3</mn><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> | <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mi>H</mi><mn>3</mn><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>N</mi><mi>a</mi></mrow></mrow></math> | zasadowy (pH &gt; 7) |<br>| <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> | <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>O</mi><mi>O</mi><mi>N</mi><mi>a</mi></mrow></mrow></math> | zasadowy (pH &gt; 7) |</p>\n<p>Tylko para <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi><mo>&#x0002B;</mo><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math> daje <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>p</mi><mi>H</mi><mo>&#x0003D;</mo><mn>7</mn></mrow></math>. Potwierdza to wybor titranta <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt - za poprawne uzupelnienie zdan.<br>0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.</p>\n<p>Oficjalny klucz CKE: odczyn <strong>obojetny</strong>; analit - wodny roztwor <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math></strong>; titrant o wzorze <strong><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math></strong>.</p>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: Analitem jest substancja w kolbie (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>N</mi><mi>a</mi><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math>), a titrantem ta dodawana z biurety. Nie myl tych pojec.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Odczyn obojetny w punkcie rownowaznikowym jednoznacznie wskazuje na mocny kwas (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>l</mi></mrow></mrow></math>) - slabe kwasy daje sole o odczynie zasadowym.</blockquote>"}]}