{"id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/33","paper_id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"33","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (0-1)\nNapisz litery (a-f), którymi oznaczono w powyższym wzorze kwasu askorbinowego\nwszystkie enolowe atomy węgla oraz wszystkie asymetryczne atomy węgla.\nEnolowe atomy węgla: Asymetryczne atomy węgla:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33. (0-1)\nI Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n9. Węglowodory. Zdający:\n9.4) […] wykazuje się rozumieniem pojęć […] izomeria.\n9.5) rysuje wzory strukturalne i półstrukturalne izomerów\nkonstytucyjnych, położenia podstawnika, izomerów optycznych\n[…].\n3. Wiązania chemiczne. Zdający:\n3.5) rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3)\nw […] cząsteczkach związków […] organicznych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny wybór dwóch enolowych atomów węgla i dwóch asymetrycznych atomów\nwęgla.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nEnolowe atomy węgla: d, e\nAsymetryczne atomy węgla: b, c","solution":"## Poprawna odpowiedz:\n\n- **Enolowe atomy wegla**: **d, e**\n- **Asymetryczne atomy wegla**: **b, c**\n\n## Sposob 1 - analiza wedlug definicji podanych w informacji\n\nZ informacji do zadan 33.-35.: w czasteczce witaminy C wystepuja **dwa enolowe atomy wegla** (hybrydyzacja \\(sp^2\\), z przylaczonymi grupami \\(\\ce{-OH}\\) przy wiazaniu podwojnym \\(\\ce{C=C}\\)) oraz **dwa asymetryczne atomy wegla** (hybrydyzacja \\(sp^3\\), z czterema roznymi podstawnikami).\n\n**Enolowe atomy wegla (d, e):**\nTo dwa atomy wegla tworzace fragment endiolowy \\(\\ce{-C(OH)=C(OH)-}\\) w pierscieniu laktonu - oba sa \\(sp^2\\) i niosa grupy hydroksylowe bezposrednio przy wiazaniu podwojnym. We wzorze oznaczono je literami **d** i **e**.\n\n**Asymetryczne atomy wegla (b, c):**\nTo dwa atomy wegla \\(sp^3\\) w lancuchu bocznym/pierscieniu, z czterema roznymi podstawnikami (centra stereogeniczne). We wzorze oznaczono je literami **b** i **c**.\n\n## Sposob 2 - weryfikacja przez wykluczenie pozostalych liter\n\nCząsteczka kwasu askorbinowego ma 6 atomow wegla (a-f). Z pozostalych:\n\n- atom karbonylowy laktonu (\\(\\ce{C=O}\\)) - \\(sp^2\\), ale nie jest enolowy (brak grupy \\(\\ce{-OH}\\) przy wiazaniu \\(\\ce{C=C}\\)),\n- atom grupy \\(\\ce{-CH2OH}\\) - \\(sp^3\\), ale nie ma czterech roznych podstawnikow (dwa atomy H), wiec nie jest asymetryczny.\n\nPo wykluczeniu tych atomow zostaja dokladnie: enolowe **d, e** oraz asymetryczne **b, c**, zgodnie z oznaczeniami we wzorze podanym w arkuszu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n1 pkt - za poprawny wybor dwoch enolowych atomow wegla i dwoch asymetrycznych atomow wegla.\n0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.\n\nOficjalny klucz CKE: enolowe atomy wegla - **d, e**; asymetryczne atomy wegla - **b, c**.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Przyporzadkowanie liter wynika z konkretnego wzoru w arkuszu - enolowe to **d, e**, asymetryczne to **b, c** (nie odwrotnie).\n\n> Uwaga: Atom karbonylowy laktonu (\\(sp^2\\)) nie jest enolowy, a atom \\(\\ce{-CH2OH}\\) (\\(sp^3\\)) nie jest asymetryczny - te atomy nie naleza do odpowiedzi.","image":"img/chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 33. (0-1)<br>Napisz litery (a-f), którymi oznaczono w powyższym wzorze kwasu askorbinowego<br>wszystkie enolowe atomy węgla oraz wszystkie asymetryczne atomy węgla.<br>Enolowe atomy węgla: Asymetryczne atomy węgla:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 33. (0-1)<br>I Wykorzystanie<br>i tworzenie informacji.<br>IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony</p>\n<ol><li>Węglowodory. Zdający:</li></ol>\n<p>9.4) […] wykazuje się rozumieniem pojęć […] izomeria.<br>9.5) rysuje wzory strukturalne i półstrukturalne izomerów<br>konstytucyjnych, położenia podstawnika, izomerów optycznych<br>[…].</p>\n<ol><li>Wiązania chemiczne. Zdający:</li></ol>\n<p>3.5) rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3)<br>w […] cząsteczkach związków […] organicznych.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawny wybór dwóch enolowych atomów węgla i dwóch asymetrycznych atomów<br>węgla.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Enolowe atomy węgla: d, e<br>Asymetryczne atomy węgla: b, c</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz:</h4>\n<ul><li><strong>Enolowe atomy wegla</strong>: <strong>d, e</strong></li><li><strong>Asymetryczne atomy wegla</strong>: <strong>b, c</strong></li></ul>\n<h4>Sposob 1 - analiza wedlug definicji podanych w informacji</h4>\n<p>Z informacji do zadan 33.-35.: w czasteczce witaminy C wystepuja <strong>dwa enolowe atomy wegla</strong> (hybrydyzacja <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>2</mn></msup></mrow></math>, z przylaczonymi grupami <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mo>&#x02212;</mo><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> przy wiazaniu podwojnym <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>C</mi></mrow></mrow></math>) oraz <strong>dwa asymetryczne atomy wegla</strong> (hybrydyzacja <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>3</mn></msup></mrow></math>, z czterema roznymi podstawnikami).</p>\n<p><strong>Enolowe atomy wegla (d, e):</strong><br>To dwa atomy wegla tworzace fragment endiolowy <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mo>&#x02212;</mo><mi>C</mi><mo stretchy=\"false\">&#x00028;</mo><mi>O</mi><mi>H</mi><mo stretchy=\"false\">&#x00029;</mo><mo>&#x0003D;</mo><mi>C</mi><mo stretchy=\"false\">&#x00028;</mo><mi>O</mi><mi>H</mi><mo stretchy=\"false\">&#x00029;</mo><mo>&#x02212;</mo></mrow></mrow></math> w pierscieniu laktonu - oba sa <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>2</mn></msup></mrow></math> i niosa grupy hydroksylowe bezposrednio przy wiazaniu podwojnym. We wzorze oznaczono je literami <strong>d</strong> i <strong>e</strong>.</p>\n<p><strong>Asymetryczne atomy wegla (b, c):</strong><br>To dwa atomy wegla <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>3</mn></msup></mrow></math> w lancuchu bocznym/pierscieniu, z czterema roznymi podstawnikami (centra stereogeniczne). We wzorze oznaczono je literami <strong>b</strong> i <strong>c</strong>.</p>\n<h4>Sposob 2 - weryfikacja przez wykluczenie pozostalych liter</h4>\n<p>Cząsteczka kwasu askorbinowego ma 6 atomow wegla (a-f). Z pozostalych:</p>\n<ul><li>atom karbonylowy laktonu (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>O</mi></mrow></mrow></math>) - <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>2</mn></msup></mrow></math>, ale nie jest enolowy (brak grupy <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mo>&#x02212;</mo><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> przy wiazaniu <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>C</mi></mrow></mrow></math>),</li><li>atom grupy <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mo>&#x02212;</mo><mi>C</mi><mi>H</mi><mn>2</mn><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> - <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>3</mn></msup></mrow></math>, ale nie ma czterech roznych podstawnikow (dwa atomy H), wiec nie jest asymetryczny.</li></ul>\n<p>Po wykluczeniu tych atomow zostaja dokladnie: enolowe <strong>d, e</strong> oraz asymetryczne <strong>b, c</strong>, zgodnie z oznaczeniami we wzorze podanym w arkuszu.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt - za poprawny wybor dwoch enolowych atomow wegla i dwoch asymetrycznych atomow wegla.<br>0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.</p>\n<p>Oficjalny klucz CKE: enolowe atomy wegla - <strong>d, e</strong>; asymetryczne atomy wegla - <strong>b, c</strong>.</p>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: Przyporzadkowanie liter wynika z konkretnego wzoru w arkuszu - enolowe to <strong>d, e</strong>, asymetryczne to <strong>b, c</strong> (nie odwrotnie).</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Atom karbonylowy laktonu (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>2</mn></msup></mrow></math>) nie jest enolowy, a atom <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mo>&#x02212;</mo><mi>C</mi><mi>H</mi><mn>2</mn><mi>O</mi><mi>H</mi></mrow></mrow></math> (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>s</mi><msup><mi>p</mi><mn>3</mn></msup></mrow></math>) nie jest asymetryczny - te atomy nie naleza do odpowiedzi.</blockquote>"}]}