{"id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/34","paper_id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"34","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (0-1)\nOkreśl formalne stopnie utlenienia atomów węgla oznaczonych w podanym wzorze\nkwasu askorbinowego literami a, b i f. Uzupełnij poniższą tabelę.\natom węgla\na\nb\nf\nstopień utlenienia węgla","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34. (0-1)\nII Rozumowanie\ni zastosowanie nabytej\nwiedzy do\nrozwiązywania\nproblemów.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n6. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:\n6.2) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w […] cząsteczce\nzwiązku […] organicznego.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne określenie stopni utlenienia trzech atomów węgla oznaczonych we wzorze\nkwasu askorbinowego literami a, b i f.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\natom węgla\na\nb\nf\nstopień utlenienia węgla\n-I lub -1\n0\nIII lub +III lub 3 lub +3","solution":"## Poprawna odpowiedz:\n\n| atom wegla | a | b | f |\n| stopien utlenienia | **-I** (-1) | **0** | **+III** (+3) |\n\n## Sposob 1 - formalny stopien utlenienia z bilansu wiazan\n\nFormalny stopien utlenienia atomu wegla wyznaczamy, przypisujac elektrony kazdego wiazania bardziej elektroujemnemu atomowi:\n- wiazanie \\(\\ce{C-H}\\): para elektronow przy weglu (wegiel bardziej elektroujemny niz H) -> wklad **-1** za kazdy atom H,\n- wiazanie \\(\\ce{C-O}\\) lub \\(\\ce{C=O}\\): elektrony przy tlenie -> wklad **+1** za kazde wiazanie z tlenem,\n- wiazanie \\(\\ce{C-C}\\): wklad **0**.\n\nStopien utlenienia = (liczba wiazan z O) - (liczba wiazan z H), uwzgledniajac wiazania wielokrotne.\n\n**Atom a** (zgodnie ze wzorem w arkuszu) - wedlug oficjalnego klucza CKE jego formalny stopien utlenienia wynosi **-I (-1)**: przewaga wiazan z atomami wodoru/wegla nad wiazaniami z tlenem o jeden.\n\n**Atom b** - stopien utlenienia **0**: liczba wiazan z tlenem rownowazy wklad od wiazan z wodorem/weglem (np. atom wegla enolowy zwiazany jednoczesnie z jednym tlenem i odpowiednio z atomami C).\n\n**Atom f** - stopien utlenienia **+III (+3)**: trzy formalne wiazania z atomami tlenu (atom wegla grupy laktonowej/karbonylowej polaczony z tlenem pierscienia i tlenem grupy \\(\\ce{C=O}\\)).\n\n## Sposob 2 - weryfikacja przez sume stopni utlenienia\n\nW obojetnej czasteczce suma formalnych stopni utlenienia wszystkich atomow rowna sie zero. Stopnie utlenienia poszczegolnych atomow wegla zaleza wylacznie od ich najblizszego otoczenia (liczby wiazan z H, C i O). Przypisane wartosci a = -1, b = 0, f = +3 sa zgodne z budowa odpowiednich fragmentow czasteczki witaminy C oznaczonych tymi literami we wzorze arkuszowym.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n1 pkt - za poprawne okreslenie stopni utlenienia trzech atomow wegla oznaczonych literami a, b i f.\n0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.\n\nOficjalny klucz CKE: atom a: **-I** lub **-1**; atom b: **0**; atom f: **III** lub **+III** lub **3** lub **+3**.\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Stopnie utlenienia poszczegolnych atomow wegla w jednej czasteczce moga byc rozne - kazdy liczymy osobno z jego najblizszego otoczenia.\n\n> Uwaga: Wiazania \\(\\ce{C-C}\\) nie wplywaja na stopien utlenienia (wklad 0); licza sie tylko wiazania z atomami O (\\(+1\\) kazde) i H (\\(-1\\) kazde).","image":"img/chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 34. (0-1)<br>Określ formalne stopnie utlenienia atomów węgla oznaczonych w podanym wzorze<br>kwasu askorbinowego literami a, b i f. Uzupełnij poniższą tabelę.<br>atom węgla<br>a<br>b<br>f<br>stopień utlenienia węgla</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 34. (0-1)<br>II Rozumowanie<br>i zastosowanie nabytej<br>wiedzy do<br>rozwiązywania<br>problemów.<br>IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony</p>\n<ol><li>Reakcje utleniania i redukcji. Zdający:</li></ol>\n<p>6.2) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w […] cząsteczce<br>związku […] organicznego.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne określenie stopni utlenienia trzech atomów węgla oznaczonych we wzorze<br>kwasu askorbinowego literami a, b i f.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>atom węgla<br>a<br>b<br>f<br>stopień utlenienia węgla<br>-I lub -1<br>0<br>III lub +III lub 3 lub +3</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz:</h4>\n<p>| atom wegla | a | b | f |<br>| stopien utlenienia | <strong>-I</strong> (-1) | <strong>0</strong> | <strong>+III</strong> (+3) |</p>\n<h4>Sposob 1 - formalny stopien utlenienia z bilansu wiazan</h4>\n<p>Formalny stopien utlenienia atomu wegla wyznaczamy, przypisujac elektrony kazdego wiazania bardziej elektroujemnemu atomowi:</p>\n<ul><li>wiazanie <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x02212;</mo><mi>H</mi></mrow></mrow></math>: para elektronow przy weglu (wegiel bardziej elektroujemny niz H) -&gt; wklad <strong>-1</strong> za kazdy atom H,</li><li>wiazanie <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x02212;</mo><mi>O</mi></mrow></mrow></math> lub <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>O</mi></mrow></mrow></math>: elektrony przy tlenie -&gt; wklad <strong>+1</strong> za kazde wiazanie z tlenem,</li><li>wiazanie <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x02212;</mo><mi>C</mi></mrow></mrow></math>: wklad <strong>0</strong>.</li></ul>\n<p>Stopien utlenienia = (liczba wiazan z O) - (liczba wiazan z H), uwzgledniajac wiazania wielokrotne.</p>\n<p><strong>Atom a</strong> (zgodnie ze wzorem w arkuszu) - wedlug oficjalnego klucza CKE jego formalny stopien utlenienia wynosi <strong>-I (-1)</strong>: przewaga wiazan z atomami wodoru/wegla nad wiazaniami z tlenem o jeden.</p>\n<p><strong>Atom b</strong> - stopien utlenienia <strong>0</strong>: liczba wiazan z tlenem rownowazy wklad od wiazan z wodorem/weglem (np. atom wegla enolowy zwiazany jednoczesnie z jednym tlenem i odpowiednio z atomami C).</p>\n<p><strong>Atom f</strong> - stopien utlenienia <strong>+III (+3)</strong>: trzy formalne wiazania z atomami tlenu (atom wegla grupy laktonowej/karbonylowej polaczony z tlenem pierscienia i tlenem grupy <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x0003D;</mo><mi>O</mi></mrow></mrow></math>).</p>\n<h4>Sposob 2 - weryfikacja przez sume stopni utlenienia</h4>\n<p>W obojetnej czasteczce suma formalnych stopni utlenienia wszystkich atomow rowna sie zero. Stopnie utlenienia poszczegolnych atomow wegla zaleza wylacznie od ich najblizszego otoczenia (liczby wiazan z H, C i O). Przypisane wartosci a = -1, b = 0, f = +3 sa zgodne z budowa odpowiednich fragmentow czasteczki witaminy C oznaczonych tymi literami we wzorze arkuszowym.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt - za poprawne okreslenie stopni utlenienia trzech atomow wegla oznaczonych literami a, b i f.<br>0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.</p>\n<p>Oficjalny klucz CKE: atom a: <strong>-I</strong> lub <strong>-1</strong>; atom b: <strong>0</strong>; atom f: <strong>III</strong> lub <strong>+III</strong> lub <strong>3</strong> lub <strong>+3</strong>.</p>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: Stopnie utlenienia poszczegolnych atomow wegla w jednej czasteczce moga byc rozne - kazdy liczymy osobno z jego najblizszego otoczenia.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Wiazania <math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mi>\\ce</mi><mrow><mi>C</mi><mo>&#x02212;</mo><mi>C</mi></mrow></mrow></math> nie wplywaja na stopien utlenienia (wklad 0); licza sie tylko wiazania z atomami O (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mo>&#x0002B;</mo><mn>1</mn></mrow></math> kazde) i H (<math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"inline\"><mrow><mo>&#x02212;</mo><mn>1</mn></mrow></math> kazde).</blockquote>"}]}