{"id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/39.2","paper_id":"chemia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"39.2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 39.2. (0-1)\nOceń, które z przeprowadzonych doświadczeń (A czy B) można wykorzystać w celu\nodróżnienia acetamidu od mocznika, i uzasadnij swoje stanowisko. W uzasadnieniu\nodwołaj się do zmian możliwych do zaobserwowania w probówkach I i II (w wybranym\ndoświadczeniu) i pozwalających na odróżnienie acetamidu od mocznika.\nW celu odróżnienia acetamidu od mocznika należy przeprowadzić doświadczenie\nUzasadnienie:\nProbówka I:\nProbówka II:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n37.\n38.\n39.1. 39.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nNaOH (aq)\nH2SO4 (aq)\nCH3CONH2 (s)\nCO(NH2)2 (s)\nI\nII\nCH3CONH2 (s)\nCO(NH2)2 (s)\nI\nII\nMCH_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 39.2. (0-1)\nIII Opanowanie\nczynności\npraktycznych.\nIV etap edukacyjny - poziom rozszerzony\n14. Związki organiczne zawierające azot. Zdający:\n14.7) zapisuje równania reakcji acetamidu\nz wodą w środowisku kwasu siarkowego(VI) […].\n14.9) analizuje budowę cząsteczki mocznika […]\ni wynikające z niej właściwości […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawny wybór doświadczenia i poprawny opis zmian pozwalających odróżnić\nzawartość probówek.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nW celu odróżnienia acetamidu od mocznika należy przeprowadzić doświadczenie A.\nUzasadnienie:\nProbówka I\nProbówka II\nWyczuwa się charakterystyczny zapach\noctu.\nNie wyczuwa się charakterystycznego\nzapachu\nlub\nWydziela się bezwonny gaz.\nalbo\nProbówka I\nProbówka II\nNie wydziela się gaz.\nWydziela się gaz.","solution":"## Poprawna odpowiedz: nalezy wykorzystac **doswiadczenie A**\n\nW celu odroznienia acetamidu od mocznika nalezy przeprowadzic **doswiadczenie A** (ogrzewanie z \\(\\ce{H2SO4}\\)(aq)).\n\nUzasadnienie (zmiany w probowkach I i II w doswiadczeniu A):\n- **Probowka I (acetamid \\(\\ce{CH3CONH2}\\))**: wyczuwa sie **charakterystyczny zapach octu** (powstaje kwas octowy), a gaz sie nie wydziela.\n- **Probowka II (mocznik \\(\\ce{CO(NH2)2}\\))**: **nie wyczuwa sie charakterystycznego zapachu**, natomiast wydziela sie **bezwonny gaz** (\\(\\ce{CO2}\\)).\n\nTa roznica (zapach octu vs wydzielanie bezwonnego gazu) pozwala jednoznacznie odroznic oba zwiazki.\n\n## Sposob 1 - analiza produktow hydrolizy kwasowej (doswiadczenie A)\n\n**Probowka I - acetamid z \\(\\ce{H2SO4}\\)(aq):**\n\n\\[\\ce{CH3CONH2 + H2O + H+ -> CH3COOH + NH4+}\\]\n\nPowstaje **kwas octowy** o charakterystycznym, ostrym zapachu octu. Nie wydziela sie gaz.\n\n**Probowka II - mocznik z \\(\\ce{H2SO4}\\)(aq):**\n\n\\[\\ce{CO(NH2)2 + H2O + 2H+ -> 2NH4+ + CO2 ^}\\]\n\nWydziela sie **bezwonny gaz \\(\\ce{CO2}\\)** (tlenek wegla(IV)). Brak zapachu octu.\n\nRoznica jest wyrazna i obserwowalna: zapach octu (probowka I) kontra wydzielanie bezwonnego gazu (probowka II) -> doswiadczenie A pozwala odroznic zwiazki.\n\n## Sposob 2 - dlaczego doswiadczenie B nie rozroznia\n\nW doswiadczeniu B (z \\(\\ce{NaOH}\\)) w **obu** probowkach wydziela sie amoniak \\(\\ce{NH3}\\) o charakterystycznym zapachu:\n\n\\[\\ce{CH3CONH2 + OH- -> CH3COO- + NH3 ^}\\]\n\\[\\ce{CO(NH2)2 + 2OH- -> CO3^{2-} + 2NH3 ^}\\]\n\nPoniewaz w obu probowkach obserwujemy to samo (wydzielanie amoniaku o tym samym zapachu), doswiadczenie B **nie pozwala** jednoznacznie odroznic acetamidu od mocznika. Dlatego wlasciwe jest **doswiadczenie A**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n1 pkt - za poprawny wybor doswiadczenia i poprawny opis zmian pozwalajacych odroznic zawartosc probowek.\n0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.\n\nOficjalny klucz CKE: nalezy przeprowadzic doswiadczenie **A**; Probowka I (acetamid) - wyczuwa sie charakterystyczny zapach octu (lub: nie wydziela sie gaz); Probowka II (mocznik) - nie wyczuwa sie charakterystycznego zapachu lub wydziela sie bezwonny gaz (lub: wydziela sie gaz).\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Wlasciwe jest doswiadczenie **A** (z kwasem), nie B. W doswiadczeniu B z \\(\\ce{NaOH}\\) oba zwiazki wydzielaja amoniak, wiec nie da sie ich odroznic.\n\n> Uwaga: W doswiadczeniu A roznica polega na zapachu octu (acetamid) kontra wydzielaniu bezwonnego \\(\\ce{CO2}\\) (mocznik).","image":"img/chemia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-39.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Chemia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 39.2. (0-1)
Oceń, które z przeprowadzonych doświadczeń (A czy B) można wykorzystać w celu
odróżnienia acetamidu od mocznika, i uzasadnij swoje stanowisko. W uzasadnieniu
odwołaj się do zmian możliwych do zaobserwowania w probówkach I i II (w wybranym
doświadczeniu) i pozwalających na odróżnienie acetamidu od mocznika.
W celu odróżnienia acetamidu od mocznika należy przeprowadzić doświadczenie
Uzasadnienie:
Probówka I:
Probówka II:
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
37.
38.
39.1. 39.2.
Maks. liczba pkt
1
1
2
1
Uzyskana liczba pkt
NaOH (aq)
H2SO4 (aq)
CH3CONH2 (s)
CO(NH2)2 (s)
I
II
CH3CONH2 (s)
CO(NH2)2 (s)
I
II
MCH_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 39.2. (0-1)
III Opanowanie
czynności
praktycznych.
IV etap edukacyjny - poziom rozszerzony

\n
  1. Związki organiczne zawierające azot. Zdający:
\n

14.7) zapisuje równania reakcji acetamidu
z wodą w środowisku kwasu siarkowego(VI) […].
14.9) analizuje budowę cząsteczki mocznika […]
i wynikające z niej właściwości […].
Schemat punktowania
1 p. - za poprawny wybór doświadczenia i poprawny opis zmian pozwalających odróżnić
zawartość probówek.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
W celu odróżnienia acetamidu od mocznika należy przeprowadzić doświadczenie A.
Uzasadnienie:
Probówka I
Probówka II
Wyczuwa się charakterystyczny zapach
octu.
Nie wyczuwa się charakterystycznego
zapachu
lub
Wydziela się bezwonny gaz.
albo
Probówka I
Probówka II
Nie wydziela się gaz.
Wydziela się gaz.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz: nalezy wykorzystac doswiadczenie A

\n

W celu odroznienia acetamidu od mocznika nalezy przeprowadzic doswiadczenie A (ogrzewanie z \\ceH2SO4(aq)).

\n

Uzasadnienie (zmiany w probowkach I i II w doswiadczeniu A):

\n\n

Ta roznica (zapach octu vs wydzielanie bezwonnego gazu) pozwala jednoznacznie odroznic oba zwiazki.

\n

Sposob 1 - analiza produktow hydrolizy kwasowej (doswiadczenie A)

\n

Probowka I - acetamid z \\ceH2SO4(aq):

\n
\\ceCH3CONH2+H2O+H+−>CH3COOH+NH4+
\n

Powstaje kwas octowy o charakterystycznym, ostrym zapachu octu. Nie wydziela sie gaz.

\n

Probowka II - mocznik z \\ceH2SO4(aq):

\n
\\ceCO(NH2)2+H2O+2H+−>2NH4++CO2}
\n

Wydziela sie bezwonny gaz \\ceCO2 (tlenek wegla(IV)). Brak zapachu octu.

\n

Roznica jest wyrazna i obserwowalna: zapach octu (probowka I) kontra wydzielanie bezwonnego gazu (probowka II) -> doswiadczenie A pozwala odroznic zwiazki.

\n

Sposob 2 - dlaczego doswiadczenie B nie rozroznia

\n

W doswiadczeniu B (z \\ceNaOH) w obu probowkach wydziela sie amoniak \\ceNH3 o charakterystycznym zapachu:

\n
\\ceCH3CONH2+OH−−>CH3COO−+NH3}
\n
\\ceCO(NH2)2+2OH−−>CO32−+2NH3}
\n

Poniewaz w obu probowkach obserwujemy to samo (wydzielanie amoniaku o tym samym zapachu), doswiadczenie B nie pozwala jednoznacznie odroznic acetamidu od mocznika. Dlatego wlasciwe jest doswiadczenie A.

\n

Schemat oceniania CKE

\n

1 pkt - za poprawny wybor doswiadczenia i poprawny opis zmian pozwalajacych odroznic zawartosc probowek.
0 pkt - za odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi.

\n

Oficjalny klucz CKE: nalezy przeprowadzic doswiadczenie A; Probowka I (acetamid) - wyczuwa sie charakterystyczny zapach octu (lub: nie wydziela sie gaz); Probowka II (mocznik) - nie wyczuwa sie charakterystycznego zapachu lub wydziela sie bezwonny gaz (lub: wydziela sie gaz).

\n

Typowe pulapki

\n
Uwaga: Wlasciwe jest doswiadczenie A (z kwasem), nie B. W doswiadczeniu B z \\ceNaOH oba zwiazki wydzielaja amoniak, wiec nie da sie ich odroznic.
\n
Uwaga: W doswiadczeniu A roznica polega na zapachu octu (acetamid) kontra wydzielaniu bezwonnego \\ceCO2 (mocznik).
"}]}